گزارش
کارنامه ۳۹ماهه اسقاط خودرو!
در بازه ۳۹ماهه از سال ۱۴۰۲ تا ابتدای ۱۴۰۵، درمجموع ۶۸۰هزاردستگاه وسیله‌نقلیه اسقاط شده و میزان صرفه‌جویی حاصل از این‌اقدام از دومیلیاردلیتر بنزین فراتر رفته. به‌گزارش سمیه رسولی (مهر)؛ نوسازی ناوگان حمل‌ونقل و خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد، یکی از راهکارهای کاهش مصرف سوخت و کنترل انتشار آلاینده‌های ناشی از فعالیت وسایل‌نقلیه به‌شمار می‌رود. آمار وزارت صمت از عملکرد این‌بخش نشان می‌دهد: در سال‌های اخیر، اجرای طرح‌های اسقاط و جایگزینی وسایل‌نقلیه فرسوده با خودروهای جدید، به صرفه‌جویی قابل‌توجه در مصرف بنزین منجر شده. براساس آمارها؛ در بازه ۳۹ماهه از سال ۱۴۰۲ تا ابتدای ۱۴۰۵، مجموعاً ۶۸۰هزاردستگاه وسیله‌نقلیه اسقاط شده و میزان صرفه‌جویی حاصل از این‌اقدام از دومیلیاردلیتر بنزین فراتر رفته است. همچنین در دوره ۲۴ماهه سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، تعداد وسایل‌نقلیه اسقاط‌شده به ۵۵۰هزاردستگاه رسیده و صرفه‌جویی بنزین دراین‌مدت یک‌میلیارد و ۶۰۰میلیون‌لیتر اعلام شده است. بررسی آمارهای سالانه نشان می‌دهد که در ۱۴۰۳، میزان صرفه‌جویی بنزین ناشی از اسقاط و نوسازی ناوگان به حدود یک‌میلیارد و ۱۰۰میلیون‌لیتر رسیده است. این‌رقم در ۱۴۰۴ و در بازه ۱۲ماهه، ۴۹۰میلیون‌لیتر گزارش شده است. تفاوت ارقام دوسال، ضرورت بررسی روند اجرای طرح‌های نوسازی و عوامل مؤثر بر میزان صرفه‌جویی را برجسته می‌کند زیرا کاهش تقاضای سوخت، فشار بر منابع تأمین و توزیع فرآورده‌های نفتی را کمتر می‌کند و می‌تواند به مدیریت بهتر مصرف انرژی در بخش حمل‌ونقل کمک کند. کاهش مصرف سوخت در خودروهای فرسوده نیز درصورت جایگزینی مؤثر آن‌ها با وسایل‌نقلیه کم‌مصرف‌تر، می‌تواند انتشار آلاینده‌ها را کاهش دهد. بررسی عملکرد دوساله برنامه اسقاط در ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، از کاهش انتشار چند آلاینده مهم ناشی از فعالیت وسایل‌نقلیه حکایت دارد. میزان کاهش انتشار مونوکسید کربن ۳۵۶هزارتن، هیدروکربن‌های نسوخته ۲۹هزارتن، اکسیدهای نیتروژن ۲۲هزارتن و دی‌اکسید کربن 3270هزارتن اعلام شده. متوسط کاهش سالیانه انتشار مونوکسید کربن ۸.۹درصد، هیدروکربن‌های نسوخته ۷.۱درصد، اکسیدهای نیتروژن ۶.۴درصد و دی‌اکسید کربن ۲.۵درصد است. مونوکسید کربن از آلاینده‌های ناشی از احتراق ناقص سوخت است و افزایش غلظت آن در هوا نیز می‌تواند سلامت انسان را تحت‌تأثیر قرار دهد. هیدروکربن‌های نسوخته نیز در شکل‌گیری آلودگی فتوشیمیایی و تولید ازن در سطح زمین نقش دارند. اکسیدهای نیتروژن از آلاینده‌های مرتبط با احتراق سوخت هستند که در تشکیل ذرات ثانویه و آلودگی هوا نقش ایفا می‌کنند. دی‌اکسید کربن نیز از مهم‌ترین گازهای گلخانه‌ای ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی به‌شمار می‌رود و کاهش انتشار آن می‌تواند به محدودکردن آثار زیست‌محیطی فعالیت حمل‌ونقل کمک کند. بررسی روند ماهانه صرفه‌جویی بنزین در سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد: میزان صرفه‌جویی درطول‌سال یکنواخت نبوده است. طبق داده‌های ارائه‌شده؛ این‌رقم در فروردین ۳۰میلیون‌لیتر بود و در اردیبهشت به ۷۱میلیون‌لیتر رسید. در خرداد نیز ۸۰.۵میلیون‌لیتر صرفه‌جویی ثبت شد و این‌روند در تیر و مرداد با ثبت به‌ترتیب ۹۳.۵ و ۱۰۰.۸میلیون‌لیتر ادامه یافت. در شهریور، میزان صرفه‌جویی به ۸۸.۵میلیون‌لیتر کاهش یافت و در مهر به ۶۹.۵میلیون‌لیتر رسید. آبان با ثبت ۱۴۵.۶میلیون‌لیتر، بیشترین رقم ماهانه در لیست ارائه‌شده را به‌خود اختصاص داد. پس‌ازآن، میزان صرفه‌جویی در آذر ۹۸.۷میلیون‌لیتر، دی ۸۴.۸میلیون‌لیتر، بهمن ۷۸.۴۵۲میلیون‌لیتر و اسفند ۵۷.۸میلیون‌لیتر گزارش شد. این‌روند نشان داد: میزان صرفه‌جویی ثبت‌شده در ماه‌های مختلف سال تغییر داشته و در آبان به اوج رسیده است. داده‌های ماهانه سال ۱۴۰۴ از تداوم ثبت صرفه‌جویی بنزین در نتیجه اجرای برنامه اسقاط حکایت دارد. طبق اطلاعات؛ میزان صرفه‌جویی در فروردین ۲۷.۱میلیون‌لیتر، اردیبهشت ۶۸.۲میلیون‌لیتر و خرداد ۴۸.۴میلیون‌لیتر بوده است. در تیرماه این‌رقم به ۲۶.۸میلیون‌لیتر رسید و در مرداد ۲۸میلیون‌لیتر ثبت شد. صرفه‌جویی در شهریور به ۴۴.۳میلیون‌لیتر افزایش یافت. برای آذر ۵۲میلیون‌لیتر، دی ۳۵میلیون‌لیتر، بهمن ۳۰میلیون‌لیتر و اسفندماه ۱۹میلیون‌لیتر گزارش شده. خودروهای فرسوده به‌دلیل فناوری قدیمی موتور، افت عملکرد قطعات و مصرف سوخت بالاتر در بسیاری‌ازموارد، می‌توانند سهم قابل‌توجه در مصرف انرژی و انتشار آلاینده‌ها داشته باشند.