«دونالد ترامپ» و نابودی انگارههای «نظم مبتنیبر قوانین»
نشریه «فارنپالیسی» در مطلبی بااشارهبهاینکه دولت دوم «ترامپ» کاملاً متفاوت از چهارسالاول حضور وی در «کاخ سفید» خواهد بود، به بررسی چند چالش اساسی سیاست خارجی پیشروی رئیسجمهوری منتخب آمریکا در سال ۲۰۲۵ پرداخت. بهگزارش ایرنا (از نشریه فارنپالیسی)؛ «ترامپ» در شرایطی برای دومینبار وارد کاخ سفید میشود که دولت دومش کاملاً متفاوت از چهارسالنخست دولت اوست.
بهنوشته این نشریه آمریکایی؛ اگرچه یکی از افتخارات ترامپ ایناستکه نخستین رئیسجمهوری ایالاتمتحده در دهههای اخیر بوده که آغازگر هیچ جنگی نبوده اما با ورود دوباره به کاخ سفید، وی دستکم باید دو جنگ بزرگ را مدنظر قرار دهد. ترامپ بارها اعلام کرده ولادیمیر پوتین؛ رئیسجمهوری روسیه و ولودمیر زلنسکی؛ همتای اوکراینی وی را مجبور میکند پای میز مذاکره آمده و «۲۴ساعته» جنگ اوکراین را پایان میدهد! اما درمورد جنگ دوم جاری در خاورمیانه که با سقوط ناگهانی حکومت بشار اسد (رئیسجمهوری سوریه) در اوایل دسامبر (آذر)، پویایی منطقه دستخوش تغییر بیشتری گردید، وضعیت پیچیدهتر از آنیست که ترامپ گمان میبرد. رئیسجمهوری منتخب آمریکا بهتازگی درگفتوگوبا نشریه تایم نیز اذعان کرد که جنگ میان اسرائیل، حماس و حزبالله «پیچیدهتر» از جنگ روسیه با اوکراین است. هرچند وی درعینحال راهحل آنرا سادهتر دانست. فارنپالیسی با برشمردن همین دو نمونه درادامه به بزرگترین چالشهای سیاست خارجی که ترامپ ممکن است در دولت دوم خود با آنها روبرو شود، پرداخته است؛ یکی از اولین اولویتهای ترامپ در سیاست خارجی، پرداختن به جنگ جاری روسیه علیه اوکراین است؛ که تنها با گذشت یکماه از دولت جدید ترامپ، سهسال از آن خواهد گذشت. رئیسجمهوری منتخب آمریکا وعده داده که پیش از مراسم تحلیف خود در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ (یکم بهمنماه) به این نبرد پایان دهد؛ اما ازنظر نویسنده مطلب؛ حضور نیروهای کرهشمالی در خط مقدم روسیه و دریافت مجوز اوکراین از جو بایدن برای استفاده از موشکهای دوربرد جهت حمله به اعماق خاک روسیه، عملیشدن این وعده مشکل خواهد بود. ترامپ تهدید کرده است که چنانچه پوتین یا زلنسکی از آمدن بهپای میز مذاکره خودداری کنند، بهترتیب، کمک نظامی آمریکا به کییف را کاهش داده یا بهطورکامل آنرا متوقف خواهد کرد. فارنپالیسی ورود دوباره ترامپ به کاخ سفید را با یکی از متغیرترین دورههای تاریخ خاورمیانه همزمان دانسته و بااشارهبه وعده وی برای برقراری صلح دراینمنطقه، عملیشدن آنرا با چالشهای بسیار ارزیابی کرده است. از دیدگاه نویسنده؛ خاورمیانه بیش از یکسال است به صحنه جنگ خونبار اسرائیل و حماس در غزه بدل شده و اگرچه درحالحاضر نشانههایی مبنیبر برقراری آتشبس دیده میشود اما حتی حفظ آن نیز نیازمند تلاش بسیار است؛ بهویژهکه اسرائیل از آمادهباش برای یک حضور نظامی موقت در غزه بهعنوان بخشی از توافق آتشبس خبر داده است؛ لذا درشرایطیکه ترامپ صلح دراینمنطقه را یکی از پیششرطهای عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان و جلوگیری از برنامه هستهای ایران میداند، برای بهدستآوردن آن باید تلاشی وصفناشدنی درپیش گیرد. این مطلب بااشارهبه سقوط بشار اسد در سوریه، آنرا چالش و درعینحال فرصتی برای ترامپ ارزیابی کرده است؛ بدینترتیبکه رئیسجمهوری منتخب آمریکا باید تصمیم بگیرد چگونه با هیئت تحریر الشام و ابومحمد الجولانی (رهبر آن) که درتلاش برای مشروعیتبخشیدن به چهره خود در صحنه جهانیست، روبرو شود. او درعینحال باید با سوریه پسااسد، چگونگی کنارآمدن با اسرائیل و ترکیه را نیز بیاموزد؛ زیرا ازیکسو اسرائیل از برکناری اسد بهعنوان فرصتی برای راهاندازی کارزاری از حملات هوایی با هدف نابودی داراییهای نظامی باقیمانده استفاده کرده و ازطریق زمینی نیز درحالگسیل نیرو به منطقه حائل در داخل خاک سوریه در نزدیکی بلندیهای جولان است. ترکیه نیز بهعنوان یکی از اعضای ناتو میتواند برای ترامپ دردسرساز باشد. اینکشور، نیروهای کرد سوری موردحمایت واشنگتن را تروریست میداند؛ بنابراین درصورت حمله احتمالی به مواضع اینگروه، ممکن است ترامپ را در موقعیت نامناسبی قرار دهد. ازهمینرو باید منتظر بمانیم و ببینیم ترامپ که پس از سقوط اسد، به نقش بزرگ آنکارا دراینتحولات اشاره کرده، برابر وضعیت جاری اینکشور چه واکنشی نشان میدهد. فارنپالیسی بهعنوان چالش آخر، بابیاناینکه چین و آمریکا بهعنوان دو قدرت بزرگ میتوانند همه مشکلات جهان را حل کنند، یادآور شده است ترامپ نیز حتی بهاینموضوع در نخستین نشست مطبوعاتی پس از پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری نوامبر اشاره کرد؛ هرچند درعینحال پکن را تهدید به اعمال تعرفههای سنگین کرد. بهباور ناظران؛ اینکه ترامپ نهایتاً چهمیزان تعرفه بر کالاهای وارداتی از چین اعمال کند، میتواند سطح تنشها را مشخص کرده و حتی اعلانجنگ تجاری علیه این قدرت بزرگ آسیایی باشد. فارنپالیسی خاطرنشان کرده اگرچه تعرفهها ابزار موردعلاقه ترامپ هستند اما بهتنهایی همه مشکلات اقتصادی وی را با چین حل نمیکنند؛ زیرا او با کشوری طرف است که بهسرعت درحالپیشیگرفتن در حوزههای مختلف فناوری از آمریکاست. براساس نتایج یک پژوهش جدید، چین در هفت صنعت از ۱۰ صنعت پیشرفته، از آمریکا جلوتر است. ازنقطهنظر نویسنده؛ همزمان با نبرد تجاری میان پکن و واشنگتن، خطر رویارویی نظامی میان دو طرف؛ نیز چه در تنگه تایوان و چه در دریای چین جنوبی وجود دارد؛ بنابراین اینکه ترامپ تاچهاندازه بتواند با چالشهای مطرحشده مقابله کند، به تأثیر قدرت کابینهاش بستگی دارد؛ بهویژهکه وی تاکنون با معرفی چهرههای جنگطلب ازجمله سناتور مارکو روبیو برای وزارت امور خارجه که دارای مواضع ضدچینیست، ثابت کرده قرار نیست با این چالش از سر گفتوگو و دوستی روبرو شود! «میدلایست آی» نیز بهتازگی عنوان کرده است «ترامپ» در دور دوم ریاستجمهوری خود انگارههای نظم مبتنیبر قوانین را از بین میبرد و تغییرات بزرگی را در عرصه سیاست بینالملل پدید میآورد. این تارنمای تحلیلی بااشارهبه رویکرد معاملهگرانه رئیسجمهوری آینده ایالاتمتحده به سیاست، آورده است باتوجهبه طبیعت متغیر او که بدون توضیح یا تغییر شرایط، از سیاست انتقام به سیاست سازش دگرگون میشود، پیشبینی آنچه در آینده رخ میدهد، بیپایهواساس خواهد بود. این رسانه، ایدئولوژی رئیسجمهوری منتخب آمریکا را غیرقابلمهار و افراطی دانست و باتوجهبه سلطه جمهوریخواهان بر هردو مجلس کنگره، پیشبینی کرد احتمالاً چشمانداز کنترل کامل ترامپ بر روند حکومتداری در ایالاتمتحده تضمینشده باشد اگرچه همزمان موانع و مشکلاتی وجود دارد. «میدلایست آی» به نگاه متفاوت او به مسائل جهانی پرداخت و بابیاناینکه وی بر پایان جنگ اوکراین تمرکز دارد اما درخصوص خاورمیانه، اولویتهای سیاستی وی متفاوت است، افزود: ترامپ نشان داده است که قصد دارد حمایت بیقیدوشرط خود از اسرائیل را از بایدن فراتر ببرد؛ ازجمله ازطریق نسلکشی به غزه، تصرف اراضی، عملیات پاکسازی قومی و گسترش شهرکسازی در کرانه باختری اشغالی و تشدید خشونتهای غیرقانونی علیه دشمنان منطقهای. این گزارش به مخالفت ترامپ با بینالمللیگرایی هم اشاره کرد و افزود که ترامپ مدتهاست تعهدی بیچونوچرا به دیدگاه جهانی فوقملیگرا و معاملهگرانه دارد. ازاینمنظر، سازمان ملل تنها بهاندازهای ارزش خواهد داشت که از اولویتهای استراتژیک ایالاتمتحده بهطورکامل حمایت کند و اگر این سازمان جرئت کند این اولویتها را مورد سرزنش یا مخالفت قرار دهد، ترامپ قطعاً تهدید خواهد و سپس بودجه ایالاتمتحده را قطع میکند یا حتی از مشارکت در آن کنار خواهد گذاشت! این گزارش اضافه کرد که اجتناب ایالاتمتحده و دوستانش از محدودیتهای حقوق بینالمللی که بقیه مجبور به رعایت آن هستند، باعث میشود تا نهیلیسم (نیستگرایی) ترامپ به ریاکاری بایدن ترجیح داده شود. ازاینرو رویکردهای رئیسجمهوری منتخب ممکن است انتقالی شتابزده از دنیای تکقطبی پس از جنگ سرد به یک دوران جدید از چندقطبیگرایی پیچیده را رقم بزند. «میدلایست آی» نتیجه اینرویکرد را برهمزدن مرکزیت درگیریها دانست و تأکید کرد که اروپا دیگر همانطورکه در سه جنگ بزرگ جهان در قرن بیستم (جنگ جهانی اول، دوم و جنگ سرد) جایگاه داشت، ژئوپلیتیک اصلی را دارا نخواهد بود.