نقشهراه «محک» برای افزایش نرخ بهبود کودکان مبتلابهسرطان
بیبیزهرا لعل موسوی
سرطان کودک، تنها یک تشخیص پزشکی نیست؛ واژهای است که زندگی یک خانواده را دریکلحظه به دو بخش «قبل» و «بعد» تقسیم میکند. پدرومادری که تا دیروز درگیر دغدغههای روزمره بودند، ناگهان خود را در دنیایی از شیمیدرمانی، هزینههای سنگین درمان، اضطراب و پرسشهای بیپاسخ مییابند. دراینشرایط، آنچه در کنار درمان تخصصی اهمیت دارد، شبکهای از حمایتهای اجتماعی، مالی و روانی است که میتواند مسیر دشوار درمان را برای کودک و خانوادهاش قابلتحملتر کند؛ مسیری که در ایران طی دهههای قبل، با همراهی مؤسسات خیریه، خیرین و سازمانهای تخصصی هموار شده است. درآستانه ماه آگاهیرسانی سرطان کودک، نشست خبری مؤسسه خیریه محک با حضور مدیرعامل، معاون درمان بیمارستان فوقتخصصی محک، رئیس درمانگاه و رئیس بخش پیوند، مدیر آزمایشگاه ژنتیک و مولکولی و مدیر مرکز تحقیقات این مؤسسه و جمعی از اصحاب رسانه برگزار شد. ایننشست فرصتی بود تا ضمن مروری بر ۳۵سال تجربه در ارائه خدمات حمایتی، درمانی و تحقیقاتی به بیش از ۵۰هزار کودک مبتلابهسرطان، مهمترین برنامههای آینده این مؤسسه در حوزه درمانهای نوین، پیوند سلولهای بنیادی، تشخیص مولکولی و ژنتیکی، پژوهشهای کاربردی و تحول دیجیتال بهتفصیل تشریح شود. آنچه درادامه میآیدد، گزارشی از نشست و مروری است بر مسیری که محک برای ارتقای نرخ بهبود کودکان مبتلابهسرطان در ایران ترسیم کرده. دکتر آراسب احمدیان (مدیرعامل محک) ضمن اشاره به تشکیل بیش از ۵۰هزار پرونده برای کودکان مبتلابهسرطان درطول ۳۵سال فعالیت، تأکید کرد که محک دامنه و عمق خدمات خود را توسعه داده است. وی بابیاناینکه حدود ۴۰درصد کودکان تحتحمایت محک بهبود یافتهاند، هدف استراتژیک مجموعه را ارتقاء نرخ بهبود تا ۶۰درصد بااتکابه روشهای نوین تشخیصی و درمانی خواند. بیمارستان فوقتخصصی محک با ۱۰۰ تخت بستری، تنها ۲۰درصد از بار درمان کودکان را بهدوش میکشد. وی گفت: «۸۰درصد دیگر ظرفیت درمان کودکان در سایر بیمارستانهاست؛ بنابراین ما از کودکان بستری در ۴۱ بیمارستان دولتی و دانشگاهی کشور حمایت مالی و درمانی میکنیم». دکتر علیرضا دانشگری (معاون درمان بیمارستان محک) نیز بااشارهبه سابقه ۲۰ساله این مرکز، تأکید کرد که رعایت استانداردهای ملی و بینالمللی در تمام بخشها؛ ازجمله پیوند، مراقبتهای ویژه و اتاق عمل، منجر به کسب رتبههای برتر در اعتباربخشی وزارت بهداشت شده است. وی همچنین از اجرای استراتژی «درمان چندتخصصی» خبر داد که با مشارکت متخصصان داخلی و خارجی، شانس بهبودی را افزایش میدهد. محک، مسیر استراتژیک خود را بر «تحول دیجیتال» متمرکز کرده است. احمدیان بااشارهبه اپلیکیشن محک، هدف از اینرویکرد را مقیاسپذیری جذب منابع، کاهش هزینههای لجستیک و اختصاص بودجه بیشتر به درمان و دارو خواند.درکنارآن؛ ورود به حوزههای پزشکی دقیق، درمانهای ژنتیکی و توسعه پیوند سلولهای بنیادی (حتی موارد نیمهسازگار)، از تغییرات بنیادین در رویکردهای درمانی محک است که دکتر وحید فلاحتی (رئیس درمانگاه پیوند) بر اهمیت آن در جایگزینی با درمانهای کلاسیک تأکید کرد. تشخیص سرطان، دیگر محدود به شناسایی تومور نیست. دکتر حائری (مدیر آزمایشگاه محک) توضیح داد که امروزه تحلیل ویژگیهای مولکولی و ژنتیکی برای انتخاب نوع درمان حیاتی است. درهمینراستا، مرکز تحقیقات محک با ثبت ۱۸۲ طرح پژوهشی از سال ۱۳۹۰، در حوزههای تصویربرداری، ژنتیک و حتی «اقتصاد درمان» فعالیت میکند. دکتر اشرافی (مدیر مرکز تحقیقات) تصریح کرد که هدف این مرکز، نهفقط تولید دانش؛ بلکه حل مشکلات خاص ایران در حوزه درمان کودکان و کاهش هزینههای تحمیلی به خانوادههاست. درپاسخبه چالشهای تشخیص، احمدیان گفت که اگرچه غربالگری وظیفه وزارت بهداشت است؛ اما محک با حضور مددکاران در بیمارستانها و اجرای کمپینهای آگاهیرسانی، تلاش میکند فاصله میان «تشخیص اولیه» و «آغاز درمان» را بهحداقل برساند. او درباره نقش خیرین گفت: «این نقش نباید به واسطهگری محدود شود. کمکهای مردمی باید صرف ایجاد زیرساختهای پایدار شود تا بهجای بهبود یک بیمار، زمینه بهبودی هزاران کودک در سالهای آینده فراهم گردد». در بخش پایانی، مسئولان محک تأکید کردند که این مؤسسه با انجمنهای جهانی؛ ازجمله «انجمن جهانی سرطان کودک» (CCI) و «اتحادیه جهانی کنترل سرطان» (UICC) در ارتباط مستمر است تا همگام با سیاستهای جهانی حرکت کند. همچنین بر موضوع «حمایت از خانواده» که از اول تأسیس محک اولویت بوده، تأکید شد. این حمایتها شامل اولویتدادن به مادران در پوششهای بیمهای، خدمات روانشناسی برای خانوادهها و آمادهسازی سایر فرزندان برای مواجهه با بیماری کودک است. محک امروز نهتنها یک بیمارستان؛ بلکه شبکهای است که با نگاهی چندجانبه، تلاش میکند علاوهبر درمان سرطان؛ بار سنگین اجتماعی و روانی این بیماری را از دوش خانوادهها بردارد.