صنایع نوپا؛ فرصتی برای نجات اقتصاد ایران از رکود

اقتصاد ایران امروز با مشکلات متعددی روبه‌روست؛ از کاهش کارایی برخی صنایع قدیمی و رکود تولید گرفته تا افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، بیکاری جوانان، کمبود سرمایه‌درگردش و دشواری رقابت در بازارهای داخلی و خارجی. درچنین‌شرایطی، تکیه صرف بر روش‌های سنتی تولید و ادامه مسیر گذشته نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای اقتصادی کشور باشد. ایران برای عبور از این وضعیت، بیش از هر زمان دیگری به توسعه صنایع نوپا، خلاق و دانش‌بنیان نیاز دارد. صنایع نوپا، برخلاف تصور عمومی، تنها به کارخانه‌های بزرگ و سرمایه‌گذاری‌های سنگین محدود نمی‌شوند. شرکت‌های فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، صنایع بازیافت، انرژی‌های تجدیدپذیر، تجهیزات پزشکی، کشاورزی هوشمند، تولید محصولات دانش‌بنیان و کسب‌وکارهای دیجیتال، همگی می‌توانند در شمار فعالیت‌هایی قرار گیرند که با سرمایه کمتر، دانش بیشتر و نیروی انسانی متخصص، ارزش اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد می‌کنند. یکی از مهم‌ترین مزایای صنایع نوپا، ایجاد فرصت‌های شغلی برای جوانان تحصیل‌کرده است. در کشوری که شمار زیادی از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با مشکل اشتغال مواجه‌اند، حمایت از کسب‌وکارهای نوآورانه می‌تواند استعدادهای علمی را به ظرفیت‌های مولد اقتصادی تبدیل کند. به‌جای آنکه جوانان متخصص در جست‌وجوی شغل مناسب از کشور خارج شوند، باید زمینه فعالیت، کارآفرینی و کسب‌درآمد برای آنان در داخل فراهم شود. ازسوی‌دیگر، صنایع نوپا می‌توانند به افزایش بهره‌وری صنایع قدیمی کمک کنند. بسیاری از واحدهای صنعتی کشور با تجهیزات فرسوده، مصرف بالای انرژی، هزینه‌های تولید و ضعف مدیریتی مواجه‌اند. ورود فناوری‌های جدید، اتوماسیون و روش‌های نوین مدیریت می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد، کیفیت محصولات را افزایش دهد و امکان رقابت با تولیدکنندگان خارجی را فراهم سازد. بنابراین، صنایع نوپا نباید رقیب صنایع سنتی تلقی شوند؛ بلکه می‌توانند نیروی محرک تحول و نوسازی آن‌ها باشند. بااین‌حال، تحقق این هدف بدون اصلاح سیاست‌های اقتصادی امکان‌پذیر نیست. دولت باید دسترسی شرکت‌های نوپا به تسهیلات مالی، سرمایه‌گذاری خطرپذیر، زیرساخت‌های ارتباطی و بازارهای فروش را تسهیل کند. کاهش مقررات دست‌وپاگیر، حمایت از حقوق مالکیت فکری، مبارزه با انحصار و برقراری ثبات در قوانین اقتصادی نیز از ضرورت‌های این مسیر است. نکته مهم آن است که حمایت دولت نباید به توزیع وام‌های بدون نظارت یا ایجاد شرکت‌های صوری محدود شود. معیار حمایت باید توانایی نوآوری، اشتغال‌زایی، افزایش بهره‌وری و عرضه محصول یا خدمت قابل‌رقابت باشد. سخن پایانی آنکه، اقتصاد ایران برای خروج از رکود به تغییر نگرش نیاز دارد. نمی‌توان با ابزارهای دیروز، پاسخگوی نیازهای فردا بود. صنایع نوپا، اگر با برنامه‌ریزی صحیح، مدیریت کارآمد و حمایت هدفمند همراه شوند، می‌توانند به افزایش تولید، کاهش وابستگی، توسعه صادرات و ایجاد اشتغال پایدار کمک کنند. اکنون زمان آن رسیده است که سیاست‌گذاران به‌جای حفظ بی‌قیدوشرط ساختارهای ناکارآمد، راه را برای نوآوری و ورود نسل تازه‌ای از کارآفرینان هموار کنند. آینده اقتصاد ایران درگرو توانایی ما برای تبدیل دانش، خلاقیت و سرمایه انسانی به ثروت ملی است.