اشتغال بومی؛ موتور پیشران توسعه پایدار

توسعه یکی از مفاهیم عمیق زندگی اجتماعی است که دارای تعاریف مختلف و متنوعی است. در مکاتب اجتماعی کارشناسان، توسعه را به‌مثابه درختی تعبیر می‌کنند که ریشه آن از «فرهنگ» و «آموزش» تشکیل شده و میوه آن «بهبود کیفیت زندگی» افراد در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، علمی و ... است. رسیدن به توسعه پایدار دارای مراتبی است که یکی از فعالیت‌های توسعه‌ای که دارای جایگاه و اعتبار گسترده‌ای است، اشتغال و شرکت در فعالیت‌های اقتصادی است. توسعه هدفمند فعالیت‌های اقتصادی در سطوح مختلف منجر به‌ شکل‌گیری نظام اقتصادی هدفمند، برطرف شدن فقر در جامعه، کاهش آسیب‌های اجتماعی و درنهایت بهبود کیفیت زندگی افراد می‌شود. ازآنجاکه ایجاد اشتغال نیازمند منابع مالی عظیم است، همواره به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی در جوامع مختلف به‌ویژه در کشورهایی است که با نرخ بیکاری بالا مواجه هستند، مطرح است. فلذا ایجاد اشتغال باتکیه‌بر ظرفیت‌های بومی، یکی از رویکردهای مهم و اساسی در ایجاد اشتغال پایدار به‌عنوان موتور پیشران توسعه محسوب می‌شود. این فرآیند می‌تواند با کمترین هزینه تنها با راهنمایی و مشاوره دادن به افراد منجر به ایجاد اشتغال در موقعیت‌های مختلف شود. این رویکرد درنهایت منجر به ایجاد درآمد پایدار، توسعه اقتصادی محلی، کاهش مهاجرت‌های اجباری و بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی افراد جامعه می‌شود. ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های مدنظر در این رویکرد، امکان فعالیت در حوزه‌های کشاورزی، گردشگری، فرهنگی و سنتی و ... در مناطق مختلف کشور است. بسیاری از مناطق کشور ما دارای منابع غنی کشاورزی هستند که می‌توانند به‌عنوان منبع اصلی اشتغال مورداستفاده قرار گیرند. توسعه کشاورزی پایدار و استفاده از تکنولوژی‌های نوین دراین‌حوزه می‌تواند باعث ایجاد مشاغل اصلی و جانبی متعددی جدید شود. علاوه‌بر این، صنایع تبدیلی و بسته‌بندی محصولات کشاورزی نیز می‌توانند فرصت‌های شغلی بیشتری ایجاد کنند. از دیگر ظرفیت‌های بومی در مناطق مختلف کشور می‌توان به جاذبه‌های طبیعی، تاریخی، سنتی (آئین و سنن) اشاره کرد. مناطق بومی بسیاری در کشور وجود دارند که دارای جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی هستند و می‌توانند به‌عنوان مقصد گردشگری گردشگران داخلی و خارجی مورداستفاده قرار گیرند. توسعه گردشگری در این مناطق، به‌ویژه ازطریق اقامتگاه‌های برمگردی، می‌تواند منجر به ایجاد مشاغل در زمینه‌های مختلفی ازجمله هتلداری، راهنمایی گردشگران، صنایع‌دستی و خدمات غذایی شود. صنایع‌دستی و هنرهای سنتی نیز به‌عنوان دیگر زیرساخت و ظرفیت بومی استان‌های مختلف موردتوجه کارشناسان و اساتید حوزه اشتغال و اقتصاد است. در بسیاری از مناطق بومی، تولید صنایع‌دستی و هنرهای سنتی بخش قابل‌توجهی از فرهنگ و اقتصاد محلی را تشکیل می‌دهد. استفاده از مشاوران اقتصادی قوی و حمایت مالی و معنوی از این صنایع و ایجاد بازارهای فروش داخلی و خارجی برای آن‌ها می‌تواند باعث ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار برای جوانان و به‌ویژه زنان در مناطق روستایی و کمتر توسعه‌یافته شود. بااین‌وجود باید اذعان کرد رسیدن به آرمان‌های مطلوب اشتغال نیازمند آموزش و مهارت‌آموزی است. در حقیقت زیرساخت به‌تنهایی قادر به ایجاد اشتغال نیست و آموزش، مهارت‌آموزی و فرهنگ‌سازی سه فاکتوری هستند که ایجاد اشتغال بومی را کلید می‌زنند. به دیگر زبان یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌ها برای ایجاد اشتغال در مناطق بومی، ارتقای سطح مهارت‌ها و آموزش نیروهای انسانی است. برگزاری دوره‌های مهارت‌آموزی و آموزشی در زمینه‌های مختلف فنی، کشاورزی، خدماتی و حتی کارآفرینی می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد اشتغال در این مناطق باشد. درپایان باید اشاره کرد ظرفیت‌های بومی فرهنگی شامل آداب و سنن، موسیقی، پوشش و تغذیه خاص اقوام مختلف در اقصی‌نقاط مناطق مختلف کشور نیز می‌توانند به‌عنوان منبعی ارزشمند و زیرساختی برای توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال مورداستفاده قرار گیرند. به‌علاوه با تمرکز بر کشاورزی پایدار، توسعه گردشگری، حمایت از صنایع‌دستی و سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف فرهنگ و سنن، می‌توان بستری مناسب برای رشد اقتصادی و اشتغال‌زایی در مناطق کمتر برخوردار فراهم کرد.