ایران در صف قدرتهای شکلدهنده نظم نوین جهانی
هند روزهای ۲۱ و ۲۲ شهریور (۱۲ و ۱۳ سپتامبر) میزبان هجدهمین اجلاس سران گروه بریکس بود. برخی رسانههای هندی قبل از اینبرنامه، حضور سرانی مانند مسعود پزشکیان (رئیسجمهوری اسلامی ایران)، ولادیمیر پوتین (رئیسجمهوری روسیه) و شی جینپینگ، (رئیسجمهوری چین) را از مهمترین رویدادهای ایننشست عنوان کرده بودند. بهگزارش خسرو حسینی (ایرنا)؛ ایننشست در شرایطی برگزار شد که اعضای بریکس بر تقویت همکاری اقتصادی، سیاسی و بینالمللی و افزایش نقش کشورهای عضو در معادلات جهانی تأکید دارند. رسانه NDTV نوشت: تحولات ژئوپلیتیکی؛ ازجمله بحران خاورمیانه و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، میتواند بر مذاکرات سران و محتوای بیانیه پایانی اجلاس تأثیر گذاشت. مسعود پزشکیان (رئیسجمهوری ایران) از مقاماتی بود که برای حضور در اجلاس بریکس در دهلینو در کانون توجه قرار داشت. اکونومیک تایمز پیشتر گزارش داده بود که رئیسجمهوری ایران در نشست سران بریکس در هند شرکت خواهد کرد و در کنار سران دیگری همچون ولادیمیر پوتین درایناجلاس حضور خواهد داشت. این رسانه در گزارش ۹ سپتامبر خود نوشت که ایران درآستانه سفر پزشکیان به هند، روابط تهران و دهلینو را «بسیارخوب» توصیف و بر اهمیت این روابط تأکید کرده است. اینموضوع دیدارهای دوجانبه رئیسجمهور ایران با مقامهای هندی را به یکی از محورهای مهم سفر تبدیل کرد. اسماعیل بقائی (سخنگوی وزارت امور خارجه) درباره سفر رئیسجمهوری به هند برای شرکت در اجلاس بریکس گفت: این سفری بسیارمهم بود؛ چراکه ترتیبات چندجانبه ازجمله سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت زیادی دارد. پوتین نیز در اجلاس بریکس حضور داشت. درآستانه ایننشست، کرملین بر اهمیت همکاریهای اقتصادی میان اعضای بریکس تأکید کرد. دیمیتری پسکوف (سخنگوی کرملین) در گفتوگویی با خبرنگاران هندی اعلام کرد روسیه بهدنبال «دلارزدایی» بهمعنای حذف دلار نیست و از استفاده از روشهای مختلف و قابلقبول پرداخت حمایت میکند. این اظهارات نشان داده موضوع سازوکارهای مالی و پرداختهای بین اعضای بریکس همچنان یکی از موضوعات مهم اجلاس است. رویترز گزارش داد که روسیه و هند در سالهای اخیر زیرساخت پرداخت دوجانبه بااستفادهاز روبل و روپیه را توسعه دادهاند و بخش عمده تجارت دوجانبه دو کشور ازطریق ارزهای ملی انجام میشود. عضویت ایران در بریکس از یکم ژانویه ۲۰۲۴ آغاز شد. وزارت امور خارجه هند در گزارشی درباره بریکس، ایران را در کنار مصر، اتیوپی و امارات متحده عربی از اعضایی معرفی کرد که در سال ۲۰۲۴ به عضویت کامل اینگروه درآمدند؛ اندونزی نیز در سال ۲۰۲۵ به اعضای کامل بریکس پیوست. حضور پزشکیان در اجلاس دهلینو برای تهران از دو جهت اهمیت دارد: نخست، مشارکت در رایزنیهای سیاسی و اقتصادی بریکس؛ و دوم، استفاده از فرصت اجلاس برای توسعه روابط دوجانبه با هند، روسیه و چین. از نگاه هند نیز اجلاس امسال فرصتی برای تقویت نقش اینکشور میان کشورهای «جنوب جهانی» و پیگیری اصلاحات در ساختارهای حکمرانی جهانی است. تایمز هند نوشت: دهلینو قصد داشت از ریاست خود بر بریکس برای همکاری با اقتصادهای نوظهور و طرح موضوع اصلاح نهادهای بینالمللی استفاده کند. یکی از مهمترین ابعاد اجلاس امسال، دیدارهای دوجانبه سران شرکتکننده بود. ایندیان اکسپرس نوشت: دیدارهای نارندرا مودی با شی جینپینگ و دیگر مقامها، در کنار مذاکرات اصلی اجلاس، از موضوعات موردتوجه رسانهها بود. ازسویدیگر، رویترز گزارش داد: دیدارهای دوجانبه پوتین با سران حاضر در نشست اهمیت بسیار داشت. حضور همزمان سران ایران، چین و روسیه در هند، اجلاس امسال را به یکی از مهمترین گردهماییهای دیپلماتیک بریکس در سالهای اخیر تبدیل کرد. ایندیان اکسپرس نیز معتقد است تحولات ژئوپلیتیکی گستردهتر، بر فضای اجلاس و آینده این گروه سایه افکنده. بریکس در سال ۲۰۰۶ با مشارکت برزیل، روسیه، هند و چین شکل گرفت و نخستین نشست سران آن در سال ۲۰۰۹ در یکاترینبورگ روسیه برگزار شد. آفریقایجنوبی در سال ۲۰۱۰ به اینگروه پیوست و نام آن از «بریک» به «بریکس» تغییر کرد. اینگروه با هدف تقویت همکاری میان اقتصادهای نوظهور و افزایش نقش آنها در ساختارهای اقتصادی و سیاسی بینالمللی شکل گرفت و بهتدریج همکاریها را به حوزههایی مانند تجارت، سرمایهگذاری، انرژی و توسعه گسترش داد.