اگر ترامپ برجام را پاره کند، چه می‌شود؟

دونالد ترامپ هم در زمان مبارزات انتخاباتی و هم در نه‌ماهه اول دوران ریاست‌جمهوری‌اش بارها اعلام کرده توافقنامه سال 2015 بین ایران، ایالات متحده، اتحادیه اروپا و اعضای شورای امنیت سازمان ملل در خصوص برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران " بدترین قراردادی است که تاکنون بسته شده است." به‌زودی خواهیم فهمید که آیا ترامپ به حرف‌هایش عمل می‌کند یا خیر. موعد بعدی تائید دوباره پایبندی ایران به قرارداد، روز 15 اکتبر مقرر شده و کاخ سفید از هم اکنون بررسی‌های خود را در خصوص سیاست ایالات متحده و ایران انجام داده است. اما هنوز در این خصوص اطلاعاتی منتشر نشده است. اما تصمیم ترامپ چه خواهد بود؟ دو منبع مرتبط در بررسی سیاست‌های ایران اظهار داشته‌اند که با وجود ادعای اخیر ترامپ مبنی بر اینکه او تصمیم خود را گرفته، دولت هنوز درحال بررسی گزینه‌های موجود است. ترامپ می خواهد از این توافق‌نامه عقب‌نشینی کند، اما ظاهرا متوجه شده است که در صورت پاره‌کردن برجام، اختلافات جدی دیپلماتیک به‌وجود خواهد آمد. دیگر طرفین امضای این قرارداد، از جمله متحدان نزدیک اروپایی آمریکا، معتقدند ایران کاملا به برجام پایبند بوده و از آمریکا می‌خواهند آن را لغو نکند. این کشورها از زمانی‌که تحریم‌ها برداشته شده است، شروع به تجارت با ایران کرده‌اند. آنها با آمریکا برای حفظ برجام لابی‌های متعدد کرده‌اند. از سوی دیگر، رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه، نیز با کشورهای اروپایی لابی کرده است تا در فشار آوردن به ایران برای مذاکره مجدد، با آمریکا همکاری کنند. امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، که با ترامپ روابط خوبی دارد، گفته مایل است در راستای انقضای 15ساله برجام و برگشتن تمام اختیارات برنامه هسته‌ای به ایران، مذاکرات دوباره‌ای صورت گیرد، اما او نیز معتقد است نباید برجام را پاره کرد. منابع مرتبط با بررسی سیاست ایران گفته‌اند، یکی از گزینه‌هایی که ترامپ و مشاوران وی روی آن تامل زیادی کرده‌اند، "عدم تائید" قرارداد است؛ به این معنی که ایران به برجام کاملا پایبند نیست ولی آمریکا از آن عقب‌نشینی نمی‌کند. عقب‌نشینی از برجام به‌معنای اعمال دوباره تحریم‌ها است، ترامپ روز 14سپتامبر اعلام کرد این اقدام در راستای منافع امنیت ملی ایالات متحده نیست. اما بسیاری از اعضای کنگره درحال تلاش برای ایجاد زمینه برای اعمال تحریم‌ها هستند. سناتور تام کاتن، سناتور آرکانزاس که از منتقدان جدی این قرارداد است، گفت تا زمانی‌که دولت، ایران را وادار به مذاکره مجدد کند، با این گزینه مشکلی ندارد. تائید کاتن، امر مهمی به حساب می‌آید، چراکه نشان می‌دهد این گزینه در میان جمهوری‌خواهان، حامیان قدرتمندی دارد. با این حال، حفظ چارچوب توافقنامه علیرغم اعلام اینکه عملکرد ایران در تطابق با شرایط آن نبوده است، خطرات احتمالی در پی خواهد داشت. ایران مطالبات جدیدی در توافق‌نامه جدید خواهد داشت و به گفته مدیر اجرایی بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، رئیس‌جمهور آمریکا نیز "خواستار ایجاد شرایطی برای همیشگی کردن محدودیت‌های کنونی بر برنامه هسته‌ای و آزمایش سانتریفیوژهای پیشرفته و موشک‌های بالستیک دارای کلاهک هسته‌ای و همچنین خواستار محدود‌ساختن خرید و انتقال تسلیحات متعارف است. به‌علاوه ترامپ می‌خواهد ایران اجازه دسترسی دائم بازرسان سلاح‌های سازمان ملل متحد به پایگاه‌های نظامی خود را صادر کند". سران اروپایی به‌طور خصوصی به ترامپ گوشزد کرده‌اند که ایران به چنین خواسته‌هایی تن نخواهد داد و احتمال دارد به‌طور کل از توافق‌نامه عقب‌نشینی کرده و به سمت ساخت سلاح‌های هسته‌ای پیشروی کند. این امر ممکن است باعث به‌وجود آوردن بحران هسته‌ای جدیدی همگام با بحران کره شمالی شود. مک مستر، مشاور امنیت ملی آمریکا و جیمز ماتیس، وزیر دفاع آمریکا، موافق توافق‌نامه ایران نیستند و مشاوره آنها به رئیس‌جمهور، که تاکنون از محتوای آن اطلاعاتی در دست نیست، در شکل‌دهی به رئیس‌جمهور تاثیر زیادی خواهد داشت. مخالفان برجام ادعا می‌کنند، درصورتی‌که ترامپ توافق‌نامه را  تائید نکند، ایران سروصدای زیادی به پا خواهد کرد، اما درنهایت دورنمای اعمال دوباره تحریم ها، این کشور را بار دیگر به پای میز مذاکره خواهد کشاند. به زودی متوجه خواهیم شد که آیا پیش‌بینی این افراد، درست بوده است یا خیر.