تاب‌آوری شبکه ارتباطی کشور در سایه تقویت سکوهای داخلی

یکی از اولین ابزارهای فشار در جنگ‌های مدرن، قطع دسترسی به سرویس‌های بین‌المللی یا اعمال تحریم‌های دیجیتال است. اگر کشوری به پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی خارجی وابسته باشد، در زمان بحران ممکن است ارتباط شهروندان با یکدیگر و با نهادهای دولتی قطع شود، درحالی‌که سکوهای داخلی، پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های ارتباطی بومی نقش شبکه امن پشتیبان را بازی می‌کنند تا ارتباطات درون‌سرزمینی حفظ و مدیریت بحران مختل نشود. به‌گزارش ایسنا؛ در جنگ‌های سایبری، داده‌ها به‌اندازه مهمات اهمیت دارند؛ استفاده از سکوهای خارجی در شرایط جنگ، ریسک سرقت اطلاعات حیاتی، شنود یا فلج‌کردن دیجیتال توسط دشمن را ‌شدیداً بالا می‌برد زیرا این داده‌ها در سرور جوامع دیگر است و وقتی کلیدهای کنترل دسترسی در دست دشمن یا کشورهای متخاصم باشد طبعاً می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای جاسوسی یا مهندسی اجتماعی استفاده شود. سکوهای داخلی که روی سرورهای ملی و با پروتکل‌های امنیتی بومی پیاده‌سازی شده از داده‌های شهروندان برابر عملیات‌های جاسوسی و تخریب سایبری محافظت می‌کند اما این تمام قضیه نیست؛ سکوهای داخلی در رونق اقتصادی نیز نقش بسزایی دارند. این سکوها حکم موتورهای محرک در اقتصاد دیجیتال را دارند و هم‌زمان با رشد خود زنجیره‌ای از اتفاقات مثبت اقتصادی را در کشور رقم می‌زنند. به‌همین‌دلیل حمایت از سکوهای داخلی نظیر پلتفرم‌های فروشگاهی یا شبکه‌های اجتماعی بومی موجب گردش سرمایه در داخل کشور می‌شود زیرا وقتی کاربران از سکوهای خارجی استفاده می‌کنند، بخشی از ارزش‌افزوده و داده‌های اقتصادی کشور به خارج مرزها منتقل می‌شود. درعین‌حال حمایت از سکوهای داخلی به ایجاد اشتغال در حوزه تکنولوژی و رشد استارت‌آپ‌ها نیز کمک می‌کند و وابستگی به واردات تکنولوژی را کاهش می‌دهد. در جنگ تحمیلی سوم وزارت ارتباطات، مبلغ ۲۷۰۰ میلیاردتومان از محل منابع داخلی خود را صرف حمایت از پیام‌رسان‌ها و سکوهای داخلی و سامانه شاد کرد؛ حمایتی که به‌گفته وزیر ارتباطات در شرایطی صورت گرفت که این وزارتخانه با محدودیت شدید منابع مالی و افزایش هزینه‌های ناشی از نوسانات ارزی روبه‌رو بوده است. سید ستار هاشمی (وزیر ارتباطات‌وفناوری اطلاعات) در نشست مشترک با رؤسای مجامع نمایندگان مجلس از حمایت مالی ۲۷۰۰‌میلیاردتومانی این وزارتخانه از سکوهای داخلی، پیام‌رسان‌ها و سامانه شاد خبر داد و گرچه مشخصاً عنوان نکرد هریک‌از سکوهای داخلی و پیام‌رسان‌ها تا چه سهم و چه‌میزان از این اعتبار را دریافت کردند اما تأکید کرد که این حمایت مالی برای نخستین‌بار با هدف تداوم فعالیت سکوهای پرکاربرد و جلوگیری از اختلال در خدمات موردنیاز مردم انجام شد و منابع تخصیص‌یافته در شرایطی تأمین شد که وزارتخانه با محدودیت منابع، خسارت به زیرساخت‌های ارتباطی و افزایش هزینه اجرای پروژه‌ها براثر نوسانات ارزی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. وی با یادآوری وابستگی بسیاری از فعالیت‌های روزمره و اقتصادی به شبکه ارتباطات کشور تأکید کرد که حفظ پایداری خدمات دیجیتال در شرایط بحرانی، یکی از اولویت‌های وزارت ارتباطات بوده. درحال‌حاضر سکوهای داخلی کارکردهای بسیاری دارند که از جمله می‌توان به چرخش سرمایه و جلوگیری از فرار ارز، کاهش هزینه‌ معاملاتی و افزایش بهره‌وری، ایجاد و توسعه اشتغال، توسعه زیرساخت‌های تکنولوژیک و دانش فنی و توانمندسازی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط اشاره کرد. سکوهای داخلی اعم از فروشگاه‌های آنلاین، سکوهای پرداخت مالی، سکوهای محتوایی و شبکه‌های اجتماعی و سکوهای زیرساختی و ابری خریدار و فروشنده را به‌هم متصل می‌کنند و واسط انتقال پول بین حساب‌ها هستند. بزرگ‌ترین تفاوت بین سکوها یا پلتفرم‌های داخلی با خارجی دراین‌است‌که سکوهای خارجی مثل اینستاگرام، آمازون و گوگل محل ذخیره داده‌ها و سرورهایشان خارج‌ازکشور است و تابع قوانین کشور میزبان است اما سکوهای داخلی این‌طور نیست، پشتیبانی و سود به‌جای خارج کشور در اقتصاد داخل می‌ماند و هزینه می‌شود. امنیت و نظارت دسترسی به داده‌ها در سکوهای داخلی بیشتر است و از شرایط بازارهای خارج و سوءاستفاده‌های احتمالی تأثیر اندکی می‌پذیرند. این‌نکته را نباید فراموش کرد: وقتی تمام زیرساخت‌های حیاتی مثل پرداخت‌های بانکی، ارتباطات و ذخیره‌سازی داده‌ها در سکوهای خارجی باشد کشور در مقابل تحریم‌ها و فشارهای سیاسی بسیار آسیب‌پذیر است، بنابراین هرچقدر سکوهای داخلی بیشتر باشند، داده‌های حساس کاربران ازقبیل موقعیت مکانی، اطلاعات مالی و ... در داخل کشور و تحت قوانین داخلی و ملی مدیریت می‌شوند درحالی‌که با بروز تنش‌های بین‌المللی یا تحریم‌های خارجی، سکوهای خارجی ممکن است خدمات خود را قطع کنند. با وجود فشار زیادی که در دوران جنگ خصوصاً جنگ رمضان به شبکه ارتباطی کشور وارد آمد، دسترسی مردم به خدمات ازطریق پایداری شبکه، پیام‌رسان‌ها و سکوهای داخلی دچار وقفه نشد. دراین‌ایام خریدوفروش کالاها و پرداخت‌ها، تبادلات بانکی و مالی و فعالیت‌های آموزشی بر بستر شبکه ملی اطلاعات انجام گرفت و خللی در خدمت‌رسانی وارد نیامد. این‌مسئله اهمیت ضرورت حمایت از سکوها و پیام‌رسان‌های داخلی را دوچندان می‌کند. جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم آزمون تاب‌آوری شبکه ارتباطات کشور بود و باعث شد بسیاری از دستگاه‌های دولتی، سازمان‌ها، نهادها و وزارتخانه‌ها خدمات خود را روی سکوهای داخلی ارائه دهند و از ابزار بومی استفاده کنند تا هم بازار اولیه این سکوها تضمین شود و هم در شرایط بحرانی دسترسی مردم به خدمات دچار اختلال نشود. درعین‌حال بهترین نوع حمایت از سکوهای داخلی، ترکیب حمایت زیرساختی برای کاهش هزینه‌ها و ایجاد رقابت سالم برای افزایش کیفیت است. اگر سکوهای داخلی امن، سریع و باکیفیت باشند، نیاز به حمایت دستوری نخواهند داشت و کاربران ترجیح می‌دهند از آن استفاده کنند.