ذرهبین
موتور جستوجوی بومی؛ نیازمند بررسی و تقویت بیشتر
همزمان با احساس نیاز و البته افزایش توجهها به سرویسهای بومی در فضای مجازی، موتورهای جستوجوی داخلی نیز بهعنوان یکی از زیرساختهای پایه موردتوجه قرار گرفتند؛ موضوعی که با بروز محدودیت اخیر بر روی اینترنت بینالمللی، مشخص شد هنوز نیازمند بررسی و تقویت بیشتر است.
موتور جستوجو، جویشگر یا جستوجوگر بهطور عمومی به برنامهای گفته میشود که کلمات کلیدی را در یک سند یا بانک اطلاعاتی جستوجو میکند. درحالحاضر، گوگل، موتور جستوجویی است که نهتنها در کشور مادر خود یعنی آمریکا، بلکه در سایر کشورهای دیگر و در ایران هم مورداستفاده گسترده قرار میگیرد اما درکناراینموضوع، کشورهایی هم هستند که از موتورهای بومی خود استفاده میکنند؛ ازجمله چین با بایدو، کرهجنوبی با نیور و روسیه با یاندکس که هریک کاربران خود را دارند و سهمی از پرسوجوهای روزانه را بهخود اختصاص دادهاند. بهگزارش یاسمین نسبتی (ایسنا)؛ همینموضوع سبب شد در ایران هم طی سالهای قبل موضوع لزوم داشتن موتور جستوجوی بومی مطرح شود. دراینراستا حمایت از جویشگرهای بومی طبق تهیه و ارائه طرح کسبوکار بهتصویب شورای راهبری جویشگر بومی رسید و مقرر شد که مدلهای کسبوکار موتورهای جستوجوی «پارسیجو» و «یوز» برای ادامه فعالیت به شورای راهبری ارائه شوند. در کنار توسعه و تلاش بر ایجاد موتور جستوجوهای بومی، تأکید میشد که در هیچ کجای دنیا جویشگر بومی با هدف پرکردن جای گوگل و یاهو راهاندازی نمیشود و هدف دیگری را دنبال میکنند که پاسخگویی به نیازهای کاربران بومی است و باتوجهبه اطلاعاتی که سرویسهای بومی دارند، از یک ابزار بومی بهتر از یک ابزار بینالمللی برمیآید. بااینحال کارشناسان علاوهبر مزایای مانند افزایش درآمد ملی و کمک به ایجاد مزیت رقابتی برای جویشگر بومی نسبت به رقبای غیربومی درهمانزمان معتقد بودند جویشگرهای بومی به پژوهشهای بنیادی نیاز دارد و دولت و وزارت ارتباطات باید درجهت تشویق بخش خصوصی برای شکلگیری جویشگر بومی تلاش کنند، چون بخشهای خصوصی از بازیگران عمده تولید محتوا هستند. باوجودآنکه انتظار میرفت جویشگرهای بومی بهدلیل اقدامات لازم انجامشده طی سالهای اخیر، از عملکرد مناسبی برخوردار شده باشند، اما با اعمال محدودیت بر روی اینترنت و موتور جستوجوی گوگل، ازسوی مراجع ذیصلاح و مراجعه متعدد مردم به موتورهای جستوجوی بومی مشخص شد این سرویسها همچنان مشکلات بسیاری دارند، انتقادی که درهمانزمان کاربران بسیاری آنرا مطرح کردند. دراینشرایط کارشناسان؛ ازجمله مسئولان معتقدند موتور جستوجویهای بومی همچنان نیازمند جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی و تجاریسازی توسط شرکتهای بزرگ فناوری اطلاعات هستند تا کاربردیتر و با اشکالات کمتر باشند. موضوع دیگر عدماعتماد مردم به جستجوگرهای داخلی و نگرانی آنها از حفظ حریم خصوصی است که نیازمند اعتمادسازی است؛ اما این سؤال اصلی که مطرح است اینکه چرا هنوز زیرساختهای لازم برای راهاندازی جستجوگرهای بومی کاربردی فراهم نشده است؟ ابوالحسن فیروزآبادی؛ دبیر پیشین شورایعالی فضای مجازی کشور چندیپیش دراینباره گفته است: واقعیت ایناستکه هیچکدام از دولتها نپذیرفتند که بهصورت جدی در حوزه موتور جستوجو سرمایهگذاری کنند. ما هم در دولت آقای روحانی و هم در دولت آقای رئیسی تلاش کردیم دولت را مکلف به سرمایهگذاری دراینحوزه کنیم اما موفق نشدیم. فیروزآبادی افزود: موتور جستوجو در مقیاس کاربری کشور ایران لزوماً سودده نیست؛ مگراینکه مکانیسمهای خاصی برای آن طراحی شود که البته امکانپذیر است؛ اما نیاز به سرمایهگذاری اولیه مناسبی دارد. ازسویی سید ستار هاشمی؛ وزیر ارتباطاتوفناوری اطلاعات اخیراً در حاشیه جلسه هیئتدولت یکی از موضوعات مرتبط با سکوهای داخلی را موتور جستوجوهای داخلی دانست که نتوانست پاسخگوی نیاز مردم باشد. بهگفته وی؛ اینامر در اولویت کار قرار گرفته؛ که در روزهای اول چالش جدی بود؛ اما درادامه کمکم بهبود پیدا کرد.