...
خبرهای مرتبط .................................
RELATED NEWS
کد خبر: 139475 | تاریخ مخابره: ۱۳۹۹/۸/۲۴ - 08:25
تصویر صدسال مهاجرت و پناهندگی در سینما

از رنجِ خانه‌به‌دوشی ...

تأثیر عکس‌های خبری پناه‌جویان از خاورمیانه،‌ پشت دروازه‌های اروپای غربی تأثیر فیلم‌های سینمایی را کم‌رنگ می‌کند. انتشار دائمی تصویر صورت‌های وحشت‌زده کودکان، چشمان امیدوار مادران و پدران در جستجوی یک بطری آب در این «بزرگ‌ترین بحران پناهندگی اروپا از زمان جنگ جهانی دوم» حسی از نزدیک‌بودن به واقعه به بیننده می‌دهد که تابه‌حال کم‌تر به این شدت حس شده بود. به‌گزارش بی‌بی‌سی؛ با وجود حضور مستمر پدیده مهاجرت از ابتدای قرن بیستم و علیرغم تدوین قوانین پناهندگی از بعد جنگ جهانی دوم، سینما برای دهه‌های متمادی داستان‌های مهاجرت را نادیده گرفته بود؛ اما با وقوع جنگ‌های متعدد و بی‌خانمانی‌های فراگیر از آغاز قرن بیست‌ویکم، ساخت فیلم‌هایی درباره این‌موضوع شتاب بی‌سابقه‌ای گرفته است. فهرست زیر بعضی از مهم‌ترین آثار سینمایی ساخته‌شده درباره مهاجرت و پناهندگی را شامل می‌شود، آثاری که به مهم‌ترین جابجایی‌های انسانی طی یک صدسال اخیر و سفرهای مشقت‌بار آدم‌ها برای رسیدن به زندگی بهتر می‌پردازند.

مهاجر
چارلز چاپلین؛ ۱۹۱۷
این شاهکار چاپلین با تصاویری از یک کشتی حامل مهاجرانِ رهسپار آمریکا در یک دریای طوفانی شروع می‌شود. با ورود شخصیت «ولگرد کوچک» تلخی موضوع با شیرینی شخصیت خود او به موازنه می‌رسد. در نیمه اول فیلم، مخاطرات رسیدن به‌مقصد تصویر می‌شود و در نیمه دوم، مصائب زندگی و پیداکردن کار در این مقصد نهایی. در هر دو بخش چاپلین استادانه نشان می‌دهد که زندگی برای یک مهاجر یک مبارزه تمام‌نشدنی است. فیلم به یک مستند می‌ماند: نمای نزدیک‌شدن به نیویورک و دیدن مجسمه آزادی و کشیدن نفسی راحت که بلافاصله با برخورد غیرانسانی مأموران پلیس دنبال می‌شود. ولگرد کوچک دراین‌فیلم الگویی است از مهاجران در سینما: سخت‌کوش، شکننده، اهل خطر و مصمم در رسیدن به هدف.

کازابلانکا
مایکل کورتیز؛ ۱۹۴۲
با آن‌که بیش‌تر تماشاگران این فیلم را به‌عنوان یک اثر عاشقانه به‌خاطر می‌آورند، اما درواقع «کازابلانکا» اثری جالب‌توجه درباره مهاجرت به سرزمین‌های آزاد از مناطق جنگ‌زده اروپا در دوران جنگ جهانی دوم؛ آدم‌هایی که در کافه قهرمان فیلم (همفری بوگارت) هرکدام منتظرند تا با یکی از معدود پروازهای موجود از کازابلانکا به قاره آمریکا بروند. بیش‌تر بازیگران نقش‌های فرعی در فیلم پناهندگان سیاسی و مهاجران دوره جنگ بودند که بنشان می‌توان اشاره کرد به پل هنرید (بازیگر نقش همسر اینگرید برگمن). حتی کنراد فایت، بازیگر نقش افسر نازی خبیث، در واقعیت یهودی مهاجری بود که از دست نازی‌ها گریخته بود.

حادثه مرزی
آنتونی‌مان؛ ۱۹۴۹
اولین فیلمی که هالیوود درباره مهاجرت غیرقانونی مکزیکی‌های در جستجوی کار به کالیفرنیا ساخت. این فیلم روی تلاش‌های پلیس مکزیک و آمریکا برای درهم‌شکستن گروهی تبهکار که کارشان قاچاق مهاجران است تمرکز می‌کند، پدیده‌ای که امروز هم یکی از آسیب‌های جدی متوجه مهاجرت غیرقانونی محسوب می‌شود. آنتونی‌مان در عین اشاره به جنبه‌های اجتماعی و سیاسی داستان آن‌را مثل یک فیلم اکشن پرتحرک ساخته است و ازاین‌جهت فیلم با بقیه نمونه‌های سینمای مهاجرت تفاوت‌های عمده‌ای دارد.

آمریکا، آمریکا
الیا کازان؛ ۱۹۶۳
کازان این فیلم را براساس زندگی عمویش و درباره مهاجرت او از آناتولی ترکیه به آمریکا و با شرکت بازیگرانی ناشناخته ساخت. فیلم که با آثار دیگر کازان تفاوت‌هایی اساسی دارد، به گفته جف اندرو، یکی از بهترین فیلم‌هایی است که تصویر آشنای «مهاجران نشسته روی عرشه کشتی که به جزیره آلیس (در نیویورک) می‌رسند» را بازسازی کرده است.

مهاجران
یان تروئل؛ ۱۹۷۱
در دسته فیلم‌هایی که مهاجرت براثر فقر (به‌خصوص مهاجرت روستاییان) را تصویر می‌کند. این فیلمی است مهم که هجرت کشاورزان سوئدی به ایالت مینه‌سوتای آمریکا در قرن نوزدهم را نشان می‌دهد. فیلم براساس رمانی چندقسمتی از ویلهلم موبرگ ساخته شد و یکی از اولین فیلم‌های اروپایی بود که در چند شاخه متعدد ازجمله بهترین فیلم نامزد جایزه اسکار شد. منتقد مجله «لایف» فیلم را یکی از بهترین آثار ساخته‌شده درباره «رؤیای آمریکایی» خواند و راجر ایبرت فیلم را «شاهکار» دانسته و نوشت «حتی یک‌نفر بین ما (آمریکایی‌ها) وجود ندارد، حتی خود سرخپوستان که اجدادشان از جای دیگری به این قاره نیامده باشند. بااین‌وجود ما به‌غلط عادت کرده‌ایم این تاریخی‌ترین جابجایی انسان‌ها را فراموش کنیم و فکر کنیم که ما از ازل همین‌جا بوده‌ایم».

شمال
گرگوری ناوا؛ ۱۹۸۴
این فیلم کوچک و کم‌خرج مستقل درباره مهاجرت غیرقانونی و مرگبار یک خواهر و برادر از گواتمالای درگیر جنگ داخلی به آمریکا در زمان خودش موفقیت زیادی به‌دست آورد. فیلم پر از صحنه‌های کنایه‌آمیز است، مثل وقتی‌که خواهر بعد از درآمدن به استخدام یک خانواده آمریکایی باید کار با ماشین لباسشویی پیچیده آن‌ها را یاد بگیرد. فیلم همچنین رابطه مهاجرت غیرقانونی و جرم و آن جبری که بر زندگی یک مهاجر حاکم است را باصداقت تصویر می‌کند.

سفر امید
خاویر کولر؛ ۱۹۹۰
این فیلم برنده جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی سال داستان مهاجرت غیرقانونی یک ترک علوی به سوئیس است، کشوری که فقط در یک کارت‌پستال دیده و هیچ‌چیز دیگری درباره‌اش نمی‌داند. فیلم صحنه‌های تکان‌دهنده‌ای از سفر در برف و بوران دارد که با وقایع اخیر شباهت تلخی پیدا می‌کند.

لامریکا
جیانی آملیو؛ ۱۹۹۴
یکی از تکان‌دهنده‌ترین تصویرهای اروپای بعد از فروپاشی کمونیسم که داستان سفر عده‌ای شارلاتان ایتالیایی در آلبانی را روایت می‌کند، درحالی‌که با بازشدن مرزها، هزاران آلبانیایی با پای پیاده رهسپار غرب اروپا هستند. فیلم تصویری فراموش‌نشدنی از جستجوی برای هویت در بحبوحه اغتشاشی سیاسی و اجتماعی‌ست و اینکه چقدر سرنوشت آدم‌های آواره می‌تواند با سرنوشت ساکنان کشورهای مرفه گره‌خورده باشد.
در این دنیا
مایکل وینترباتم؛ ۲۰۰۲
این برنده خرس طلایی فستیوال برلین به‌شکلی نیمه‌مستند فرار دو نوجوان افغان از اردوگاه پناهندگان در پاکستان را به‌مقصد لندن نشان می‌دهد. فیلم سفر آن‌ها را با دقت ترسیم می‌کند که بخش‌های زیادی از آن نیز در ایران فیلم‌برداری شده است. سکانسی که مهاجران در یک کانتینر از استانبول به ایتالیا برده می‌شوند و بیشترشان در راه به‌خاطر نبود اکسیژن جانشان را از دست می‌دهند انگار پیش‌بینی ده‌ها حادثه تراژیک مشابهی است که در این ماه‌های اخیر رخ داده است.

پناهنده شاعرانه
عبدالطیف کشیش؛ ۲۰۰۰
این اولین فیلم بلند کشیش که بعدها برای درام همجنس‌خواهانه «آبی گرم‌ترین رنگ است» نخل طلای کن را گرفت اثری است درخشان درباره جلال، جوانی تونسی که به‌طور غیرقانونی در پاریس زندگی می‌کند و فیلمی است با طنزی گزنده (عموی جلال به او می‌گوید موقع مصاحبه با اداره مهاجرت خودش را اولاً الجزایری معرفی کند و بعد هم تا می‌تواند «تملق فرانسوی‌های را به‌عنوان سردمداران آزادی و عاشقان حقوق بشر» بگوی). بخش عمده‌ای از داستان توجهش را روی تلاش جلال برای ازسرگرفتن یک زندگی عادی می‌گذارد که در رابطه گرم و انسانی او با بقیه مهاجران و یک دختر فرانسوی که از ناراحتی روانی رنج می‌برد متبلور شده است.

ترمینال
استیون اسپیلبرگ؛ ۲۰۰۴
داستان مردی‌که در فرودگاه کندی نیویورک اجازه ورود به خاک آمریکا را پیدا نمی‌کند و درعین‌حال نمی‌تواند به کشورش که دستخوش یک انقلاب شده بازگردد. براساس داستان واقعی اقامت هجده‌ساله یک ایرانی به‌نام مهران کریمی ناصری در ترمینال خروجی فرودگاه دوگل پاریس ساخته شد. اسپیلبرگ آن‌را در قالب یک کمدی روایت کرده و عناصری از رومانس را هم به آن اضافه کرده است. به‌علاوه، ملیت شخصیت اصلی را از ایرانی به کشوری ناشناخته در اروپای شرقی تغییر داده که تأثیر داستان را به‌شدت کاسته است. مهران کریمی این 18سال را در ترمینال فرودگاه به مطالعه و نوشتن خاطراتش (که مبنای ساخت فیلم اسپیلبرگ شد) گذراند و این کارمندان فرودگاه بودند که هرروز برایش غذا و روزنامه می‌آوردند.

بابایی
ویسار مورینا؛ ۲۰۱۵
این برنده جایزه بهترین کارگردانی از فستیوال کالووی‌واری داستان مهاجرت یک پدر و پسر کوزوویی به آلمان است. پدر برای رفتن به آلمان پسرش را تنها رها می‌کند اما پسر نوجوان راهی طولانی را به‌تنهایی طی کرده و در آلمان به پدرش ملحق می‌شود، جایی‌که هردو می‌فهمند امید اندکی برای پناه گرفتن از آن کشور دارند. در فیلم سکانس کابوسی وجود دارد که به‌بهترین‌شکل ترس‌های یک مهاجر را تصویر می‌کند: پسر نوجوان خواب می‌بیند که پدرش دارد او را زنده در تابوت می‌کند. این شاید کلیدی‌ترین کابوس یک مهاجر باشد.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد