چشم‌انداز
«جی‌نف»؛ و توسعه اقتصاد دیجیتال
امروزه در بسیاری از کشورها، جی‌نف به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی اقتصاد دیجیتال شناخته می‌شود که بستر توسعه خدمات هوشمند، دولت الکترونیک و مدیریت دقیق اطلاعات مکانی را فراهم می‌کند و ایجاد نظام استاندارد آدرس‌دهی در کشور، توسعه اقتصاد دیجیتال و خدمات هوشمند، بهینه‌سازی توزیع منابع و هدفمندسازی یارانه‌ها و جلوگیری از فرار مالیاتی و زمین‌خواری از جمله مزایای آن است. به‌گزارش ایسنا؛ در روزهای اخیر آیین‌نامه گسترش و به‌کارگیری کدپستی و نشانی استاندارد مکان‌محور داده در دستگاه‌های اجرایی و ارائه‌دهندگان خدمات عمومی در هیئت‌دولت به‌تصویب رسید. در این آیین‌نامه تأکید شده که استفاده از کدپستی و نشانی استاندارد مکان‌محور درجهت ارائه خدمات دولتی و عمومی توسعه می‌یابد و نشانی به‌عنوان یک داده دقیق، استاندارد و قابل‌استفاده بین دستگاه‌های اجرایی، نقش پررنگ‌تر در ارائه خدمات هوشمند و مکان‌محور ایفا خواهد کرد.
مهم‌ترین اهداف تدوین این آیین‌نامه، یکپارچه‌سازی اطلاعات نشانی در کشور، افزایش دقت و سرعت خدمات‌رسانی، کاهش زمینه‌های تخلفات ملکی و ارتقای حکمرانی داده به‌شمار می‌رود. طرح ملی مدیریت نشانی مکان‌محور یا جی‌نف (Geocoded National Address File)، یکی از طرح‌های کلیدی دولت چهاردهم است؛ سامانه‌ای که قرار است ساختار آشفته آدرس‌دهی، داده‌های مکان‌محور و سیستم‌های اطلاعات مکانی (GIS) در ایران را سروسامان دهد. ازآنجاکه هویت هر فرد با «کدملی» شناخته می‌شود، هویت هر مکان نیز باید با «کدپستی» و «آدرس استاندارد» مشخص شود؛ به‌همین‌دلیل در طرح جی‌نف، برای هر مکان اعم از واحدهای مسکونی، تجاری، اداری و روستایی، یک آدرس یکتا تعریف و به مختصات جغرافیایی آن روی نقشه متصل می‌شود. هم‌اکنون در بسیاری از کشورهای دنیا، برای مکان‌محور و ژئوکد کردن روش‌های مختلفی وجود دارد که یکی از محبوب‌ترین روش‌ها، جی‌نف است که در چند کشور پیاده‌سازی شده است. بررسی‌ها حاکی‌ازآن‌است‌که این‌پروژه در سطح جهان بسیار رقابتی است و تنها کشوری که توانسته آن‌را به‌طورکامل اجرا کند، استرالیاست. حتی کشورهایی مثل هند که در حوزه IT پیشرو هستند، نتوانسته‌اند دراین‌زمینه به پیشرفت چشمگیری دست پیدا کنند. سامانه جی‌نف استرالیا یکی از قدیمی‌ترین و موفق‌ترین پایگاه‌های ملی آدرس ژئوکد شده در دنیاست که از اوایل دهه ۲۰۰۰ آغاز شد و امروزه میلیون‌ها آدرس معتبر و مختصات جغرافیایی دقیق را دربردارد. این سامانه به‌دلیل ساختار یکپارچه و دسترسی آزاد به داده‌ها، توانسته تحولی جدی در خدمات‌شهری، امدادرسانی، پست و حتی بخش خصوصی استرالیا ایجاد کند. جی‌نف در استرالیا نقشی اساسی در زندگی روزمره و برنامه‌ریزی کلان ایفا می‌کند. در خدمات اورژانس، دسترسی به موقعیت دقیق آدرس‌ها به نیروهای امدادی امکان می‌دهد در کمترین‌زمان به محل حادثه برسند. بانک‌ها و شرکت‌های بیمه نیز از این داده‌ها برای صحت‌سنجی نشانی مشتریان خود استفاده می‌کنند و کسب‌وکارهای پستی و لجستیکی با کمک جی‌نف، کالاها را سریع‌تر و دقیق‌تر تحویل می‌دهند. خوشبختانه کشور ما نیز درراستای اجرای این‌پروژه از جی‌نف استرالیا الهام گرفته و نسبت به بسیاری از کشورها پیشرفت بهتری داشته است اما برای عملیاتی‌شدن پروژه به هماهنگی بهتر میان دستگاه‌های اجرایی نیاز است؛ به‌همین‌دلیل آیین‌نامه گسترش و به‌کارگیری کدپستی و نشانی استاندارد مکان‌محور داده که به‌پیشنهاد وزارت ارتباطات و سازمان برنامه‌وبودجه مطرح شده بود، طی روزهای اخیر در هیئت‌دولت به‌تصویب رسید. کارشناسان براین‌باورندکه سامانه جی‌نف، یکی از ارکان اصلی تحقق دولت الکترونیک است و از آن به‌عنوان زیرساختی حیاتی برای تحقق دولت الکترونیک، مبارزه با فساد و هوشمندسازی خدمات یاد می‌کنند. بی‌شک جی‌نف به‌عنوان یکی از پروژه‌های کلیدی ذیل نقشه‌راه تحول دیجیتال کشور، نقش اساسی در ایجاد بانک اطلاعات مکانی یکپارچه ایفا می‌کند و زمینه‌ساز ارتقای کیفیت خدمات عمومی، مدیریت بهینه منابع و توزیع عادلانه امکانات در سراسر کشور خواهد بود. مهم‌ترین هدف دولت از اجرای طرح جی‌نف، هویت‌بخشی به مکان‌ها با هدف تسهیل و تسریع انواع خدمات‌شهری، ره‌گیری مبادلات کالا به‌منظور جلوگیری از احتکار و حذف بسترهای رشوه، فساد و رانت در کشور است. دراین‌پروژه قرار است اطلاعات مکانی، هویتی و مالی درکنارهم قرار گیرند؛ یعنی مشخص باشد چه‌کسی در کجا چه خدمتی دریافت می‌کند؟ نتیجه چیزی فراتر از ساماندهی نشانه‌هاست و از ارائه خدمات اجتماعی و برنامه‌ریزی شهری و روستایی تا بودجه‌ریزی مکان‌محور را دربرمی‌گیرد. حتی قرار است دستگاه‌های اجرایی و خدماتی دریافت کدپستی کنار کدملی را در فرایند ارائه خدمات عملیاتی کنند. رئیس‌جمهور تأکید کرده همه دستگاه‌ها باید در تکمیل این‌پروژه همکاری کنند و مدیرانی که مأموریت‌های محوله را انجام ندهند مشمول جریمه خواهند شد. جی‌نف قرار است نشانی را از یک آدرس روی پاکت به یک داده کلیدی برای تصمیم‌گیری و حکمرانی تبدیل و مشخص کند هر خدمت برای چه‌کسی و دقیقاً در کجا ارائه می‌شود؟ امروزه در بسیاری از جوامع دنیا، جی‌نف به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های اصلی اقتصاد دیجیتال شناخته می‌شود که بستر توسعه خدمات هوشمند، دولت الکترونیک و مدیریت دقیق اطلاعات مکانی را فراهم می‌کند. از مهم‌ترین مزایای پروژه جی‌نف می‌توان به ایجاد نظام استاندارد آدرس‌دهی در کشور، توسعه اقتصاد دیجیتال و خدمات هوشمند، بهینه‌سازی توزیع منابع و هدفمندسازی یارانه‌ها، جلوگیری از فرار مالیاتی و زمین‌خواری، کمک به شفافیت در نظام بانکی و مقابله با پول‌شویی، کاهش مصرف انرژی، کاهش تردد و ترافیک شهری، ایجاد فرصت‌های جدید برای کسب‌وکارهای دیجیتال و فراهم‌سازی زیرساخت دقیق برای سرشماری و اطلاعات مسکن اشاره کرد. اواسط سال گذشته درراستای تسریع در اجرای پروژه «جی‌نف» و گسترش خدمات دیجیتال، چند تفاهم‌نامه میان شرکت ملی پست و سازمان ثبت‌احوال کشور به‌امضا رسید تا بستر توسعه همکاری مشترک در حوزه ارائه خدمات ترکیبی فیزیکی و الکترونیکی را فراهم سازد. شرکت ملی پست باتکیه‌بر ظرفیت‌های فنی، شبکه گسترده و تخصصی نیروی انسانی خود، متولی اصلی پیاده‌سازی جی‌نف در سطح ملی است و هم‌افزایی با سایر دستگاه‌ها ضامن موفقیت نهایی آن خواهد بود.