چرا مردان کمتر به روان‌شناس مراجعه می‌کنند؟

معماری روانی؛ عامل اصلی مقاومت
سارا محمدی؛ رئیس انجمن صنفی کارفرمایی مراکز مشاوره و روانشناسی استان اصفهان، معتقد است این مقاومت ریشه در پدیده‌ای به نام «ناگویی احساسی و هیجانی» دارد. وی می‌گوید: «جامعه به مرد می‌آموزد که ابراز احساسات مساوی با ضعف است. همین باور باعث می‌شود مرد تصور کند مراجعه به روان‌شناس، به معنای فروپاشی پرستیژ و قدرت اوست.» علاوه بر این، ساختار سنتی جلسات مشاوره که عمدتاً بر «گفت‌وگوی هیجانی» متمرکز است، برای بسیاری از مردانِ عمل‌گرا، فضایی غریبه و گاهی ناکارآمد به نظر می‌رسد.

خطر انباشت هیجانی: وقتی افسردگی نقاب خشم می‌زند
این روانشناس با هشدار نسبت به بهای سنگینِ عدم مراجعه به درمانگر، تصریح می‌کند: «وقتی مرد نتواند هیجانات خود را در فضای امن تخلیه کند، دچار اضطراب و افسردگی می‌شود. مسئله اینجاست که مردان افسردگی را با گریه نشان نمی‌دهند؛ بلکه آن را به شکل خشم ناگهانی، پرخاشگری، اعتیاد، رفتارهای پرخطر و یا غرق شدن افراطی در کار بروز می‌دهند.» به گفته وی، کمتر مراجعه کردن مردان به مراکز مشاوره، لزوماً به معنای تایید سلامت روان آن‌ها نیست؛ بلکه این انباشت هیجانی، عامل مستقیم بسیاری از بیماری‌های جسمی با ریشه‌های عصبی و احتمالا فروپاشی خاموش خانواده است.

تغییر ویترین روانشناسی: رویکرد «مردانه» برای جذب حداکثری
محمدی معتقد است که باید «ویترین» روانشناسی تغییر کند و ادبیات آن عمل‌گرایانه‌تر شود. وی پیشنهاد می‌دهد:
تغییر مفاهیم: به جای واژه‌های سنگین مثل «درمان»، از مفاهیمی چون «کوچینگ»، «ارتقای عملکرد» یا «مشاوره استراتژیک» استفاده شود.رویکرد راه‌حل‌محور: مشاوران باید از رویکردهای Solution-Focused (راه‌حل‌محور) استفاده کنند؛ رویکردی که به مرد به جای حس «بیمار بودن»، حس «کنترل بر شرایط» را منتقل می‌کند.

چگونه خانواده‌ها می‌توانند مردان را ترغیب کنند؟
این متخصص هشدار می‌دهد که خانواده‌ها نباید «اجبار» یا «سرزنش» را ابزار قرار دهند، چرا که حس کنترل‌شدن در مردان، دقیقاً مکانیسم مقاومت را فعال می‌کند. توصیه‌های او برای ترغیب مردان به مشاوره عبارتند از:
استفاده از زبان عملکرد به جای احساس: به جای تمرکز بر بداخلاقی یا افسردگی، روی اهداف متمرکز شوید. برای مثال به جای «تو باید بروی تراپی»، بگویید: «نگرانم که استرس زیاد این روزها، روی تمرکز و بازدهی کاری تو تأثیر گذاشته باشد؛ شاید صحبت با یک متخصص کمک کند تا این فشار کاری را بهتر مدیریت کنی.»
عادی‌سازی: همسران خود باید پیش‌قدم باشند. وقتی مرد ببیند مشاوره یک بخش روتین و سالم از سبک زندگی شریک زندگی‌اش است، حالت تدافعی‌اش فرو می‌ریزد.
پیشنهادهای کوتاه و مسئله‌محور: به جای وعده درمان طولانی‌مدت، پیشنهاد دهید فقط برای یک جلسه و جهت حل یک مسئله خاص (مانند مدیریت یک تنش کاری یا مالی) مراجعه کنند.محمدی تأکید می‌کند: وقتی مردان برای نخستین بار طعم یک فضای غیرقضاوتی را بچشند، احتمال اینکه خودشان برای جلسات بعدی داوطلب شوند، بسیار بالاتر می‌رود. در پایان، پایش‌های اجتماعی حاکی از آن است که ترس از «انگ و بدنامی» در میان مردان شیوع بیشتری دارد. با این حال، مسئولان وزارت بهداشت معتقدند اگر شیوه‌های ارائه خدمات با نیازهای مردان تطبیق یابد (مانند فراهم شدن امکان مشاوره غیرحضوری و تلفنی)، میزان استقبال آن‌ها به‌طور چشمگیری افزایش خواهد یافت.