دستاورد
خودکفایی برق فولاد تا ۱۴۰۵
ناترازی انرژی، بهویژه در حوزه گاز و برق، در سالهای اخیر به بزرگترین تهدید برای صنعت فولاد ایران تبدیل شده است؛ صنعتی که بنا به برآوردها، تنها در چهارسالگذشته بیش از ۱۴ میلیارددلار خسارت ناشی از قطع یا محدودیت انرژی متحمل و ناچار شده برای بقا، مسیر خودکفایی را درپیش بگیرد. وحید یعقوبی؛ معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، بااشارهبه ابعاد این خسارتها میگوید: «در چهارسالگذشته، فولادسازان بهدلیل قطع گاز و برق بیش از ۱۴میلیارددلار زیان دیدهاند. اینشرایط باعث شد صنعت فولاد، برخلاف مأموریت اصلی خود، وارد حوزه نیروگاهسازی شود». بهگزارش محمد سیفاللهی مقدم (مهر)؛ بهگفته وی؛ اکنون از حدود ۵۵۰۰ مگاوات برق مصرفی صنعت فولاد، بیش از 4000مگاوات آن توسط نیروگاههای اختصاصی فولادسازان تأمین میشود؛ بهعبارتی بیش از ۷۳درصد برق موردنیاز این صنعت بهصورت خودتأمین است. برنامهریزیها نشان میدهد اینسهم تا پایان سال ۱۴۰۵ به حدود ۹۰درصد برسد و صنعت فولاد در حوزه برق، به آستانه خودکفایی کامل نزدیک شود. او میگوید: «این درحالی است که نیروگاهسازی اساساً وظیفه صنعت فولاد نیست اما ناترازی مزمن برق، فولادسازان را وادار کرده برای حفظ تولید، سرمایهگذاری سنگین انجام دهند». با وجود پیشرفت نسبی در تأمین برق، چالش اصلی فولادسازان همچنان گاز است. وی درباره ریشههای ناترازی گاز میگوید: «اینکه چرا باوجودآنکه ایران دومین دارنده ذخایر گاز جهان است، به چنین ناترازی شدیدی رسیدهایم، پرسشی است که وزارت نفت و شرکت ملی گاز باید به آن پاسخ دهند. ما در صنعت فولاد فقط میتوانیم از پیامدها بگوییم». بهگفته وی؛ از ۱۴۰۰ و با تشدید ناترازیها، صنعت فولاد طرحهایی برای بهینهسازی مصرف گاز خانگی ارائه کرده است؛ ازجمله نوسازی و تعویض بخاریهای گازی با هدف آزادسازی گاز برای بخش تولید. هرچند برخی از اینطرحها به نتیجه رسیده، اما نبود ضمانت اجرایی دولت، مانع اصلی تداوم آنها بوده است. معاون انجمن فولاد تصریح میکند: «دولت باید تضمین کند گازی که از محل صرفهجویی آزاد میشود، برای سرمایهگذار صنعتی قابلاستفاده خواهد بود. متأسفانه در سالهای گذشته چنین تضمینی داده نشد و شرکتهایی که سرمایهگذاری کردند، متضرر شدند. همینموضوع، اعتماد بخش خصوصی را بهشدت کاهش داد». در کنار بهینهسازی مصرف، دولت از فولادسازان خواسته در استخراج میادین کوچک و متوسط گازی مشارکت کنند. یعقوبی میگوید: «اساساً استخراج گاز وظیفه فولادسازان نیست و وزارت نفت برای اینکار بودجه دارد. بااینحال، از ۱۴۰۰ مذاکراتی برای ورود فولادیها به اینحوزه آغاز شد که بیش از سهسال طول کشید و هنوزهم به قرارداد نهایی نرسیده است». او باانتقاداز بوروکراسی طولانی وزارت نفت اضافه میکند: «حتی اگر امروز قراردادها امضا شود، حداقل دوسال زمان لازم است تا استخراج آغاز شود. اینروند کند، درشرایطیکه انرژی پاشنهآشیل صنعت کشور شده، کاملاً غیرقابلقبول است». یعقوبی بااشارهبه تجربه جهانی تأکید میکند: «در بسیاری از کشورها، استخراج میادین کوچک و متوسط گازی به بخش خصوصی سپرده شده و بازار شفافی میان تولیدکننده گاز و مصرفکننده صنعتی شکل گرفته است. چنین الگویی میتواند در ایران هم اجرا شود، بهشرطآنکه دولت سرعتعمل و انعطاف بیشتری داشته باشد». بهگفته وی؛ صنعت فولاد در چهارسالگذشته تنها از محل کمبود گاز، حدود ۸ میلیارددلار زیاندیده و درصورت تداوم وضعیت فعلی، این خسارتها ادامهدار خواهد بود.