بازار لوازم‌خانگی زیر سایه قیمت‌های لحظه‌ای
نوسان لحظه‌ای قیمت‌ها، افزایش هزینه تأمین کالا و کاهش قدرت خرید خانوارها، بازار لوازم‌خانگی را با چالش تازه‌ای روبه‌رو کرده است؛ بازاری که در آن مشتریان بیشتر قیمت می‌گیرند و کمتر خرید می‌کنند، فروشندگان از افت معاملات می‌گویند و خرید اقساطی با محدودیت‌هایی مواجه شده است؛ اما درشرایطی‌که قیمت‌ها روبه‌افزایش است، آیا بازار لوازم‌خانگی می‌تواند از رکود خارج شود؟
بازار لوازم‌خانگی در شرایطی با افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید خانوارها مواجه است که تقاضا برای خرید این کالاها نیز تحت‌تأثیر شرایط اقتصادی کاهش یافته؛ وضعیتی که این پرسش را مطرح می‌کند: چرا با وجود افت تقاضا، قیمت لوازم‌خانگی همچنان افزایش می‌یابد و چه عواملی موجب شده خانوارها خرید این کالاها را به‌تعویق بیندازند؟ به‌گزارش ایسنا؛ در بازار لوازم‌خانگی امین‌حضور، ویترین‌ها پر از کالاهایی است که روزگاری خرید آن‌ها برای بسیاری از خانواده‌ها چندان دورازدسترس نبود؛ اما حالا افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید، فاصله میان تمایل به خرید و توان پرداخت را بیشتر کرده. مشتریان به فروشگاه‌ها مراجعه می‌کنند، قیمت مدل‌های مختلف را می‌پرسند و گاه پس از چندبار مقایسه، بدون خرید از مغازه خارج می‌شوند؛ اتفاقی‌که به‌گفته فروشندگان، بیش‌ازگذشته تکرار می‌شود. یکی از فروشندگان لوازم‌خانگی وضعیت قیمت‌ها را بی‌ثبات توصیف می‌کند. به‌گفته وی، برخلاف گذشته که قیمت یک کالا برای چندروز مشخص بود، اکنون دربرخی‌موارد فروشنده هنگام مراجعه مشتری مجبور است قیمت را دوباره از شرکت یا تأمین‌کننده استعلام کند. نوسانات نرخ ارز و تغییر قیمت خرید از شرکت‌ها باعث شده فروشندگان علاوه‌بر قیمت کالای موجود در انبار، نگران هزینه جایگزینی آن نیز باشند. به‌بیان‌دیگر، مسئله فقط قیمت فروش کالای موجود نیست، بلکه این‌است‌که فروشنده پس از فروش آن، با چه هزینه‌ای می‌تواند کالای مشابهی را جایگزین کند. دربرخی‌موارد ممکن است مشتری صبح قیمت کالایی را بپرسد، اما هنگام بازگشت درهمان‌روز، فروشنده ناچار باشد قیمت را دوباره استعلام کند. بررسی روند قیمت دو مدل از لوازم‌خانگی ایرانی در فاصله شهریور تا مهر ۱۴۰۵، افزایش محسوس قیمت‌ها را نشان می‌دهد. میانگین قیمت لباسشویی هشت‌کیلویی یک برند داخلی در نیمه شهریور حدود ۷۰میلیون و ۳۴هزارتومان بوده، اما در ۱۸ مهر به حدود ۷۵میلیون و ۳۹۰هزارتومان رسیده؛ یعنی این‌مدل طی یک‌ماه بیش از پنج‌میلیون و ۳۵۶هزارتومان گران شده که معادل رشد حدود ۷.۶درصدی است. افزایش قیمت در یخچال بیشتر بوده است. میانگین قیمت مدلی دیگری از یخچال‌فریزر تولید داخل در نیمه شهریور حدود ۱۴۵میلیون و ۱۲۸هزارتومان ثبت شده، درحالی‌که قیمت همین مدل در نیمه مهر به حدود ۱۶۱میلیون و ۵۰۰هزارتومان رسیده است. به‌این‌ترتیب، این یخچال در مدت حدود یک‌ماه بیش از ۱۶میلیون و ۳۷۱هزارتومان افزایش قیمت داشته؛ رشدی معادل حدود ۱۱.۳درصد. بررسی تغییرات قیمت برخی لوازم‌خانگی خارجی نیز از افزایش قیمت حکایت دارد. برای‌نمونه، میانگین قیمت ماشین لباسشویی نه‌کیلویی یک برند خارجی در 10 شهریور ۱۴۰۵ حدود ۲۹۹میلیون و ۹۳۴هزارتومان بوده که این‌رقم در 10 مهر به ۳۱۲میلیون و ۲۶۹هزارتومان رسیده است. براین‌اساس، قیمت این کالا در فاصله حدود یک‌ماه، بیش از ۱۲میلیون و ۳۰۰هزارتومان، معادل حدود ۴.۱درصد، افزایش یافته است. افزایش قیمت در برخی کالاهای گران‌تر محسوس‌تر بوده. میانگین قیمت یک مدل یخچال‌فریزر سایدبای‌ساید اول شهریور حدود ۳۷۵میلیون و ۹۰۰هزارتومان اعلام شده، درحالی‌که این‌رقم در 10 مهر به ۴۵۲میلیون و ۳۹۱هزارتومان رسیده است. به‌این‌ترتیب، قیمت این کالا در فاصله حدود ۴۰روز، نزدیک به ۷۶میلیون و ۵۰۰هزارتومان، معادل حدود ۲۰.۳درصد، افزایش یافته است. فشار افزایش هزینه‌ها تنها به سطح فروش محدود نمی‌شود. بااستنادبه معاملات بورس کالا، قیمت برخی مواداولیه مورداستفاده در صنعت لوازم‌خانگی در یک‌سال افزایش چشمگیری داشته است؛ به‌طوری‌که قیمت پلی‌پروپیلن ۲۹۶.۳درصد، ورق رنگی ۱۹۱.۲۹درصد و مواداولیه ABS حدود ۱۸۸.۵درصد افزایش یافته است. افزایش قیمت مواداولیه می‌تواند بر هزینه‌های تولید اثر بگذارد، هرچند میزان تأثیر آن بر قیمت نهایی هر محصول به عوامل دیگری ازجمله هزینه تولید، واردات، نرخ ارز و شرایط عرضه‌وتقاضا نیز بستگی دارد. یکی از فروشندگان لوازم‌خانگی، کاهش قدرت خرید خانوارها را مهم‌ترین مشکل فعلی بازار می‌داند. او می‌گوید: مشتریان همچنان به فروشگاه‌ها مراجعه می‌کنند و قیمت می‌گیرند، اما فاصله میان قیمت‌گیری و خرید قطعی نسبت‌به‌گذشته بیشتر شده است. بسیاری از مشتریان پس از اطلاع از قیمت‌ها، خرید را به‌تعویق می‌اندازند یا سراغ مدل‌های ارزان‌تر می‌روند. این‌وضعیت در خرید جهیزیه نیز دیده می‌شود؛ به‌طوری‌که برخی خانواده‌ها به‌جای تهیه هم‌زمان چندقلم کالای اصلی، خرید را به مراحل مختلف تقسیم می‌کنند و ابتدا وسایل ضروری‌تر را در اولویت قرار می‌دهند. یکی از فروشندگان بازار می‌گوید: فروش روزانه واحد صنفی او به یک‌چهارم تا یک‌پنجم سطح معمول گذشته رسیده. این آمار به تجربه یک فروشنده مربوط می‌شود و نمی‌توان آن‌را به کل بازار تعمیم داد، اما در کنار روایت دیگر فعالان صنفی، تصویری از دشوارتر شدن فروش در شرایط فعلی ارائه می‌کند. افزایش قیمت‌ها، شیوه تقاضای مشتریان را نیز تغییر داده. یکی‌دیگر از فروشندگان می‌گوید: تعداد مشتریانی که درباره شرایط خرید اقساطی سؤال می‌کنند، افزایش یافته است. برخی خریداران پیش از پرسیدن مشخصات کالا، درباره میزان پیش‌پرداخت و تعداد اقساط سؤال می‌کنند. بااین‌حال، فروش اقساطی در شرایط بی‌ثباتی قیمت‌ها برای همه فروشندگان امکان‌پذیر نیست. یکی از فعالان بازار دراین‌باره توضیح می‌دهد فروشنده‌ای که امروز کالا را تحویل می‌دهد و قرار است بهای آن‌را طی چندماه دریافت کند، نمی‌تواند بااطمینان پیش‌بینی کند که در زمان وصول اقساط، با مبلغ دریافتی تاچه‌اندازه قادر به جایگزینی کالای فروخته‌شده خواهد بود. به‌گفته برخی فروشندگان، همین نگرانی باعث شده فروش اقساطی را محدود کنند یا موقتاً کنار بگذارند؛ چراکه ممکن است تا زمان دریافت کامل وجه، قیمت تأمین مجدد کالا به‌میزان قابل‌توجهی افزایش پیدا کند. به‌این‌ترتیب، خرید اقساطی که برای بخشی از خانوارها راهی برای جبران کاهش قدرت خرید محسوب می‌شود، خود با مانعی جدی روبه‌رو شده است؛ ازیک‌سو مشتری توان خرید نقدی ندارد و ازسوی‌دیگر، فروشنده نیز در شرایط نوسان قیمت‌ها تمایل کمتری به فروش اقساطی نشان می‌دهد. مجموع اظهارات فروشندگان و داده‌های منتشره، تصویری از بازاری ارائه می‌کند که در آن، مسئله اصلی صرفاً کمبود کالا نیست؛ بلکه کاهش قدرت خرید خانوارها و بی‌ثباتی قیمت‌ها نیز بر معاملات تأثیر گذاشته است. درچنین‌شرایطی، افزایش مراجعه برای استعلام قیمت لزوماً به افزایش فروش منجر نمی‌شود. برخی مشتریان خرید را به‌تعویق می‌اندازند، برخی به‌سراغ کالاهای ارزان‌تر می‌روند و گروهی نیز برای تأمین هزینه خرید، به‌دنبال شرایط اقساطی هستند؛ راهکاری که خود به‌دلیل نگرانی فروشندگان از افزایش قیمت‌ها با محدودیت مواجه شده است. بازار لوازم‌خانگی در شرایطی قرار گرفته که ازیک‌سو هزینه تأمین کالا و مواداولیه افزایش یافته و ازسوی‌دیگر، قدرت خرید مصرف‌کننده با همان سرعت رشد نکرده است. ادامه این‌وضعیت می‌تواند فاصله میان قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان و توان مالی خریداران را بیشتر کند؛ فاصله‌ای که نتیجه آن، به‌گفته فعالان بازار، کاهش معاملات و دشوارتر شدن فروش در یکی از بازارهای مهم مصرفی خانوارهاست.