آمادگی در «ساعت صفر»؛
«فردوسیه»؛ میزبان بزرگ‌ترین رزمایش مدیریت بحران غرب استان تهران
سپیده حاصلی پناه
در آستانه هفتم مهرماه، روز آتش‌نشانی و ایمنی، شهر فردوسیه به کانون عملیاتیِ یکی از کلیدی‌ترین و پیچیده‌ترین رزمایش‌های مدیریت بحران در سطح شهرستان شهریار بدل شد. مانور «ساعت صفر» با هدف ارزیابی دقیق، بی‌پرده و میدانیِ توان واکنش سریع دستگاه‌های امدادی و خدماتی و با تمرکز بر سناریوهای بحرانی ازجمله وقوع زلزله، انفجار شهری و عملیات تخصصیِ آواربرداری و نجات مصدوم، با موفقیت کامل به اجرا درآمد. این عملیات مشترک که با حضور مقامات ارشد استان تهران و مدیریت اجرایی شهرستان شهریار برگزار شد، گامی راهبردی و پیشگیرانه درراستای ارتقای تاب‌آوری شهری و ایجاد هم‌افزایی ساختاری میان نیروهای عملیاتی چهار شهر هم‌جوار محسوب می‌شود. مهندس مصطفی عموزاده (شهردار فردوسیه)، در تشریح ابعاد راهبردی این رزمایش باتأکیدبر اهمیت استراتژیک «ساعت صفر» در نظام مدیریت بحران نوین گفت: این مانور صرفاً یک عملیات نمادین یا نمایشی نبود، بلکه یک ارزیابیِ بی‌محابا از توانایی دستگاه‌های خدمات رسان درمواجهه‌با حوادث غیرمترقبه است. انتخاب زمان صفر به این معناست که نیروهای عملیاتی بدون اطلاع قبلی، در یک وضعیت فرضی اما بسیار نزدیک به واقعیت، باید سازمان‌دهی شده و در کوتاه‌ترین زمان ممکن در محل حادثه حضور یابند. هدف ما در مدیریت شهری فردوسیه، تبدیل‌شدن به الگویی در مدیریت زمان در شرایط بحرانی است؛ چراکه در سوانح طبیعی، ثانیه‌ها تعیین‌کننده سرنوشت جان شهروندان هستند. وی افزود: حضور حامد یزدی‌مهر، مدیرکل مدیریت بحران استان تهران و سجاد برنجی، فرماندار ویژه شهرستان شهریار در کنار اعضای شورای اسلامی شهر، نشان‌دهنده اهمیت بالایی است که مدیریت ارشد استان برای پدافند غیرعامل و ایمنی شهری قائل است. ما در این سناریو، با طراحی واقعه‌ای ترکیبی؛ یعنی زلزله و به‌تبع آن انفجار، تلاش کردیم قدرت تصمیم‌گیری فرماندهان میدان، سرعت عملِ تیم‌های عملیاتی و هماهنگیِ لجستیک چندجانبه را به محک آزمون بگذاریم. این مانور نشان داد که در چه حوزه‌هایی دارای نقاط قوت هستیم و در کدام بخش‌ها نیازمند تقویت زیرساخت‌ها یا بازنگری در پروتکل‌های اجرایی هستیم.
تکمیل زنجیره امداد؛ حذف مرزهای جغرافیایی در زمان بحران
یکی از نکات برجسته و تحسین‌برانگیز این رزمایش، مشارکت فعال، همدلانه و حرفه‌ای تیم‌های عملیاتی و آتش‌نشانی شهرهای وحیدیه، شاهدشهر و صباشهر در کنار مجموعه مدیریت شهری فردوسیه بود. شهردار فردوسیه بااشاره‌به این هم‌افزایی منطقه‌ای تصریح کرد: یکی از آموزه‌های کلیدی و حیاتی در مدیریت بحران مدرن، این‌است‌که در زمان وقوع حادثه، مرزهای سیاسی و جغرافیایی بین شهرها رنگ می‌بازد. آتش‌سوزی، سیل یا زلزله پشت خط‌کشی‌های اداری متوقف نمی‌شود؛ لذا تعامل نیروهای امدادی فردوسیه با شهرهای هم‌جوار، فراتر از یک همکاری اداری، یک سرمایه بزرگ و حیاتی برای کل منطقه است. عموزاده ادامه داد: ما در سال‌های اخیر شاهد همکاری‌های تنگاتنگ و برادرانه‌ای در حوادث واقعی بوده‌ایم و امروز این رزمایش، تبلور عملیِ آن همکاری‌ها و وحدت رویه است. وقتی نیروهای امدادی، اورژانس، هلال‌احمر، نیروی انتظامی و بسیج در کنار آتش‌نشانان از چهار شهر مختلف، زیر یک فرماندهی واحد قرار می‌گیرند، عملاً شاهد ایجاد یک جبهه واحد در برابر بحران هستیم که قدرت ضربتی ما را چندین برابر می‌کند. این هماهنگی، درواقع یک دکترین دفاعی در مقابل حوادث است؛ دکترینِ «یاری‌رسانیِ فرامحلی».
تحلیل فنی و بازخورد عملیاتی؛ از شناسایی تا اقدام
سناریوی اجراشده شامل مراحل پیچیده عملیاتی بود؛ از مدیریتِ اولیه صحنه حادثه، ایجاد حلقه امنیتی توسط نیروی انتظامی، امدادرسانی به مصدومانِ گرفتار در آوار توسط تیم‌های تخصصی هلال‌احمر تا مدیریت فوریت‌های پزشکی توسط اورژانس ۱۱۵ و مهار حریق توسط تیم‌های آتش‌نشانی. مهندس عموزاده با تقدیر از عملکرد تمامی عوامل حاضر گفت: برگزاری چنین مانورهایی فراتر از جنبه‌های عملیاتی، فرصتی طلایی برای شناسایی نقاط ضعف و قوت زیرساختی است. تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده در این مانور به ما کمک می‌کند تا تجهیزات، نیروی انسانی و فرآیندهای لجستیکی خود را دقیق‌تر سازمان‌دهی کنیم. ما در حال حرکت به سمتی هستیم که تمامی عملیات ما دارای پیوستِ دقیقِ مدیریت بحران باشد. شهردار فردوسیه همچنین از تلاش‌های شبانه‌روزی تمام عوامل ستادی و اجرایی قدردانی کرد و گفت: وظیفه‌دارم از همکاران عزیزم در شهرداری فردوسیه، ریاست و اعضای شورای اسلامی شهر که همواره حامی طرح‌های ارتقای ایمنی هستند، مدیرکل محترم مدیریت بحران استان تهران، فرماندار ویژه شهرستان شهریار، بخشداران محترم مرکزی و جوقین، فرماندهان نظامی و انتظامی و تمامی آتش‌نشانان قهرمان که با روحیه جهادی و ازخودگذشتگی در این میدان حاضر شدند، سپاسگزاری کنم. این همت جمعی، ضامنِ امنیت و آرامش شهروندان ماست و نشان می‌دهد که مدیریت شهری فردوسیه، جان شهروندان را در صدر اولویت‌های خود قرار داده است.
چشم‌انداز آینده؛ تاب‌آوری شهری، اولویت نخست مدیریت شهری
درپایان این مانور که با ارزیابی دقیق عملکرد نیروها و جمع‌بندی نکات فنی همراه بود، مهندس عموزاده بر تداوم این‌گونه اقدامات تأکید کرد و افزود: ایمنی شهر، خط قرمز ماست. شهرداری فردوسیه مصمم است تا با تداوم آموزش‌های تخصصی برای نیروهای آتش‌نشانی، برگزاری مستمر مانورهای مدیریت بحران در مقیاس‌های مختلف و به‌روزرسانی تجهیزات، سطح آمادگی شهر را به استانداردهای مطلوب نزدیک کند. ما معتقدیم سرمایه‌گذاری در مدیریت بحران، هزینه نیست؛ بلکه تضمینِ بقا، سلامت و استمرار زندگی برای شهروندان عزیز فردوسیه در روزهای سخت است. وی در انتها پیام اطمینان‌بخشی به شهروندان داد: پیام ما به شهروندان شریف فردوسیه این است: فرزندان شما در مدیریت شهری و دستگاه‌های امدادی، با هوشیاری کامل و باتکیه‌بر دانش روز و روحیه جهادی، برای حفاظت از جان و مال شما در حالت آماده‌باش قرار دارند. ما از تجربه‌های گذشته درس گرفته‌ایم و برای آینده، با برنامه‌ریزی دقیق‌تری گام برمی‌داریم. این رزمایش، نمادی از عزم راسخ ما برای داشتن شهری امن، ایمن و تاب‌آور در برابر هرگونه حادثه احتمالی بود. این مانور عملیاتی که با موفقیت تمامی اهداف تعیین‌شده را پشت سر گذاشت، بار دیگر نشان داد که فردوسیه باتکیه‌بر همگرایی منطقه‌ای و روحیه فداکارانه نیروهای امدادی، سد محکمی در برابر حوادث احتمالی بنا کرده است و مدیریت شهری فردوسیه همچنان به‌عنوان بازویی توانمند در کنار نهادهای امدادی استان تهران به ایفای نقش می‌پردازد.