گردهمایی شاعران مازندران در بابل؛ تأکید بر بازشناسی جایگاه ادبی استان
عباسعلی کوشکی
همزمان با گرامیداشت شعر و ادب پارسی (روز شاعر)، شاعران و فعالان عرصه شعر و ادبیات مازندران در همایش بزرگ شاعران استان در بابل گرد هم آمدند؛ رویدادی که با محوریت پاسداشت شعر و ادب پارسی، بازخوانی پیشینه ادبی مازندران و تأکید بر ضرورت معرفی ظرفیتهای شعر و ادبیات استان در سطح ملی برگزار شد. بهگزارش روابطعمومی ادارهکل فرهنگوارشاد اسلامی مازندران؛ همایش بزرگ شاعران استان بهدعوت ادارهکل فرهنگوارشاد اسلامی مازندران و میزبانی اداره فرهنگوارشاد اسلامی شهرستان بابل، با حضور جمعی از مسئولان استانی و شهرستانی، شاعران انجمنهای ادبی استان، علاقهمندان شعر و ادب و جمعی از شاعران شهرهای علیآبادکتول و گرگان از استان گلستان در مجتمع فرهنگی و هنری باغ هنر بابل برگزار شد. این همایش با هدف گرامیداشت روز شعر و ادب پارسی و ایجاد فرصتی برای گردهمایی شاعران و فعالان ادبی استان برگزار شد و در جریان آن، شعرخوانی، شاهنامهخوانی، اجرای موسیقی محلی و برنامههای فرهنگی و هنری با محوریت شعر و ادبیات پارسی و بومی مازندران اجرا شد.
از شعر رزمی و بزمی طبری کهن تا تغزل در طبری نو
محمد محمدی (مدیرکل فرهنگوارشاد اسلامی مازندران)، در این همایش بااشارهبه پیشینه تاریخی و ادبی اینخطه، بر گستردگی و تنوع سرمایههای فرهنگی و ادبی مازندران در دورههای مختلف تأکید کرد. وی بااشارهبه ادوار مختلف شعر و ادبیات تبری، از طبری کهن، طبری میانه و طبری نو بهعنوان دورههایی درروند تحول زبان و ادبیات تبری یاد کرد و گفت: در دوره طبری کهن، بخش قابلتوجهی از اشعار، مضامین بزمی و رزمی داشت و موضوعاتی مرتبط با اسپهبدان و فضای حماسی آن دوران در آن بازتاب مییافت. مدیرکل فرهنگوارشاد اسلامی مازندران افزود: در دوره طبری نو، شعر تبری به اوج درخشش خود رسید و در کنار مضامین حماسی، وجه تغزلی و عاشقانه در آن پررنگ شد؛ بهگونهای که روایتهای عاشقانه و داستانهای مرتبط بازندگی شاعران و شخصیتهای این دوره، ازطریق شعر، موسیقی و روایتهای شفاهی به نسلهای بعد منتقل شد. محمدی درادامه بااشارهبه چهرههای شاخص این دوره، از طالب آملی، ملقب به ملکالشعرا و امیر پازواری، مشهور به شیخ عجم یاد کرد و جایگاه این دو چهره را در تداوم و گسترش شعر و فرهنگ شفاهی مازندران موردتوجه قرار داد. وی گفت: بخشی از این میراث در قالب داستانها و منظومههایی همچون قصه امیر و گوهر، طالب و زهره و رعنا و نجما استمرار یافته و آنچه در ابتدا بخشی از زندگی و روایتهای واقعی شاعران و مردم این سرزمین بوده، درگذر زمان به شعر، موسیقی و داستانهایی ماندگار در فرهنگ مازندران تبدیل شده است. مدیرکل فرهنگوارشاد اسلامی مازندران بااشارهبه تأثیر این میراث شعری بر موسیقی بومی استان، شکلگیری و تداوم مقامها و گونههایی همچون طالبا، نجما و امیری یا امیریخوانی را از جلوههای پیوند عمیق شعر و موسیقی در فرهنگ مازندران دانست و تأکید کرد: کمتر استانی را میتوان یافت که چنین گنجینه گستردهای از میراث فولکلور، شعر و موسیقی داشته باشد که بخشهایی از آن با وجود گذشت زمان، همچنان در فرهنگ مردم استمرار یافته باشد. محمدی ادامه داد: این استمرار نشان میدهد که شعر در فرهنگ مازندران صرفاً یک قالب ادبی نبوده، بلکه با موسیقی، روایت، زندگی اجتماعی و فرهنگ شفاهی مردم پیوند خورده و بخشی از یک موسیقی ریشهدار و ماندگار در فرهنگ ایران را شکل داده است.
از طبری و طالب آملی تا نیما و شعر معاصر
وی درادامه بااشارهبه محمد بن جریر طبری آملی، جایگاه او را در پیشینه فرهنگی و علمی طبرستان موردتوجه قرار داد و سپس با یادکرد از طالب آملی، به جایگاه این شاعر در شعر دوره صفوی و سبک هندی پرداخت. محمدی سپس به دوره معاصر پرداخت و بااشارهبه نیما یوشیج، شاعر متولد یوش نور، نقش او را در تحول شعر معاصر پارسی و شکلگیری شعر نو موردتوجه قرار داد. وی در ادامه بااشارهبه ارتباط و مراودات ادبی نیما یوشیج و محمدحسین شهریار، این دو شاعر را از چهرههای اثرگذار فضای ادبی معاصر دانست و بر پیوندهای ادبی میان آنان تأکید کرد. محمدی بااشارهبه دامنه جریان ادبی شکلگرفته پیرامون نیما، از چهرههایی همچون مهدی اخوان ثالث، فروغ فرخزاد، سهراب سپهری، احمد شاملو و هوشنگ ابتهاج یاد کرد و درهمینزمینه به جلال آلاحمد و سیمین دانشور نیز اشاره داشت و این گستره را نشاندهنده دامنه تأثیرگذاری جریان ادبی و فکری برخاسته از نیما در ادبیات معاصر دانست. وی همچنین از سلمان هراتی بهعنوان یکی از چهرههای شاخص شعر معاصر مازندران یاد کرد و تداوم حضور شاعران اینخطه در جریان شعر معاصر را موردتوجه قرار داد.
چرا مکتب ادبی بهنام مازندران شکل نگرفته است؟
مدیرکل فرهنگوارشاد اسلامی مازندران درادامه بااشارهبه شکلگیری سبکها و جریانهای مختلف در شعر پارسی، ازجمله سبک خراسانی، عراقی و هندی و حوزههای ادبی شکلگرفته در مناطق مختلف کشور، این پرسش را مطرح کرد که باوجود چنین پیشینه و ظرفیتی در مازندران، چرا هنوز مکتب یا سبک مشخصی باعنوان مازندران در تاریخ ادبیات تثبیت نشده است. محمدی بابیاناینکه مازندران چهرههای بزرگی را در دورههای مختلف تاریخی و ادبی در خود پرورش داده است، گفت: ما بزرگانی با چنین پیشینه و جایگاهی داریم، اما آنگونه که باید به این سرمایهها نپرداختهایم و نتوانستهایم جایگاه فرهنگ، ادب و اصالت تاریخی مازندران را آنطور که شایسته است معرفی کنیم. وی تأکید کرد: از شعر و ادبیات تبری و میراث شفاهی مازندران تا حضور شاعران اینخطه در سبکها و جریانهای مختلف شعر پارسی و سپس نقشآفرینی در شعر معاصر، یک مسیر تاریخی و فرهنگی قابلتوجه وجود دارد که باید بیشتر شناخته، پژوهش و معرفی شود.
شعرخوانی، شاهنامهخوانی و اجرای موسیقی محلی
درادامه این همایش، برنامههای متنوع فرهنگی و ادبی اجرا شد که ازجمله آن میتوان به شاهنامهخوانی شعرآیین قاسمزاده، نوجوان شاعر و شاهنامهخوان بابل، نمایش کلیپی با موضوع شعر و شاعری در مازندران، اجرای موسیقی محلی و شعرخوانی شاعران اشاره کرد. سید مصطفی میرتبار، فرماندار ویژه بابل نیز دراینمراسم به ایراد سخن پرداخت و بخشی از برنامه را به شعرخوانی اختصاص داد. اجرای این برنامه برعهده میثم رنجبر از بابل و عقیل زروک از رامسر بود و شاعران حاضر نیز با قرائت اشعار خود، بخشهایی از شعر پارسی و شعر بومی مازندران را ارائه کردند. دراینمراسم، مهدی یزدانی، معاون فرهنگی و رسانهای ادارهکل فرهنگوارشاد اسلامی مازندران، مجتبی اکبری، رئیس حوزه مدیرکل، آسیه احمدی، رئیس گروه فرهنگی ادارهکل، منصور علیاصغری، مسئول واحد شعر و ادبیات ادارهکل، میثم حاجیپور، مسئول روابطعمومی ادارهکل، سید مرتضی حسینی، رئیس اداره فرهنگوارشاد اسلامی بابل، مهران فلاح، رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی بابل و جمعی از مدیران و مسئولان فرهنگی و رؤسای ادارات فرهنگوارشاد اسلامی شهرستانهای استان حضور داشتند. درپایان این همایش، از پنج شاعر پیشکسوت استان شامل محمد هاشمی از آمل، بهجت یوسفی از تنکابن، احمد غفاری از بابل، فاطمه ملکزاده از رامسر و حجتالله حیدری سوادکوهی از قائمشهر با اهدای لوح و هدیه تجلیل شد. همایش بزرگ شاعران مازندران باتأکیدبر پاسداشت شعر و ادب پارسی، بازشناسی میراث ادبی و فرهنگی استان، تقویت ارتباط میان شاعران و انجمنهای ادبی و ضرورت معرفی ظرفیتهای شعر و ادبیات مازندران در سطح ملی به کار خود پایان داد.