...
خبرهای مرتبط .................................
RELATED NEWS
کد خبر: 138461 | تاریخ مخابره: ۱۳۹۸/۱۲/۲۰ - 07:43
گروه‌ها و هنرمندان موسیقی جنوب را بیش‌تر بشناسید

ریتمِ موسیقی مستقل

در چندسال‌گذشته کم نبودند گروه‌هایی که از خطه جنوب کشور وارد بازار موسیقی شدند و البته هرروز هم تعداد موزیسین‌ها، نوازندگان، خواننده‌ها و گروه‌هایی که از جنوب اعلام موجودیت می‌کنند بیش‌تر و بیش‌تر می‌شود. بی‌شک مهم‌ترین عامل این فراگیری، ریتم است؛ یکی از ارکان پایه‌ای تمام قطعات موسیقی که از اولین درهای ورودی مخاطب به اثر است. موسیقی استان‌های جنوبی کشور، طیف‌های گسترده‌ای از ریتم‌ها را در دل خود جای داده است. این تنوع ریتمیک تاحدی زیاد است که شاید در هرمزگان از شهری به شهری دیگر با معادلات ریتمیک کاملاً متفاوتی روبه‌رو شوید. موسیقی در خوزستان، بوشهر، هرمزگان و قسمت‌های جنوبی ایلام و سیستان و بلوچستان دنیاهای متفاوتی هستند که تماماً متفاوت‌اند؛ البته که از هم تأثیر گرفتند و برهم تأثیر گذاشته‌اند. بررسی تفاوت‌های ریتمیک در موسیقی استان‌های جنوبی، بحث کارشناسی و طولانی می‌طلبد که اینجا نمی‌گنجد. از نکاتی که همراهی با موسیقی این‌خطه را راحت‌تر و البته دل‌چسب‌تر می‌کند، پرفورمنس‌های ویژه هنرمندانش است. هریک از پروژه‌هایی که ازاین‌مناطق سربرمی‌آورد، نمایش و پرفورمنس ویژه خود را دارد. درنهایت، یکی‌دیگر از عوامل ارتباط گسترده مخاطب با موسیقی این‌نواحی، سفرهای تفریحی زیادی‌ست که به این‌مناطق انجام می‌شود؛ رفت‌وآمدهایی که باعث شده مخاطب نفس‌به‌نفس به موسیقی این‌نواحی گره بخورد و البته برآیند این‌موضوع در فستیوال کوچه دیده می‌شود. در این متن، سعی می‌کنیم فعالیت برخی از گروه‌هایی که از بوشهر، بندرعباس و خوزستان وارد بازار موسیقی جریان فرعی شدند را بررسی کنیم.

گروه «کماکان» به‌سرپرستیِ مهدی ساکی؛ در سال 1390 شکل گرفت. او همراه با ماکان اشگواری، گروه «مروارید سیاه» و برخی از اعضای پالت «کماکان» را تشکیل دادند. مهدی ساکی پیش‌ازآن به‌عنوانِ بازیگر سینما و تئاتر شناخته می‌شد که سابقه حضور در فیلم‌هایی مثل «ارتفاع پست» و «دوئل» را داشت. گروه «مروارید سیاه» هم به‌سرپرستیِ حمزه مقدم؛ نوازنده سازهای کوبه‌ای به‌همراه اعضای خانواده‌اش تشکیل شده بود. حمزه طاهری اخیراً اولین آلبوم شخصی‌اش با نام «حمزه سیاه» را منتشر کرده است. ماکان اشگواری فعالیت‌های شخصی‌اش را با آلبوم «هجده» آغاز کرده بود و سبک جَز را به‌همراه گروه «نایما» پیگیری می‌کرد. «پالت» هم آلبوم «آقای بنفش» را منتشر کرده بود. روزبه اسفندارمز، کاوه صالحی و مهیار طهماسبی از «پالت»، در اجراهای اولیه همراه «کماکان» بودند. این، دوره اول فعالیت گروه «کماکان» بود که هنوزهم مهم‌ترین بخش این روند است؛ چراکه «کماکان» دراین‌دوره مخاطبان اصلی‌اش را به‌دست آورد و توانست یک آلبوم رسمی با نام «کماکان» منتشر کند. احسان رسول‌اف؛ تهیه‌کننده گروه بود و آلبوم اول به‌همتِ نشر «نوفه» منتشر شد. بااینکه آمار دقیقی از فروش آلبوم‌های موسیقی در ایران در دست نیست؛ اما باتوجه‌به آمار فروش فیزیکی آلبوم تا امروز احتمالاً از مرز 10هزارنسخه گذشته. دراین‌دوره، مهدی ساکی قطعه «مثلث» را همراه با گروه «پالت» اجرا کرد که از هیت‌های جریان موسوم به تلفیقی شد و البته که به‌دلایلی حواشی زیادی هم ایجاد کرد؛ اما رفته‌رفته اعضای «کماکان» تغییر کردند و ابراهیم علوی در نقش نوازنده گیتار بیس، مهرداد علیزاده در قامتِ نوازنده پرکاشن و سردار سرمست به‌عنوانِ نوازنده پیانو و تنظیم‌کننده، اعضای ثابت گروه شدند. دراین‌دوره «کماکان» چندین اجرا در شب‌های جنوب و شب‌های جز برگزار کرد و همچنین در جشنواره موسیقی فجر حاضر شد. تنظیم‌ها مینیمال شد و رنگ و بوی موسیقی جز گرفت. قطعه «ای خداوند» دراین‌دوره منتشر و آلبومی هم تهیه شد که همچنان به‌دلایلِ نامعلومی نتوانسته مجوز رسمی انتشار بگیرد. «کماکان» با ترکیب جدیدی کارش را ادامه داد و تغییرات اساسی شکل گرفت. حمزه طاهری به‌عنوانِ نوازنده تنبور و رباب، مجتبی خاتمی به‌عنوانِ نوازنده سازهای کوبه‌ای و خواننده دوم، عارف میرباقی به‌عنوانِ نوازنده کنترباس و شعیب کمین‌پور به‌عنوانِ نوازنده گیتار آکوستیک همراهان جدید ساکی بودند. «کماکان» دراین‌دوره قطعات جدیدی؛ ازجمله «میردروغین» با شعری از مولانا ساخته و چندین اجرای زنده برگزار کرده؛ اما هنوز نتوانستند مجوز اجرای زنده برای شب‌های جنوب را اخذ کنند که دلایل آن، فنی خوانده شد. «کماکان» با ترکیب جدیدش مشغول ساخت آلبوم جدید است و قرار بود اجرایی در فستیوال موسیقی کوچه داشته باشد که به‌تعویق افتاد.
گفته می‌شود گروه «داماهی» به‌واسطه رفاقت و سفرهای رضا کولغانی و دارا دارایی شکل می‌گیرد. رضا کولغانی؛ خواننده هرمزگانی که آثاری با استفاده از اشعار ابراهیم منصفی ساخته بود، همراه با دارا دارایی؛ از موزیسین‌ها و بیسیست‌های سبک جز، در سفرشان به جزایر هرمز و هنگام، به هارمونی‌های جدیدی روی این آثار می‌رسند. ابراهیم علوی؛ نوازنده عود و گیتار، از دوستان رضا کولغانی، حمزه یگانه؛ نوازنده پیانو و کیبورد، از هم‌قطاران جز قدیمی دارا نیز به گروه اضافه می‌شوند. شکل‌گیری گروه مربوط به سال 1393 است و پس‌ازآن، آن‌ها با همراهی شایان فتحی و ماهان میرعرب در پروژه «دو-ر-می-فا-صلح» در جام جهانی 2014 برزیل روی استیج می‌روند. دارا دارایی در یکی از گفت‌وگوهایش آثار پویا محمودی (باراد و مهر) در شکل‌گیری ایده و صدای «داماهی» مؤثر قلمداد می‌کند. آن‌ها آلبوم اولشان را با نام «داماهی» با آثاری از جنس موسیقی جز و بندری منتشر کردند. «داماهی»، نام ماهی افسانه‌ای در جنوب است که خلیج فارس زندگی می‌کرده و در بطن وجودش آرمان‌شهری نهفته بوده است. اشعار منصفی، بار اصلی آلبوم را به‌دوش می‌کشید. پس‌ازآن، با تک‌آهنگ «دیوانه» با شعری از احسان گودرزی توانستند در دل بسیاری از مخاطبان موسیقی پاپ جای بگیرند. «داماهی» به اجراهای زنده و انتشار تک‌آهنگ‌هایش ادامه داد و چندین‌بار هم همراه با اسطوره موسیقی هرمزگان؛ یعنی «خالوقنبر» روی صحنه رفتند. آن‌ها همچنین تورهای خارج‌ازایران را جدی گرفته و پس از انتشار آلبوم اول، در تورهای اروپایی شرکت کردند؛ اما مدتی فعالیت گروه کم شد و اصلی‌ترین دلیل، انتخاب شعر و مراحل ضبط بود. سرانجام امسال آن‌ها بالاخره آلبوم دومشان را با نام «در من برو شکار» منتشر کردند. ترانه‌سرای اصلی این آلبوم، محمود طلوعی‌ست و همچنین آثاری از احسان گودرزی و ابراهیم منصفی هم در آن جای دارد. گروه تاحدی از آثار بندری فاصله گرفت و مفاهیم اجتماعی را در آثارش پررنگ‌تر کرد. همچنین موزیک‌ویدئوی «سوپراستار» به‌کارگردانیِ علی‌یار راستی ساخته شد که تنها موزیک‌ویدئوی رسمی گروه است.
گروه «جالبوت» هم در بندرعباس تشکیل شد. خواننده و سرپرست و آهنگ‌ساز بیش‌تر قطعات گروه محمدعلی ذاکری‌ست. این‌گروه در سال 94 به‌همتِ او و هم‌قطارانش؛ ابراهیم ذاکری، عرفان علوی، محمدرضا کوهزاد، شریف رجبی، امین پورصادق و حامد علیزاده شکل گرفت. آن‌ها هم متأثر از آثار ابراهیم منصفی بودند. همچنین پس‌ازمدتی، آرش رئیسی و هومان عمادی به گروه پیوستند. از جمله آثاری که دراین‌دوره تولید شد، «عشق جان است»، «گل نو»، «واخ» و «وولک» بود. دو کنسرت در بندرعباس برگزار کردند و تاحدزیادی در شهر خودشان شناخته شدند؛ اما از ابتدا هم محمدعلی ذاکری در دورنمای فعالیت گروه دیده بود که باید فعالیتشان را در تهران ادامه دهند. او به‌همراهِ آرش رئیسی و هومان عمادی به تهران آمدند و بقیه اعضاء نتوانستند همراهی‌شان کنند. در تهران با آرشام غفوری و محسن خاش که آن‌ها هم بندرعباسی بودند، آشنا شدند و حامد حمیدزاده، آیدین رادکیا و آرین میلیکیان هم به‌عضویتِ «جالبوت» درآمدند. گروه در اجراهایی مانند شب‌شنبه‌ها، شب‌های جنوب و جشنواره موسیقی فجر در تهران اجرا و همچنین اجراهای مستقلی در بندرعباس برگزار کرد. دراین‌دوره، مجموعه «سام‌کافه» حمایت مالی آلبوم «جالبوت» را برعهده گرفت؛ اما روند تولید آلبوم بیش‌ازحد زمان‌بر شد. ذاکری دلیل این‌موضوع را حساسیت بالا، تعداد سازهای زیاد، مجوز، گرافیک و بی‌تجربگی خودش می‌داند. درنهایت، آلبوم گروه با نام «جالبوت» ماه گذشته با 10قطعه به بازار آمد. در این آلبوم، یک شعر از ابراهیم منصفی، یک شعر از فاطمه رضایی، آثاری از علی‌خان حبیب‌زاده و نیما یوشیج و البته بازهم ترانه‌سرای اصلی آلبوم محمود طلوعی‌ست. محمود طلوعی و محمدعلی ذاکری، بسیاری از ترانه‌ها و ملودی‌های «جالبوت» را در همکاری تنگاتنگ باهم تولید کردند. ازطرفی، اضافه‌شدن شخصی مانند حمیدزاده و آشنایی اعضای «جالبوت» با گروه «بالگرد» باعث شد رنگ‌وبوی موسیقی فانک هم به آلبوم آن‌ها تزریق شود که بیش‌ترین نمودش را در قطعه «مَش» (مگس) پیدا کرده. گروه در تدارک کنسرت‌های مستقلش در تهران و بندرعباس بود که به‌دلیل شیوع کرونا آن‌ها را لغو کرد.
مرتضی عزیززاده؛ فرزند خِدِر عزیززاده (از خیام‌خوان‌های بنام بوشهر) است. او در درجه اول، موسیقی را از پدرش و در بطن شهرش آموخت؛ اما پس‌ازآن، به موسیقی غربی هم علاقه‌مند شد. در کارنامه فعالیت او، بازخوانی فارسی قطعه «هپی» اثر فارل ویلیام هم دیده می‌شود که البته حالا دیگر هیچ شباهتی به آثارش ندارد. مُرتی عزیززاده بسیاری از آثار محلی بوشهر را به گیتارش و با روایت خودش اجرا می‌کند. او همچنین ترانه‌هایی به‌گویش بوشهری دارد که فضای غمگین‌تری دارند و البته بازهم الهام‌گرفته از فرهنگ همان مرزوبوم است. مُرتی همچنین آثار فارسی؛ ازجمله قطعه «هالیوود» را هم در کارنامه دارد. او تابه‌حال کنسرت رسمی برگزار نکرده است. البته پیش‌ازاین، به‌عنوانِ نوازنده گیتار بیس با گروه «لیان» و محسن شریفیان همکاری می‌کرد. مُرتی امسال حدود 50 اجرای کوچک در کافه‌ها، آموزشگاه‌ها و سالن‌های کوچک داشته است. او هنوز هیچ‌یک از آثارش را به‌شکلِ رسمی منتشر نکرده و هنوز مشخص نیست قطعاتش با چه تنظیمی به‌شکل آلبوم درمی‌آید.
گروه «لیان» درواقع، گروه محسن شریفیان است. شریفیان که از موزیسین‌ها و نوازنده‌های نی‌انبان بوشهری‌ست که از دهه 70 به‌نوعی فعالیتش را با نام گروه «لیان» ادامه داد. گروه «لیان» درطول این‌سال‌ها تا امروز دائم درحالِ‌تغییروتحول بوده. نوازنده‌های بسیاری به «لیان» آمده‌اند و رفته‌اند؛ اما آکا صفوی به‌عنوانِ خواننده «لیان» سال‌هاست کنار شریفیان مانده. «لیان» پرکارترین گروهی‌ست که از خطه جنوب ایران وارد بازار موسیقی شده. شریفیان دائم درحال‌سفر به کشورهای مختلف جهان و اجراهای داخلی بوده است. او از هنرمندانی‌ست که در فستیوال‌های مختلف موسیقی خارج‌ازایران شرکت کرده و دراین‌زمینه بسیار فعال است. همچنین او به‌شکلِ مرتب آلبوم منتشر کرده است. البته برخی از این آلبوم‌ها با نام محسن شریفیان و برخی با نام «لیان» منتشر شده. موسیقی «لیان» بیش‌ازاینکه از سبک‌ها و موسیقی ژانرهای دیگر الهام بگیرد و آن‌ها را با موسیقی بوشهر آمیخته کند، از همان موسیقی اصیل بوشهری وام می‌گیرد و کم‌تر تلفیق اتفاق می‌افتد. البته در آلبوم «دینگومارو» این اتفاق بیش‌ازپیش افتاد و آلبومی از جنس «وُرد موزیک» شکل گرفت. شریفیان در آلبوم‌های دیگری که با نام خودش منتشر شده است؛ ازجمله «خیام‌خوانی»، «پار و پیرار» و «شروه‌خوانی» تماماً از موسیقی فولک بوشهر بهره گرفته است. همچنین حمید اکبری، مرتضی پالیزدان و محمود بردکنیا از دیگر اعضای «لیان» هستند که دراین‌سال‌ها کنار محسن شریفیان بودند.
گروه «سلیدون» به‌نوعی در اجراهای مختلف شب‌های جنوب و شب‌های جز شکل گرفت. «سلیدون» به‌معنایِ آشپزخانه کشتی‌ست. مجید سالاری؛ خواننده بندرعباسی، سرپرست این‌گروه است. او در چند اجرا توسط حمزه یگانه و ابراهیم علوی همراهی شد؛ همچنین پس‌ازآن، مهرداد علیزاده و شجاع اشعری هم به گروه اضافه شدند. «سلیدون» درعمل دو عضو مشترک با «داماهی» دارد و ازمنظرِ تنظیم هم شاید خلوت‌تر عمل می‌کند؛ اما درنهایت، رگ‌وریشه موسیقی جز در آن وجود دارد. آن‌ها تابه‌حال فقط چند تک‌آهنگ منتشر کرده‌اند و به مرحله انتشار آلبوم نرسیده‌اند. البته قرار است در سال 1399 فعال‌تر باشند و درحالِ‌ضبط قطعات جدید هستند.
گروه بوشهری «سیریا» با وجود چندسال فعالیت؛ سال گذشته با بازخوانی قطعه «هوار» به‌شکل رسمی اعلام موجودیت کرد. ماکان صغیری (مدیر گروه) دررابطه‌با فعالیت «سیریا» می‌گوید: «گروه سیریا با تجربه فضایی جدید و به‌روز، روایتگر فرم متفاوتی از موسیقی بوشهر است و قطعه هوار نیز که ترکیبی از ترانه هوار و ترانه فولکلور یلا یلاست؛ بر همین اصل تنظیم و براساسِ ترانه‌هایی از زنده‌یادان عباس ابطحی و زیبا خورموجی بازخوانی شده». اعضای این‌گروه را محمد لاریان (خواننده)، بهروز شریفیان (پرکاشن)، مهدی ناصری (گیتار)، امیرحسین ماهینی (گیتار باس)، معین پاکباز (درامز) و مهدی منفرد (نی‌انبان) تشکیل می‌دهند. آن‌ها اخیراً تک‌آهنگ «شعر یادم رَ» را منتشر کردند که با استقبال مواجه شد. نیز قرار است کامران حیدری (از مستندسازان فعال) برای این‌قطعه موزیک‌ویدئو بسازد. «سیریا» چند اجرای کوچک در تهران داشته و البته در شیراز و بوشهر هم به‌شکلِ جدی‌تری کنسرت رسمی برگزار کرده است. به‌زودی آلبوم «میزدوتایی» از آن‌ها منتشر خواهد شد.
گروه‌هایی که در این متن معرفی شدند؛ تنها بخشی از هنرمندان فعال موسیقی حوزه جنوب هستند. گروه‌ها و هنرمندان دیگری هستند که در سبک‌های مختلف فعال بودند و هستند؛ اما به گروه‌هایی پرداختیم که در جریان موسیقی پاپ جریان اصلی جای نمی‌گیرند. ازطرفی، آن‌هایی را انتخاب کردیم که درزمینه برگزاری اجرای زنده و انتشار قطعات و آلبوم، فعال هستند. بسیاری از هنرمندان دیگر نظیرِ فاضل پیش، احمد روان، محسن آزادبخش، هیدو هدایتی، گروه بادگیر، امید سعیدی و ... به‌زودی در این‌دسته قرار می‌گیرند و به‌طورمفصل به آن‌ها نیز می‌پردازیم. البته بسیاری از بزرگانی که حالا کم‌تر فعالیت دارند مانند کارلوس، محمد محترم‌پناه و ... باید به‌شکلِ جداگانه بررسی شوند. همچنین برخی از هنرمندان فعال و خلاق این‌حوزه مانند حبیب مفتاح بوشهری و دیگران، به‌علتِ مهاجرت و فعالیت خارج‌ازایران، در این متن جای نگرفتند.
سیامک قلی‌زاده/ موسیقی ما

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد