...
خبرهای مرتبط .................................
RELATED NEWS
کد خبر: 138063 | تاریخ مخابره: ۱۳۹۸/۹/۱۰ - 08:08
نقد جریانات مد و لباس کشور از زبان بانوان فعال

... و طرحی نو دراندازیم؟!

با نگاهی به سرگذشت مد و لباس کشور طی یک‌دهه‌اخیر درمی‌یابیم؛ بانوان نقشی بسزا و ارزنده در توسعه و تبیین سیاست‌های فرهنگی، اقتصادی، هنری و اجتماعی مبتنی‌بر چرخش مدار جهانی فشن در کشور ایفاء کرده‌اند. زنان خلاق و هنرمند ایرانی، هوش سرشاری دارند و به‌خوبی می‌دانند پردازش و تحلیل آمار و اطلاعات موجود در عرصه مد و لباس، پالت رنگ‌های آنان را باید به چه سمتی برد و از چه مسیری، ارزش و انگیزه لازم برای پرکردن سبد خانوار در حوزه پوشاک فراهم آید. در این گزارش، نقد جریانات مد و لباس کشور از زبان بانوان فعال کشور منتشر می‌شود.

مرضیه زارع؛ طراح لباس و دارنده دکترای پژوهش هنر با گرایش جامعه‌شناسی پوشش است که در دهه سوم زندگی خود، هم مدرس دانشگاه و هم به‌مدت دوسال عضو هیئت‌علمی دانشگاه بوده. او می‌گوید: «پدر من جامعه‌شناس است و چه‌بسا پدرم باعث شد که به‌سمت جامعه‌شناسی هنر بروم و صرفاً روی مد و لباس فکر نکنم. وقتی به بازارها می‌روم، متوجه می‌شوم بیشتر آثار کپی‌ست؛ مثلاً وقتی برندی از طرح فرش استفاده می‌کند، همه یادشان می‌افتد که ما گلیم و ترمه و فرش و ... داریم و طرح‌هایش می‌تواند روی لباس‌ها بیاید. کم‌کم دراین‌زمینه دغدغه‌مند شده بودم. ضمن‌اینکه در پروژه لالایی‌هایی که تعریف کردم استادانم گفتند این‌کارها در ایران فروش نمی‌رود و نمی‌توانی به فرزندان ما اله‌مان‌های سنتی و باستانی را هدیه بدهی؛ چراکه کشش چنین پذیرشی در کشور ما نیست. با وجود همه این حرف‌ها، پژوهش‌هایم را آغاز کردم و ابتدا روی جشنواره مد و لباس فجر متمرکز شدم». او می‌افزاید: «تحلیل عمیقی انجام دادم و به پژوهشگاه وزارت ارشاد هم ارائه‌اش کردم؛ فهمیدم در کار اکثر طراحان ما، رنگ‌های ایرانی وجود ندارد. بازه زمانی حدود هفت،هشت‌سال را بررسی کردم و در بین این‌همه مورد شاید فقط دو یا سه اثر بود که رنگ ایرانی داشت. در دنیا چندین رنگ داریم که به‌اسمِ رنگ پرشین شناخته می‌شود اما در کارهایی که بررسی کردم، هیچ‌یک از آن رنگ‌ها نبود. زمانی‌که هرمس، طرح فرش را روی لباس گنجاند، تحولی در جشنواره فجر ایران اتفاق افتاد و همه هنرمندان دیدشان تغییر کرد. نمی‌دانم شال‌هایی که طرح کاشی ایرانی داشتند و در هر مغازه‌ای به‌چشم می‌خورد را دیده بودید یا نه؛ یا حروف فارسی و لوگوتایپ‌ها که انگار همه از همان‌جا وام گرفته شدند. با طراحان گفت‌وگو می‌کردم و می‌پرسیدم چرا این طرح را انتخاب کرده‌اید؟ می‌گفتند زیرا زیباست یا می‌پرسیدم که چرا لباس پفی طراحی می‌کنید و آنها مجدد می‌گفتند زیرا زیباست. از آنها می‌پرسیدم که این طرح‌ها چه ویژگی خاصی به اندام زنانه می‌دهد که ازنظر شما زیبایی تلقی می‌شود و پاسخ آنها نمی‌دانم بود. این برای من غم‌انگیز است که چنین پاسخی از طراحان دریافت کنم. با وجود تمام تلاش‌های کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور؛ متأسفانه خیل عظیمی از طراحان ما دانش کافی ندارند و صرف اینکه فلانی یک اثر را تولید می‌کند و می‌فروشد، بقیه هم سمت آن‌کار می‌روند. ضعف اصلی و چیزی‌که به آن سقوط طراحی لباس می‌گویم، همین است».
مهناز ترابیان؛ مدرس، مدیرگروه، رئیس انستیتو طراحی دوخت دانشکده فنی شریعتی و معاون آموزشی آنجا، معتقد است: «یکی از معضلات دانشگاهی، کپی،پیست‌کردن تمام مقالاتی‌ست که از این‌وروآن‌ور گرفته می‌شود. در همه‌جای دنیا اگر اساتید در سطح فوق‌لیسانس و دکتری احساس کنند که شما چیزی را از جایی برداشته‌اید و کپی کرده‌اید، شما را از آن دانشگاه اخراج می‌کنند و دیگر به شما حق ادامه تحصیل نمی‌دهند. درحقیقت، این موضوع طوری بیان می‌شود که بگویند شما دارید از مقالات دیگران استفاده می‌کنید. متأسفانه ما، در ایران چنین چیزی را نداریم. شما ببینید همین‌الان روبه‌روی دانشگاه تهران می‌نویسند اینجا پایان‌نامه نوشته می‌شود که این، یک معضل است. البته این‌کار مربوط به یک دانشگاه نیست؛ بلکه باید از بالا در برنامه‌ریزی تمام شیوه‌نامه‌های دانشگاهی عنوان شود». او می‌گوید: «ما گاهی می‌بینیم از افراد بسیارمهم خبر بیرون می‌آید که معلوم نیست آنها مدرک دکتری خودشان را از کجا گرفته‌اند. چنین کاری به یک ساختار و برنامه‌ریزی درست نیاز دارد. چندسال‌پیش اعلام کردند فقط دانشجویان کارشناسی ارشد می‌توانند مقالات خودشان را به جشنواره مد و لباس فجر ارائه بدهند اما ما این مقطع را در دانشکده خودمان نداشتیم و به‌همین‌جهت خودمان را کنار کشیدیم. علناً ما نتوانستیم در مقالات و پایان‌نامه‌های مقطع کارشناسی ارشد وارد شویم. پس از دوسال به ما اعلام کردند شما پایان‌نامه‌های مقطع کارشناسی‌تان را ارائه بدهید؛ چون پایان‌نامه‌های کارشناسی دانشکده شما به‌مراتب بهتر از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد برخی از دانشگاه‌های دیگر است».
مینو پدرام از چهره‌های شناخته‌شده حوزه مد و لباس است؛ هم به‌واسطه فعالیت چشمگیرش در انجمن طراحان پارچه و لباس ایران، هم دبیری دو دوره جشنواره طراحی پارچه و لباس کودک و نوجوان، هم تدریس در دانشگاه و هم طراحی لباس و داوری رویدادهای متنوع. او دراین‌زمینه می‌گوید: «خوشحالم که به‌خصوص در دو،سه‌سال اخیر فرصت‌های دیده‌شدن دارد برای طراحان به‌وجود می‌آید و دارند موردتوجه قرار می‌گیرند. چندسال‌پیش، طراحان ما کار می‌کردند اما انگیزه نداشتند و می‌گفتند فایده‌ای ندارد؛ چون کسی اهمیت نمی‌دهد ولی فکر می‌کنم الان دارد آن فضا به‌وجود می‌آید و ما هم داریم برنامه‌ریزی می‌کنیم که بتوانیم از آثار طراحان؛ حتی در بحث خروجی کلاس‌ها استفاده کنیم یا با دانشگاه‌ها تعامل داشته باشیم. خودم دانشگاهی هستم و نمی‌خواهم گله کنم ولی متأسفانه دانشگاه‌ها با انجمن همکاری زیادی نمی‌کنند؛ البته برخی از استادان دارند به‌صورت شخصی همکاری می‌کنند». او ادامه می‌دهد: «اگر من به‌واسطه دوستی، از برخی استادان این همکاری را نخواهم، خود دانشگاه‌ها به‌آن‌شکل با انجمن همکاری نمی‌کنند. درواقع، می‌توانم بگویم که صنعت نسبت به دانشگاه بیشتر با ما عجین است. نمی‌گویم بین ما و دانشگاه همکاری وجود ندارد ولی کم است که واقعاً جای تأسف دارد. می‌دانم چقدر خلاقیت بین طراحان وجود دارد و طراحانی را می‌بینم که مشتاق هستند؛ ولی انگیزه ندارند. این تعاملات می‌تواند خروجی‌های بسیارخوبی داشته باشد و امیدوارم که این اتفاق بیفتد. رسانه، دانشگاه و صنعت؛ حلقه‌هایی هستند که هریک‌ازآنها اگر جای خودشان قرار گیرند و نقش خود را ایفاء کنند، بهره‌وری لازم دراین‌زنجیره افزایش می‌یابد اما هریک‌ازآنها اگر کمی کم‌رنگ باشند، مسلماً بقیه را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند».
ادنا زینلیان؛ پیشگام طراحی لباس تئاتر و اپرا در ایران آن‌قدر با تدریس و طراحی دراین‌عرصه درآمیخته که او را «مادر طراحی لباس در ایران» می‌شناسند. او می‌گوید: «مسئله مهمی که وجود دارد، برمی‌گردد به سیستم آموزشی ما؛ کسی‌که طراحی لباس و مد می‌خواند، خیاطی، برش و الگو بلد است و تمام مدت در خدمت زیبایی‌گرایی‌ست. ازآن‌طرف، کسی‌که تئاتر می‌خواند هم تاریخ تئاتر، بازیگر، کارگردان، صحنه، پرسوناژ و ... را می‌شناسد ولی الگو و برش نمی‌داند؛ هردو مشکل دارند. طراحان مد فقط زن هستند و طراحان لباس تئاتر، هم مرد و هم زن. طراحان مد، شناختی از صحنه تئاتر، بازیگر و ... ندارند و من به‌عنوان مدرس سعی می‌کنم جذب صحنه شوند ولی دوباره دنبال این هستند که بفهمند دوخت و برش چیست. یکی از بزرگان و اساتید مدعی بود که طراح لباس اصلاً نیاز نیست که الگو و دوخت بداند. بله؛ آن‌هم می‌شود. سؤال من از آنها این‌است‌که تفاوت بین طراح لباس و نقاش در چیست؟ یک نقاش، بسیار زیباتر از یک طراح لباس می‌تواند طرح بکشد؛ منتها فرق‌شان این‌است‌که طراح لباس، از دوخت و برش شناخت دارد. من برای آن استاد متأسفم؛ چون کسانی‌که آشنایی ندارند، پیرو صحبت‌های این فرد و امثال او قرار می‌گیرد. یک طراح لباس می‌داند یک خط دقیقاً نوار است یا برش یا چیز دیگر. می‌داند جایگاه این خط در بدن چیست و در تن چه رُلی می‌تواند داشته باشد. خط را با علم می‌کشد. یک استاد وقتی یک خط جلویش قرار می‌گیرد، می‌داند این خط که طراح لباس کشیده است، چیست اما بابت اینکه گفته شود یک طراح لباس نیازی نیست الگو و دوخت بداند و فقط باید طرح بکشد، من متأسفم».
مهسا علامیر؛ طراح لباس و مدرس حوزه طراحی پارچه و لباس، سال‌ها دراین‌حوزه مشغول‌به‌فعالیت است. او می‌گوید: «جشنواره‌هایی نظیر جشنواره مد و لباس فجر، جایی برای دانشجویانی شده که فقط می‌خواهند خودشان را مطرح کنند؛ البته در یکی،دوسال‌اخیر شاهد بوده‌ام از حرفه‌ای‌ترها هم دعوت به شرکت می‌کنند. ازآنجاکه در دانشگاه حضور دارم، دانشجوی سال‌اولی از من می‌پرسد ما چطور می‌توانیم در جشنواره شرکت کنیم؟ یعنی یک سیستم خاص وجود ندارد. حالا شاید بیایند کارها را انتخاب کنند ولی همین انتخاب کارها هم به‌نظرم سلیقه‌ای‌ست. ابتدا باید سابقه کار و تجربه را بگذارند و بعد طرح انتخابی که براساس معیارهای‌شان هست، انتخاب کنند ولی متأسفانه اینها را درنظر نمی‌گیرند. شاید کار کسی‌که یک‌سال است فعالیت می‌کند، در جشنواره به‌نمایش گذاشته شود ولی کار کسی‌که سالیان سال است دارد کار می‌کند، پس زده شود. درواقع، الک وجود ندارد که اینها را از هم تفکیک کند یا اصلاً جشنواره را به چند بخش افراد مبتدی، افرادی‌که فقط در بازار کار دارند کار می‌کنند و افرادی‌که در حیطه دانشگاهی فعال هستند، تقسیم‌بندی کنند. حتی اگر بتوانند یک جایزه یا مسابقه‌ای برای کسانی‌که در بخش دانشگاه فعالیت دارند، بگذارند هم خوب می‌شود». او می‌گوید: «پایان‌نامه منبع خوبی برای ما نیست که بگویم حتماً کسی‌که پایان‌نامه خوبی داشته، در دانشگاه هم کارهای خوبی انجام داده؛ چون اغلب افراد پایان‌نامه‌های‌شان را به بیرون از دانشگاه سفارش می‌دهند و آنها برای‌شان پایان‌نامه را می‌نویسند. اگر برای کسانی مثل من که مدرس دانشگاه هستند، بخش جداگانه‌ای درنظر بگیرند، بهتر است. دانشگاه‌ها باید به بچه‌ها ارائه کار را یاد بدهند. شاید دانشجویان در طراحی‌کردن قوی باشند اما ارائه‌شان واقعاً ضعیف است. ما وقتی طرح را می‌بینیم، قشنگ است؛ ولی بد دوخته می‌شوند یا عکس بدی از آن می‌گیرند. حتی اغلب طراحان پارچه و لباس نمی‌توانند آن‌را پرزنت کنند و به مرحله فروش برسانند».
مرجان خسروشاهی از جمله فعالان حوزه مد و لباس است که تمرکز خود را معطوف به بخش آموزش ساخته و در سال‌های اخیر موفق شده به‌عنوانِ مدیرگروه و مدرس دانشگاه، هنرجویان بسیاری را در حوزه‌های مختلف مرتبط با عرصه مد و لباس تربیت کند. خود او نیز کارشناس طراحی پارچه و لباس و کارشناس ارشد فلسفه هنر است. او براین‌باور است: «باید شرایطی را ایجاد کنیم که طراح‌های نسل جدید بیشتر به‌کار گرفته شوند؛ به‌این‌دلیل‌که ذهن‌شان بازتر و خلاق‌تر است. طراح‌هایی که داشته‌ایم و تابه‌حال کارکرده‌اند تا آنجایی که می‌شد خودشان را بروز داده‌اند و از تجربیات آنها صددرصد استفاده می‌کنیم ولی عرصه را باید برای‌اینکه دانشجوها؛ به‌خصوص آنهایی‌که مشتاق ورود به بازار کار هستند و ذهن‌شان خلاق است، باز کنیم. باید از آنها حمایت مالی و معنوی کنیم و اجازه دهیم کار کنند و شرایطی فراهم شود تا چیزهایی‌که در ذهن دارند، به عرصه نمایش بگذارند. به‌نظرم بیش‌ازآن‌چیزی‌که در عرصه مد و لباس شاهدش هستیم، ایده خواهیم دید و حتی زمینه‌هایی رشد می‌کند که تا امروز خیلی به آن پرداخته نشده؛ مثل طراحی لباس آقایان، کودک و نوجوان. تا امروز بیشتر به طراحی لباس بانوان و به‌خصوص لباس اجتماع آنها پرداخته شده است. ما عرصه‌ها و شاخه‌های مختلفی در طراحی لباس داریم که جای کار هم در آن بسیار است؛ نیز فعلاً به‌خاطر تحریم‌ها در حوزه تولید بیشتر به‌چشم آمده‌ایم و درنتیجه، حوزه‌هایی که هنوز به آن پرداخته نشده، جای کار زیاد دارد».
زینب دوزالی؛ طراح لباس و مدرس دانشگاه است که اصلی‌ترین دغدغه خود را معطوف به تربیت چهره‌های خلاق و نوآور در عرصه مد و لباس می‌داند. او معتقد است: «برخی از دانشجوها آمده‌اند و می‌خواهند این‌کار را انجام بدهند ولی استعدادشان صفر است. یک بحث، تلاش است و بحث دیگر، استعداد. کسی‌که تلاش می‌کند، می‌تواند خودش را به کسی‌که استعداد دارد، برساند اما گاه یک‌نفر نه تلاش می‌کند و نه استعداد دارد و فقط می‌خواهد بگوید من طراح لباس هستم؛ چون طراح لباس، اسمی شیک و قشنگ دارد. پیش از ورود به دانشگاه حتماً باید آزمونی باشد تا بفهمیم آیا دانشجویی که به دانشگاه آمده است، می‌تواند خروجی خوبی داشته باشد یا نه؟ خوشبختانه یا متأسفانه امسال کسانی‌که برای دانشگاه روزانه مجاز نشده‌اند، دیگر آزمون عملی ندارند. در سال‌های پیش این‌طور بود که تمام افرادی‌که رتبه مجاز می‌آوردند، بلااستثناء این آزمون را می‌گذراندند؛ یعنی هم باید سطح علمی‌شان بررسی می‌شد و هم‌سطح عملی‌شان ولی اکنون، فقط کسانی‌که شانس قبولی در دانشگاه‌های روزانه را دارند، آزمون عملی می‌دهند؛ یعنی نمی‌دانیم کسی‌که می‌خواهد به‌جز دانشگاه روزانه، در دانشگاه دیگری درس بخواند، کار دست بلد است یا نه. درمقابل، دانشجویانی داریم را که کار عملی‌شان خوب نیست ولی کار دست‌شان قوی‌ست و همان‌طور بلاتکلیف مانده‌اند. دانشجویانی که در دانشگاه روزانه مجاز می‌شوند، آزمون عملی هم می‌دهند و ظاهراً مصاحبه‌ای هم دارند ولی بهتر است این‌کار در تمام دانشگاه‌ها صورت گیرد تا از همان اول استعدادیابی شوند».
عطیه پژم/ کوتاه‌شده از هنرآنلاین

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد