...
خبرهای مرتبط .................................
RELATED NEWS
کد خبر: 139339 | تاریخ مخابره: ۱۳۹۹/۷/۱۹ - 08:31
دبیر جشنواره بزرگ «غزل‌فارسی» مطرح کرد؛

«غزل‌فارسی»؛ درتکاپویِ به‌حرکت‌درآوردنِ چرخ انگیزه میان صاحبان قلم در کشور

سوده اسماعیلی/ نخستین جشنواره بزرگ غزل‌فارسی از اول تا 20 مهرماه جاری با شعار «شعر من زبان من است» در بستر فضای مجازی برگزار می‌شود. احسان افشاری، احسان انصاری، علیرضا بدیع، مجید ترکابادی، محمدحسن جمشیدی، حسین دهلوی، سجاد رشیدی‌پور، حسین زحمتکش، سجاد سامانی، امید صباغ نو، مژگان عباسلو، لیلا کردبچه، علی مقیمی و نفیسه‌سادات موسوی و اعضای هیئت ژوری حلقه غزل‌فارسی، از داوران این‌دوره جشنواره هستند. جایزه بزرگ غزل‌فارسی به‌مبلغ ۱۲میلیون‌تومان جایزه ویژه هیئت‌داوران، جایزه برگزیده آرای مردمی و جایزه منتخب قرعه‌کشی از میان تمام آثار به‌پاس مشارکت شرکت‌کنندگان از مهم‌ترین جوایز این‌دوره جشنواره هستند. گفت‌وگو با محمد سعید بیلکار؛ دبیر جشنواره بزرگ غزل‌فارسی درادامه آمده است.

چه شد که به فکر برگزاری جشنواره افتادید؟
نزدیک به یک‌سال در جمع دوستان من در حلقه به‌عنوان حلقه غزل‌فارسی به این فکر می‌کردیم که چه اتفاقی می‌تواند خونی دوباره در رگ‌های ادبیات حال‌حاضر کشور تزریق و جنب‌وجوشی در افراد ایجاد کند تا بهتر و باانگیزه‌تر از قبل فعالیت خویش را درزمینه غزل معاصر ادامه بدهند و همچنین این رویداد بتواند موجب تشویق شاعران جوان شود تا بتوانند شعرهای بهتری بگویند یا حتی به‌فکر چاپ کتاب و این‌دسته از مسائل بیفتند. پس از اتخاذ این تصمیم‌ها شاید بیش از ۱۰۰ساعت نشست‌های مختلف با اعضای حلقه داشتیم؛ با آنان به‌گفت‌وگو پرداختیم و همچنین به دیدار بزرگانی می‌رفتیم که دستی در ادبیات دارند و از آنان نیز مشورت می‌گرفتیم و درنهایت، برآن‌شدیم برگزاری یک جشنواره با سازوکاری متفاوت و با جوایزی ارزنده را در دستورکار قرار دهیم تا بتوانیم انگیزه‌های لازم را برای به‌حرکت‌درآوردن چرخ ادبیات کشور به‌دست خویش، میان علاقه‌مندان ایجاد کنیم. ازطرفی، شیوع بیماری کرونا باعث شده بود که تمام جلسات ادبی و جشنواره‌های حضوری و مجازی تعطیل شود؛ لذا تصمیم گرفتیم سازوکاری برای برگزاری جشنواره خودمان به‌عنوان اولین جشنواره بزرگ غزل‌فارسی به‌صورت مجازی داشته باشیم که این سازوکار شکل گرفت و باتکیه‌بر امکاناتی که داشتیم؛ یعنی صفحه غزل‌فارسی در اینستاگرام و همچنین در پیام‌رسان تلگرام، بحمدالله نتوانستیم این جشنواره را پایه‌گذاری کنیم.

از حلقه «غزل‌فارسی» سخن گفتید؛ این حلقه را معرفی کنید.
حلقه اصلی «غزل‌فارسی» درواقع،‌ تعدادی از شاعران جوان و دغدغه‌مند کشور هستند و اعضای اصلی حلقه؛ چهارنفر شامل احسان امیدی؛ مدیر اجرایی جشنواره و مدیر اصلی صفحه غزل‌فارسی، بنده؛ محمد سعید بیلکار، به‌عنوان دبیر جشنواره در خدمت شما هستم و احسان انصاری؛ از شاعران خوب و صاحب مجموعه غزل «بی‌نظمی» که 10سالی هست که در حوزه ادبیات فعالیت دارد و بسیارقدرتمند است. همچنین علی رمزی که به‌عنوان مدیر روابط‌عمومی ما فعالیت می‌کند و شاعر و ترانه‌سرا نیز هست و همکاری‌های بسیارخوبی را با شاعران بنام کشوری و همچنین خوانندگان خوب کشورمان داشته است. بنده، فارغ‌التحصیل الهیات و دانشجوی دکترای این‌رشته به‌عنوان جوان‌ترین دانشجوی دکترای طول تاریخِ دانشگاه تهران مشغول‌به‌تحصیلم. مدت هشت‌سال است که به سرایش شعر می‌پردازم و پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد خود را نیز در حوزه ادبیات فارسی و الهیات با موضوع «تأثیر وجوه اعراب در ترجمه‌های قرآن کریم» ارائه کردم و درکنارآن نیز مقاله علمی،پژوهشی از ترجمه فارسی شاه‌ولی‌الله دهلوی باعنوان «اعراب القرآن و جایگاه آن در ترجمه‌های فارسی قرآن کریم» تألیف کرده‌ام. آقای امیدی که به‌طور تخصصی دغدغه‌مند حوزه ادبیات است، نزدیکِ هشت‌سال است صفحه غزل‌فارسی را در فضای اینستاگرام پایه‌گذاری کرده و هدف اصلی‌اش نیز معرفی اشعار خوب به مخاطب بوده است و درنظر داشته که این اشعار تاجایی‌که می‌شود، بتواند سلیقه مخاطب را بالا بیاورد و آن‌ها را با شعر خوب و نه شعر مبتذل آشنا کند که الحمدالله دراین‌راه بسیارموفق بوده. امروز که نزدیک به هشت‌سال از تأسیس این صفحه در اینستاگرام می‌گذرد، نزدیک به ۱۵۰هزارنفر از مخاطبان، آن‌را دنبال می‌کنند. بسیاری از هنرمندان و شاعران بنام کشور این صفحه را دنبال می‌کنند و چه‌بسا برخی‌ازافراد از همین صفحات مجازی شناخته شدند و رشد و نمو پیدا کرده‌اند. این حلقه تصمیم گرفت جشنواره‌ای را برگزار کند که در آن، همه سلیقه‌های ادبی را درنظر بگیرد و این‌طور نباشد که برخی ما را به این متهم کنند که شما یک حلقه ادبی را درنظر گرفتید و حلقه‌های دیگر را رها کرده‌اید و به آن‌ها توجهی نکرده‌اید.

روند انتخاب داوران دراین‌دوره از جشنواره چگونه بوده است؟
همان‌طورکه عرض شد؛ هدف اصلی ما جمع‌کردن همه نحله‌های ادبی، درحدِ وسع ما درکنارهم بوده. می‌خواستیم حرف همه نحله‌ها را بشنویم و دغدغه همه آن‌ها را برآورده کنیم و همه را درنظر بگیریم. برهمین‌اساس؛ آمدیم و شاعرانی را که در حوزه کلاسیک جدید یا شاعرانی که در حوزه‌های مدرن و پست‌مدرن فعالیت می‌کردند، شناسایی کرده و نوشتیم. ازطرفی، آنچه برای ما بسیارمهم و دغدغه اصلی حلقه ما بود، جوان‌گرایی بود. تأکید ما براین‌بودکه شاعران گرامی ما همگی جوان بوده و زیر ۴۰سال سن داشته باشند؛ لذا لیست ما براین‌اساس تهیه شد و به حدود ۳۰نفر از عزیزان رسیدیم. ازطرف‌دیگر، طبقه دیگری را موردتوجه قرار دادیم و براین‌مبنا توجه کردیم که همه شاعران گرامی به‌طور تخصصی در حوزه غزل فعالیت داشته باشند و همان‌طورکه مشاهده می‌کنید؛ ۱۴ داور گرامی ما همگی از غزل‌سرایان هستند و یک داور گرامی دیگر سابقاً غزل‌سرا بوده؛ این بدان‌معناست که 13نفر درحال‌حاضر غزل‌سرا هستند و یکی‌ازآن‌ها نیز سابقاً غزل‌سرا بوده که امروز منتقد ادبی‌ست و به‌طورجدی ادبیات در حوزه غزل را دنبال می‌کند؛ لذا آنچه برای ما پدید آمد، دعوت از ۱۴ داور محترم بود که از داوران غزل‌سرای خوب کشورمان هستند و از این‌روند، بسیارخوشحال و خرسند هستیم. تأکید ما براین‌بوده که تعدادی از داوران را زیاد کنیم. شما بهتر می‌دانید که تا امروز در جشنواره‌هایی که برگزار شده، تعداد داوران بر روی پنج یا شش‌نفر متمرکز بوده است؛ اما جشنواره غزل‌فارسی کوشید دوبرابر این‌تعداد را مدنظر قرار دهد تا اولاً چون می‌خواهیم نحله‌های مختلف را درکنارهم جمع کنیم، بتوانیم تضاربِ‌آراء هم به‌وجود بیاوریم و این‌فضا را باعث می‌شود که اثر انتخابی، حاصل اجماع و توافق نظر بخش‌های مهم نحله‌های ادبی ما باشد و این اتفاق، بسیار اتفاق مبارکی‌ست.

برای مخاطبان روزنامه «سایه» بگوئید که داوری در این جشنواره به‌چه‌صورت اتفاق می‌افتد؟
آنچه سازوکار داوری ما را تشکیل می‌دهد، روندی‌ست که تابه‌الآن به‌شخصه در جشنواره‌های دیگر؛ مخصوصاً جشنواره‌های ادبی مشاهده نکردم و این‌را به‌این‌جهت عرض می‌کنم که ما با رصدی که روی جشنواره‌های بزرگ داشتیم که در سطح دنیا برگزار می‌شود؛ نظیر اسکار یا حتی نمونه‌های ورزشی نظیر «توپ طلا» و این‌دست از جشنواره‌ها؛ دیدیم به‌جای‌اینکه این جشنواره‌ها بیایند انتخاب را بر روی فرد متمرکز کنند، تلاش می‌کنند تا بتوانند مقبولیت جمع را به‌دست بیاورند؛ بدان‌معنا که انتخاب فردی را کنار می‌گذارند و مقبولیت جمعی را پایه‌گذاری کردند و بر روی آن تأکید دارند. تلاش ما نیز به‌این‌گونه بوده است؛ آمدیم و گفتیم که اگر بناست جمعی اثر برگزیده انتخاب کنند، ما نیاز به تعداد زیادی داور داریم و برهمین‌اساس؛ ۱۴ داور را انتخاب کردیم و درنظر گرفتیم تا از مکاتب ادبی مختلف دراین‌جمع حاضر باشند و ازطرفی، بر روی این‌نکته تأکید داشتیم که این ۱۴ داور گرامی ۵۰درصد نمره اثر برگزیده ما را بدهند و ۵۰درصد دیگر اختصاص به هیئتی باعنوان «هیئت ژوری» پیدا کند؛ چه‌بسا می‌توانستم در نام‌گذاری، نام‌گذاری بهتری داشته باشیم؛ اما می‌خواستیم تفکیکی بین هیئت ژوری و هیئت‌داوران ایجاد کنیم و به‌همین‌دلیل، از نام هیئت ژوری استفاده کردیم. دراین‌زمینه برآنیم تا از پیشنهادهای بهتر دوستان برای انتخاب نام این هیئت استفاده کنیم. هیئت ژوری که تعداد داوران در آن چندین‌برابر هیئت‌داوران است، از شعرا، شعردوستان و ادیبان تشکیل می‌شود که به‌خواسته خودشان می‌توانند عضو این هیئت باشند و با بررسی سوابق آنان در هیئت ژوری قرار بگیرند و آن‌ها نیز ۵۰درصد نمره باقی‌مانده را به شرکت‌کنندگان اختصاص بدهند و براین‌اساس؛ ۵۰درصد نمره توسط داوران و ۵۰درصد نمره توسط هیئت ژوری داده می‌شود که این اتفاق، اتفاق مهمی‌ست و براساس‌آن؛ یک جمع ۸۰ تا ۱۰۰نفره می‌آید و یک اثر را به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب می‌کند. این‌موضوع، نمایانگر این‌است‌که این اثر حاصل اجماع بین شاعران کشور است که این، بسیارمهم است. حال‌که این اثر، حاصل یک اجماع بزرگ میان شاعران کشور است، نشان می‌دهد این اثر می‌بایست موردتوجه قرار بگیرد و لایق جایزه ویژه ما که ۱۲۰میلیون‌ریال است، خواهد بود.

تفاوت جشنواره شما با جشنواره‌های دیگر چیست؟
تفاوت اصلی جشنواره ما با جشنواره‌های دیگر در پله نخست؛ به سازوکار داوری بازمی‌گردد که نسبت به جشنواره‌های دیگر بسیارمتفاوت است؛ بااین‌توضیح که 50درصد نمره توسط هیئت‌داوران و 50درصد باقی‌مانده نمره توسط هیئت ژوری داده می‌شود. این‌روند، سازوکاری نوین است که تابه‌امروز در هیچ‌یک از جشنواره‌های برگزارشده در کشور مشاهده نشده. تفاوت مهم دیگر که جشنواره ما با دیگر جشنواره‌ها دارد، مجازی‌بودن آن است و همین‌موضوع می‌تواند به کل شاعران کشور این فرصت را بدهد تا هم بتوانند از اعضای هیئت ژوری و هیئت انتخاب ما باشند که این‌موضوع سابقاً برای شاعرانی که در شهرهای مختلف کشور سکونت دارند، فراهم نبود و ازطرفی، برگزاریِ مجازی آن، این فرصت را به همه علاقه‌مندان به غزل‌فارسی می‌دهد تا بتوانند در این جشنواره شرکت کنند؛ کمااینکه شاید در جشنواره‌های دیگر، بعد مسافت سبب می‌شده تا صرفاً افرادی‌که در یک شهر هستند، بتوانند در آن شرکت کنند؛ اما مجازی‌بودن جشنواره ما این فرصت را به همه عزیزان می‌دهد تا بتوانند؛ چه به‌عنوان شرکت‌کننده و چه به‌عنوان هیئت انتخاب، در آن شرکت کنند و این اتفاق، بسیارمهم است. نکته دیگری که باید عرض کنم این‌است‌که استقلال این جشنواره از نکات مهم و ویژگی‌های بارز برگزاری این جشنواره است که ازسوی هیچ ارگان و نهادی حمایت نمی‌شود و جوایزی که در آن داده می‌شود، اتفاقی خودجوش است که تحت‌حمایت شاعران محترم در سراسر کشور و همچنین لطف دوستان شعرشناس هم قرار گرفته است.

برگزاری این‌دست جشنواره‌ها تاچه‌اندازه بر روی روند مطالعه در میان جوانان تأثیرگذار است؟
گسترش فضای مجازی؛ می‌تواند یک تهدید باشد؛ مبنی‌براینکه جوانان ما را از مطالعه و خلاقیت دور کند. ازسویی، می‌تواند فرصت باشد تا راحت‌تر و آسان‌تر به منابع مکتوب علمی و فرهنگی دسترسی داشته باشند. اما تأثیری که جشنواره‌هایی نظیر جشنواره غزل‌فارسی می‌تواند بر مطالعه جوانان بگذارد دراین‌است‌که فرض کنید؛ یکی از دوستان جوان ما که ممکن است شاعر باشد یا نباشد، در میان سنین ۱۵ تا ۱۸سالگی جشنواره را در صفحه غزل‌فارسی دنبال کند و همین دنبال‌کردن در صفحه غزل‌فارسی موجب می‌شود که این فردا جوان درطول جشنواره با بیش از ۲۰۰ یا ۳۰۰ اثر از شاعران سراسر کشور آشنا شود و آن آثار را مطالعه کند. شما بهتر از من می‌دانید که خواندن بیش از ۲۰۰ تا ۳۰۰ اثر در حوزه غزل‌فارسی به‌مثابه این‌است‌که فرد گویی دو یا سه گزیده شعر را به‌صورت مکتوب مطالعه کرده یا خوانده و این یعنی مخاطب جشنواره ما، مانند کسی‌ست که درحال‌مطالعه کتاب ادبی‌ست و این تفاوت را نیز دارد که آثاری که در صفحه غزل‌فارسی منتشر می‌شوند، آثاری هستند که پس از داوری درمعرض دید علاقه‌مندان به حوزه ادبیات قرار گرفته است و این‌گونه نیست که جنس ناسره دراختیار مخاطب قرار بگیرد تا مخاطب تنها آن جنس ناسره را بخواند؛ بلکه بدین‌گونه است که افرادی‌که آن‌را داوری کردند و به‌عنوان‌مثال یک‌صد اثر برگزیده مشخص شده است و این ۱۰۰ اثر برگزیده در دید مخاطب ما قرار می‌گیرد تا آن‌را مطالعه کنند و این مطالعه سبب پیشرفت ذائقه ادبی آنان و به‌نوعی بالارفتن ساعت مطالعه در میان مخاطبان می‌شود؛ ضمن‌اینکه ما دغدغه‌ای مهم داریم و آن‌هم این‌است‌که خروجی جشنواره ما، به‌عنوان یک اثر ماندگار منتشر شود که این‌مجموعه را در یک کتاب به‌عنوان «گزیده نخستین جشنواره غزل‌فارسی» منتشر کنیم؛ مقدمه وزینی بر آن نوشته خواهد شد تا ازآن‌طرف هم مخاطبانش بتوانند با آثار مهم جوانان ما، در حوزه ادبیات حال‌حاضر آشنا شوند.

چه راهکارهایی برای تفکیک شعر خوب و بد در فضای مجازی برای عموم مخاطبان وجود دارد؟
باید توجه داشت در فضای مجازی، آزادی عملی برای مخاطبان به‌وجود می‌آید که بتوانند درزمینه‌های مختلف اظهارنظر و عرض‌اندام کنند یا بتوانند خود را درآن‌زمینه صاحب‌نظر نشان بدهند و همین برای مخاطب کار را بسیارسخت می‌کند؛ چراکه مخاطب نمی‌تواند به‌درستی جنس صحیح را از ناصحیح تشخیص بدهد. ما برای‌اینکه جشنواره بتواند سلیقه ادبی مخاطب را در فضای مجازی بالا بیاورد، از داوران گرامی خواستیم هریک‌ازآن‌ها حدود پنج‌دقیقه درباره اینکه شعر خوب چیست، برای ما به‌صورت تصویری صحبت کنند. شما می‌توانید تصور کنید که گویی یک‌ساعت تا یک‌ساعت‌ونیم فیلم آموزشی در بستر فضای مجازی تدوین شده و دراختیار علاقه‌مندان در صفحه غزل‌فارسی قرار گرفته است تا مخاطبان ما؛ چه شرکت‌کنندگان و چه دیگر عزیزان در حوزه ادبیات بتوانند با تعریف داوران، خوب آشنا شوند و همین باعث می‌شود تا حتی مخاطب غیرجدی ادبیات یا مخاطبی که صرفاً دوستدار ادبیات است، سلیقه خود را با دیدن این فیلم‌ها ارتقاء دهد و بداند که چه‌چیزی ازمنظر شاعران مهم کشور خوب است تا آن‌را دنبال کند. به‌نظرم تولید چنین محتوایی باتوجه‌به فضای امروز که ممکن است جوانان ما کمتر سراغ کتاب ادبی قطور بروند، موجب می‌شود سلیقه دوستان ارتقاء پیدا کند و تاحدی با سنت ادبی آشنا شوند و بعدازآن‌هم می‌تواند ایجاد انگیزه برای مطالعه کتاب‌های جدید ادبیات در مخاطبان باشد تا بتوانند با اساتید بنام ادبیات و آثار آن‌ها آشنا شود.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد