چشم‌انداز
«تامپا گیت»؛ ابزار جدید فشار!
نقد دروازه آهنین جدید سنتکام باید بر عدم‌تناسب ابزار با ادعای آمریکایی‌ها متمرکز باشد و مهم‌ترین نکته این است: اگر محاصره دریایی موفق بود، نیازی به طرح جدید حس نمی‌شد! به‌گزارش فارس؛ بیش از 250روز است فشار آمریکا با نهایت توان علیه ایران ادامه دارد؛ از فاز نظامی به اقتصادی و سایر فازها تغییر ماهیت می‌دهد اما همه این‌مراحل یک کلیدواژه دارند: چیزی‌که ایران تجربه می‌کند، نهایت فشار آمریکا است. البته اثرگذاری این فشار بر ایران تنها تابع توان طرف آمریکایی نیست و میزان آمادگی ایران برای مقابله با فشار هم فاکتور تعیین‌کننده‌ای است. حالا در بحبوحه اخبار ضدونقیض درباره ازسرگیری جنگ نظامی توسط آمریکا شاهد فاز جدیدی از فشار اقتصادی هستیم. چیزی‌که سنتکام آن‌را باعنوان دروازه آهنین معرفی کرده اما ماهیت آن از ابعاد فشار این فاز پرده‌برداری می‌کند. مأموریت اعلامی: جلوگیری از انتقال سامانه‌های سلاح پیشرفته، فناوری دوکاربردی، مواد تحریم‌شده و جریان‌های درآمد غیرقانونی است. این تعریف به‌وضوح اقلام و جریان‌های خاص با کاربرد امنیتی را هدف می‌گیرد. البته این می‌تواند یک تکنیک برای جلوگیری از شکست الگو جدید سنتکام باشد؛ زمانی‌که شما محاصره را با فاکتور همه کالاها درنظر بگیرید، ردشدن حتی یک کانتینر می‌تواند هیمنه و تصویر شما را تخریب کند اما وقتی کالاهای انتخاب‌شده‌ای را عنوان می‌کنید، حالا دست شما باز است تا از شکست تصویر اقدام جدید جلوگیری کنید. ازسوی‌دیگر، یک تحلیل مؤسسه CSIS نیز تأکید می‌کند که محدودکردن تدارکات نظامی نیازی به بستن تجارت عادی ندارد و افزایش حجم تجارت لزوماً به‌معنای شکست گروه ضربت نیست. این تمایز بنیادین، ادعای اثرگذاری بر تجارت خارجی را از حوزه مأموریت واقعی این نیرو خارج می‌کند. دروازه آهنین یک ستاد هماهنگی ۲۰نفره در تامپا است؛ نه یک نیروی گشت‌زنی یا بازرسی در مرزها. گزارش‌ها تصریح می‌کنند که این‌گروه ضربت هیچ اختیار جدیدی برای بازرسی کشتی‌ها در دریای خزر یا دسترسی به بنادر کشورهای همسایه دریافت نکرده. اهرم واقعی واشنگتن دراین‌حوزه، دربهترین‌حالت، فشار بر تأمین‌کنندگان بالادست (شرکت‌های اروپایی یا دارای دسترسی) است و توان کنترل فیزیکی مسیرها از عهده آن برنمی‌آید؛ یعنی اثرگذاری بر تجارت خارجی، مشروط به همکاری داوطلبانه طیفی از بازیگران دولتی و خصوصی است که هیچیک در کنترل عملیاتی سنتکام نیستند. ایران با هفت کشور مرز زمینی دارد و مجموع طول آن‌ها ۵۸۹۴کیلومتر است؛ به این‌عدد باید حدود ۷۴۰کیلومتر خط ساحلی در دریای خزر را اضافه کرد. نظارت مؤثر بر این گستره جغرافیایی نیازمند همکاری پایدار همسایگان، کنترل گمرکی و اطلاعاتی شبکه‌ای است که هیچیک دراختیار مستقیم سنتکام نیست. کشورهای همسایه مجری سیاست خارجی آمریکا نیستند و هر یک ملاحظات اقتصادی و امنیتی مستقل خود را دارند؛ تجارت با ایران برای برخی‌ازآن‌ها اهمیت اقتصادی و حتی امنیتی دارد. تجربه تحریم‌های مرزی پیشین (عراق و پاکستان) نشان داده وضعیت گذرگاه‌ها تابع تحولات سیاسی و مذاکرات دوجانبه است و صرف فشار خارجی پاسخگو نیست. دریای خزر برخلاف خلیج‌فارس و دریای عمان، ممنوعیت حقوقی حضور نیروهای خارجی را دارد. این مانع حقوقی بین‌المللی با استقرار نیرو یا هماهنگی بین‌سازمانی قابل‌رفع نیست. درعمل، واشنگتن برای اعمال فشار در خزر به همکاری روسیه و کشورهای ساحلی نیاز دارد و روسیه به‌دلیل رابطه با ایران، کمترین انگیزه را برای محدودکردن مسیرها دارد. تشکیل این‌گروه ضربت پس از ماه‌ها محاصره دریایی نشانه یافتن ابزار فشار جایگزین است. تحلیل‌های نزدیک به تهران آن‌را اعتراف به شکست توصیف می‌کنند. ازمنظر بی‌طرفانه‌تر باید گفت: اگر محاصره دریایی به‌تنهایی به اهداف اعلام‌شده (فروپاشی اقتصادی یا توقف کامل صادرات) می‌رسید، نیازی به گسترش دامنه فشار به زمین نبود. این گسترش، خود گواهی بر مقاومت ساختاری اقتصاد ایران در برابر فشار دریایی است.