ذرهبین
ظرفیت مغفول سیانجی!
بیش از دودهه از آغاز توسعه سیانجی در کشور میگذرد و با وجود فعالیت بیش از ۲۳۶۵ جایگاه و ظرفیت عرضه ۴۰میلیونمترمکعب در روز، مصرف این سوخت حدود ۱۶میلیونمترمکعب است؛ فاصلهای که نشان میدهد مشکل بیشازآنکه کمبود زیرساخت سیانجی باشد، به کاهش جذابیت اقتصادی، افت تولید خودروهای دوگانهسوز و کمرنگشدن سیاستهای حمایتی بازمیگردد. بهگزارش ایسنا؛ طرح توسعه CNG از ۱۳۸۰ با هدف تنوعبخشی به سبد سوخت و کاهش وابستگی بخش حملونقل به بنزین آغاز شد و طی بیش از دودهه، زیرساخت گستردهای برای عرضه این سوخت در کشور ایجاد شده است؛ بااینحال، فاصله قابلتوجه میان ظرفیت موجود و میزان مصرف نشان میدهد که این ظرفیت هنوز بهطورکامل مورداستفاده قرار نگرفته است. درشرایطیکه افزایش مصرف بنزین طی سالهای اخیر به یکی از چالشهای اصلی بخش انرژی کشور تبدیل شده، شبکه عرضه سیانجی همچنان از ظرفیت قابلتوجهی برخوردار است. اکنون بیش از ۲۳۶۵ جایگاه عرضه سیانجی در ایران فعال است که مجموع ظرفیت عرضه آنها به حدود ۴۰میلیونمترمکعب در روز میرسد؛ درحالیکه میزان مصرف کنونی این سوخت حدود ۱۶میلیونمترمکعب در روز است. ازسویدیگر، از میان ۲۶میلیون خودروی سبک و نیمهسنگین بنزینسوز کشور، ۳میلیون و ۸۰۰هزار خودرو، معادل بیش از ۱۵درصد خودروهای کشور، دوگانهسوزند؛ که نشان میدهد بخشی از زیرساخت لازم برای توسعه مصرف سیانجی از سالهاقبل در کشور ایجاد شده است. با وجود این ظرفیت، فاصله معناداری میان ظرفیت عرضه و مصرف سیانجی وجود دارد؛ که بهگفته مسئولان، بخشیازآن به کاهش جذابیت اقتصادی این سوخت برای مصرفکنندگان بازمیگردد. برایناساس؛ ایجاد اختلاف قیمت معنادار میان بنزین و سیانجی یکی از الزامات افزایش استقبال مردم از این سوخت عنوان میشود. ازسویدیگر: کاهش تولید خودروهای دوگانهسوز ازسوی خودروسازان نیز در سالهای قبل بر روند مصرف آن اثر گذاشته است. اسناد بالادستی همواره بر تکلیف خودروسازان برای اختصاص حداقل ۳۰درصد تولید خود به خودروهای دوگانهسوز تأکید داشتهاند؛ اما در سالهای اخیر سهم تولید خودروهای دوگانهسوز بین صفر تا چهار/پنجدرصد بوده؛ فاصلهای که موجب شده خودروهای جدید عمدتاً دوگانهسوز نباشند. درعینحال، اختلاف قیمت بنزین و سیانجی بهگونهای است که درصورت استفاده از سیانجی، هزینه سالانه سوخت خانوارهای پرمصرف میتواند تا ۵۰میلیونتومان کاهش یابد؛ مزیتی اقتصادی که با تقویت مشوقها و تداوم سیاست حمایتی میتواند در افزایش سهم این سوخت در سبد حملونقل ایران مؤثر باشد. احسان جانمحمدی (رئیس انجمن صنفی CNG) دلیل ایجاد بیش از ۹۰درصد توسعه سیانجی را توجه و سیاستهای دولتهای مختلف، وزارتخانههای مختلف و درنهایت مردم میداند و معتقد است این توجه بهمرور ضعیف و ضعیفتر شده است. وی بااشارهبه تعداد خودروهای CNG سوز در کشور، گفت: حدود چهار تا ۴٫۵میلیون خودروی CNG در سطح کشور داریم که متأسفانه بهدلیل مشکلاتی که در وزارتخانهها وجود داشته، شناسایی دقیق آنها هنوز انجام نشده است. برآورد اولیه نشان میدهد بین چهار تا ۴٫۵میلیون خودرو داریم که اینتعداد حدود ۲۰درصد خودروهای کل کشور است. بهگفته جانمحمدی؛ ازآنجاکه خودروهای CNG سوز عمدتاً در تاکسیها، وانتهای باری و حملونقل عمومی استفاده میشوند، برآورد این انجمن آناستکه بین ۲۴ تا ۲۶درصد پیمایش حملونقل با این خودروها انجام میشود و اگر بهطورمتوسط ۲۵درصد درنظر گرفته شود، درحالحاضر حدود ۱۳ تا ۱۶درصد و بهطورمتوسط ۱۵درصد از مصرف سوخت حملونقل کشور مربوط به CNG است. امسال حتی ۵۰۰میلیاردتومان برای جایگاهها هزینه کردهایم تا فقط به مردم نشان دهیم که CNG همچنان وجود دارد و میتوانند از CNG در سبد سوخت خود استفاده کنند. ایناقدام تأثیر چندان بزرگی نداشت، اما بیتأثیر هم نبود. درهمینراستا، جایگاهداران سیانجی برای سومینبار در قالب یک پویش ملی، عرضه رایگان سیانجی را با هدف همدلی با مردم و ایفای مسئولیتهای اجتماعی خود آغاز کردهاند. اینطرح نخستینبار در جنگ ۱۲روزه در تهران آغاز شد و سپس استان قم و سایر استانها نیز به آن پیوستند. در جنگ رمضان نیز این فراخوان از روز دوم آغاز شد و در سراسر کشور به این نهضت ملی پیوستند. در مرحله سوم اجرای این پویش نیز بیش از ۶۰۰ جایگاه دراینطرح شرکت کردند. براساس آمارها؛ ایناقدام تأثیر چندان بزرگی نداشت، اما بیتأثیر هم نبود؛ بهطوریکه بین یک تا دومیلیونلیتر از مصرف بنزین کاهش پیدا کرد. این نشان داده درصورت فراهمکردن راهکار و مشوق برای مصرفکننده، میتوان جذابیت استفاده از CNG را افزایش داد. مجموعاً صنعت سیانجی در ایران با وجود برخورداری از زیرساخت مناسب، همچنان تا بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای خود فاصله دارد. احیای این ظرفیت میتواند یکی از سریعترین و کمهزینهترین ابزارها برای مهار رشد مصرف بنزین باشد؛ چراکه در شرایط کنونی، سیانجی برای اقتصاد انرژی ایران صرفاً یک سوخت جایگزین نیست، بلکه ظرفیتی آماده برای کاهش فشار بر مصرف بنزین و کاهش واردات یا هزینه تأمین سوخت بهشمار میرود. براینمبنا؛ بازگرداندن سیانجی به جایگاه واقعی خود در سبد سوخت کشور، بیشازآنکه به توسعه گسترده زیرساختها نیاز داشته باشد، به سیاستگذاری مؤثر در حوزه قیمتگذاری، تولید خودروهای دوگانهسوز و ایجاد انگیزه برای مصرفکنندگان وابسته است.