چشمانداز
اقتصاد دیجیتال ایران درآستانه اعلام یک رقم تازه
آخرین اندازهگیری اقتصاد دیجیتال طبق گفته مسئولان وزارت ارتباطات، همان عدد ۷.۱۴ درصد است و اینرقم پس از انتشار صورتهای مالی در پایان شهریورماه بهروزرسانی و اعلام خواهد شد. بهگزارش ایسنا؛ اکنون «اقتصاد دیجیتال» یکی از مهمترین پیشرانهای رشد اقتصادی، بهرهوری و رقابتپذیری کشورها در دهه پیشرو است. امروز دیجیتالیشدن درحالنفوذ به همه بخشهای اقتصاد از صنعت، تجارت، انرژی و معدن گرفته تا آموزش، کشاورزی، بانکداری و حملونقل است.
طبق آخرین اندازهگیری که توسط مرکز آمار ایران و با همکاری وزارت ارتباطاتوفناوری اطلاعات صورت گرفته، سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی کشور به ۷.۱۴درصد رسیده است؛ شاخصی که نشان میدهد طی سهسالگذشته اینسهم روند افزایشی داشته و بیانگر حرکت روبهجلوی اقتصاد دیجیتال در کشور است. اقتصاد دیجیتال (Digital Economy) مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی مبتنیبر فناوریهای دیجیتال است که در آن فناوریهای دیجیتال، اصلیترین عامل ایجاد ارزش برای افراد، سازمانها و جامعه است. در عصر حاضر، با پیشرفت تکنولوژیهایی همچون هوش مصنوعی و بلاکچین، اقتصاد دیجیتال تبدیل به عاملی کلیدی در توسعه اقتصادی و ارتقای بهرهوری در بخشهای مختلف شده است. درهمینراستا احسان چیتساز (معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات) درباره آخرین اندازهگیری سهم اقتصاد دیجیتال در کشور گفت: برآورد ۱۴۰۴ آخر شهریورماه میآید و فعلاً همان عدد ۷.۱۴درصد است. اقتصاد دیجیتال هرسال براساس صورتهای مالی که در شرکتها اتفاق افتاده، ارزیابی میشود و برایناساس باید صورتهای مالی منتشر شود. وی تصریح کرد: آخرین صورتهای مالی درپایان شهریورماه منتشر میشود، لذا تا قبل از پایان شهریور نمیشود، آخرین رقم اقتصاد دیجیتال را ارائه کرد. چیتساز پیشازاین در یک گفتوگوی تلویزیونی اعلام کرده بود: سال ۱۴۰۰ سهم هسته اقتصاد دیجیتال حدود ۷.۹درصد بود که اکنون به حدود ۷.۱۴درصد رسیده است. البته این کاهش بهمعنای کوچکشدن اینبخش نیست، بلکه نشان میدهد سایر لایههای اقتصاد دیجیتال با سرعت بیشتری رشد کردهاند. رشد سریع کسبوکارهای دیجیتال، شرکتهای دانشبنیان و خدمات پلتفرمی باعث شده تقاضا برای خدمات دیجیتال از ظرفیت عرضه پیشی بگیرد و همینمسئله ضرورت توسعه جدیتر زیرساختهای ارتباطی کشور را دوچندان کرده است. بهگفته وی؛ شاخص سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی درواقع شاخص آمادگی کشورها برای ورود به اقتصاد آینده است و هرچه اینسهم بیشتر باشد، آنکشور آمادگی بیشتری برای بهرهگیری از فناوریهای نوظهور خواهد داشت. آنطورکه معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال میگوید: در آینده، مزیت رقابتی کشورها بیشازآنکه به منابعطبیعی و زیرزمینی وابسته باشد، به میزان دسترسی آنها به داده، ظرفیت پردازشی، توان هوش مصنوعی و میزان نفوذ اقتصاد دیجیتال در بخشهای مختلف اقتصاد بستگی خواهد داشت. یکی از کارکردهای اقتصاد دیجیتال ایناستکه موجب تغییر در ساختار مشاغل و آموزش نیروی کار برای مشاغل جدید میشود، ازاینرو و باتوجهبه تحولات سریع دراینحوزه، شناسایی زودهنگام مشاغل مرتبط با اقتصاد دیجیتال و ایجاد رسمیت برای آنها اهمیت بسزا دارد. محمدهادی زاهدی (رئیس هیئتمدیره انجمن ملی هوش مصنوعی ایران) اخیراً در نشست تخصصی «آینده اقتصاد دیجیتال ایران؛ از فناوریهای نوظهور تا حکمرانی هوشمند» که در بیستونهمین نمایشگاه بینالمللی الکامپ برگزار شد، رسیدن سهم اقتصاد رقومی به ۱۰درصد را یکی از اهداف تعیینشده برای کشور از جمله هدفگذاریهای برنامه هفتم توسعه عنوان کرد و تحقق این هدف را نیازمند برنامهای فرابخشی و مجموعهای از پروژههای پیشران ملی دانست. وی، هوش مصنوعی را یکی از مهمترین عوامل تغییر ساختار اقتصاد دیجیتال برشمرد و گفت: دنیا درحالعبور از مرحله اقتصاد مبتنیبر اتصال و پلتفرم به مرحلهای است که در آن داده و هوش مصنوعی به عوامل اصلی تولید ارزش تبدیل میشوند. در چنین اقتصادی، مزیت رقابتی تنها در داشتن زیرساخت دیجیتال نیست؛ بلکه در توانایی تبدیل داده به دانش، تصمیم و اقدام هوشمند است. بهگفته زاهدی؛ برآوردهای بینالمللی ابعاد این تحول را نشان میدهد، بهنحویکه برخی پایگاهها و منابع تخصصی، اثرگذاری هوش مصنوعی بر اقتصاد جهانی تا سال ۲۰۳۰ را تا حدود ۱۵.۷ تریلیوندلار برآورد کرده و بخش قابلتوجهی از این ارزش را ناشی از افزایش بهرهوری و توسعه محصولات و خدمات جدید میدانند. اقتصاد دیجیتال، مفهومی است که در دهههای اخیر بهسرعت رشد کرده و تأثیرات عمیقی بر نحوه انجام کسبوکارها، تعاملات اقتصادی و زندگی روزمره انسانها داشته است. این مفهوم نهتنها به استفاده از فناوریهای دیجیتال در فعالیتهای اقتصادی اشاره دارد، بلکه تغییرات اساسی در فرآیندهای تولید، تبادل اطلاعات و ایجاد ارزش اقتصادی را نیز شامل میشود. اکنون اقتصاد دیجیتال با بهکارگیری ابزارهای دیجیتال نظیر اینترنت، دستگاههای هوشمند و فناوریهای نوین مانند بلاکچین، اینترنت اشیا، فضای ذخیرهسازی و محاسبات ابری و هوش مصنوعی رویههای مرسوم را متحول ساخته است. درعینحال فیبرنوری و 5G ستون فقرات اقتصاد دیجیتال هستند. وظیفه دولت، ایجاد بسترهای لازم برای توسعه اقتصاد دیجیتال است و دراینمسیر، توسعه شبکه فیبرنوری منازل و کسبوکارها از مهمترین پروژههایی است که دولت باسرعت در دستورکار دارد. اجرای اینپروژه از اهداف تعیینشده در برنامه هفتم توسعه جلوتر است و پیشبینی میشود تا پایان برنامه هفتم، پوشش ۲۰میلیونخانوار با شبکه فیبرنوری محقق شود. بهاعتقاد کارشناسان؛ یکی از مهمترین عوامل رشد اقتصاد دیجیتال، آمادگی جامعه برای پذیرش فناوری است. خوشبختانه ایران ازجمله کشورهایی است که بهواسطه توسعه اینترنت پهنباند و استقبال مردم، اکوسیستم اقتصاد دیجیتال در آن با سرعت قابلتوجهی شکل گرفته است. بهزعم آنها یک اقتصاد دیجیتال سالم به یک شبکه ملی اطلاعات قدرتمند برای تداوم خدمات حیاتی و اتصال پایدار و باکیفیت به اینترنت جهانی برای رشد، نوآوری و تعامل اقتصادی با جهان نیاز دارد. باتوجهبه توسعه روزافزون فناوریهای اطلاعاتی، اقتصاد دیجیتال دیگر یک بخش اقتصادی محسوب نمیشود؛ بلکه سیستمعامل اقتصاد کشورهاست. امروزه هر صنعتی که دیجیتالی نشود، توان رقابت خود را از دست میدهد و بهرهوری آن کاهش پیدا میکند، درنتیجه سهم کمتری از تولید ناخالص داخلی خواهد داشت.