چین؛ برنده بزرگ تجارت جهانی؟!

صادرات چین در سپتامبر سال ۲۰۲۶ حدود ۳۶.۳‌درصد افزایش یافت و مازاد تجاری ماهانه این‌کشور را به ۱۳۳.۵‌میلیارددلار رساند؛ تحولی که نگرانی شرکای تجاری پکن درباره عدم‌توازن تجارت جهانی را تشدید کرد. به‌گزارش سمیه رسولی (مهر)؛ طبق گزارش فایننشال‌تایمز در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، صادرات چین در سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۶.۳‌درصد افزایش یافته است. رقمی که از رشد ۲۵‌درصدی ماه اوت بیشتر بود و از پیش‌بینی ۲۵.۷‌درصدی اقتصاددانان شرکت‌کننده در نظرسنجی بلومبرگ فراتر رفت. داده‌های اداره‌کل گمرک چین مبنای این گزارش بوده است. رویترز نیز در گزارشی در ۱۴ اکتبر اعلام کرد واردات چین در همین‌ماه ۳۱‌درصد افزایش یافته؛ درحالی‌که اقتصاددانان رشد ۲۴.۵‌درصدی را پیش‌بینی کرده بودند. با وجود رشد واردات، افزایش صادرات باعث شد مازاد تجاری ماهانه چین به ۱۳۳.۵۳‌میلیارددلار برسد؛ درحالی‌که این‌رقم در اوت ۱۱۹.۱‌میلیارددلار بود. طبق گزارش بلومبرگ در ۱۴ اکتبر، مازاد تجاری چین در نه‌ماه‌نخست سال‌جاری میلادی به حدود ۹۳۸‌میلیارددلار رسیده. این‌روند، احتمال عبور مازاد تجاری سالانه چین از رکورد حدود ۱.۱۹‌تریلیون‌دلاری سال ۲۰۲۵ را افزایش داده است. رشد تقاضای جهانی برای تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها و تجهیزات پردازش داده از عوامل مهم افزایش صادرات چین بوده است. فایننشال‌تایمز گزارش داده است که کالاهای مرتبط با هوش مصنوعی، شامل تراشه‌ها و تجهیزات پردازش خودکار داده، در سپتامبر ۱۷.۹ درصد از کل صادرات چین را تشکیل دادند و حدود ۱۳‌واحددرصد از رشد صادرات را توضیح دادند؛ سهمی که از ۱۱.۳‌واحددرصد در اوت بیشتر بود. به‌نوشته این روزنامه، برآورد گلدمن ساکس نشان می‌دهد ارزش صادرات نیمه‌رساناهای چین در سپتامبر نسبت به سال قبل ۱۳۶‌درصد افزایش یافته، اما حجم صادرات تنها یک‌درصد رشد کرده است. این اختلاف نشان می‌دهد افزایش قیمت تراشه‌ها نقش مهمی در رشد ارزش صادرات داشته و نباید رشد ارزش دلاری را معادل افزایش مشابه در تولید فیزیکی دانست. نیز داده‌های گمرکی چین که رویترز گزارش کرده است، از افزایش ۱۰۸.۱‌درصدی ارزش صادرات نیمه‌رساناها در نه‌ماه‌نخست سال حکایت دارد. صادرات تجهیزات پردازش خودکار داده و قطعات آن نیز درهمین‌دوره ۵۴.۶‌درصد افزایش یافته است. افزایش صادرات چین به بازارهای خارجی در تجارت این‌کشور با اتحادیه اروپا نیز منعکس شده است. بلومبرگ در گزارشی در ۱۴ اکتبر اعلام کرد مازاد تجارت کالایی چین با اتحادیه اروپا در سپتامبر به ۳۴.۸‌میلیارددلار رسیده است؛ رقمی که نزدیک به ۲۱‌درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. طبق این گزارش؛ صادرات چین به اتحادیه اروپا برای نخستین‌بار از ۶۰‌میلیارددلار عبور کرد، درحالی‌که واردات این‌کشور از این بلوک حدود ۲۵‌میلیارددلار بود. رویترز نیز در گزارش ۱۵ اکتبر خود درباره نشست رهبران اتحادیه اروپا در بروکسل نوشت کسری تجارت کالایی اتحادیه اروپا با چین در سال ۲۰۲۵ به ۳۶۰ میلیاردیورو رسیده است. رهبران اروپایی دراین‌نشست درباره افزایش صادرات چین، هزینه‌های انرژی و ابزارهای حمایت از صنایع داخلی گفتگو کردند. اختلافات تجاری دو طرف در شرایطی ادامه دارد که اتحادیه اروپا نگران فشار واردات کالاهای چینی بر تولیدکنندگان داخلی خود است. خودرو، فولاد، مواد شیمیایی و ماشین‌آلات از بخش‌هایی هستند که در بحث‌های مربوط به عدم‌توازن تجاری اهمیت دارند. براساس گزارش‌های منتشرشده، پکن و بروکسل درباره سازوکارهایی برای مدیریت واردات خودروهای هیبریدی چین به اروپا به تفاهم رسیده‌اند. بااین‌حال، این توافق به‌معنای حل کامل اختلافات تجاری دو طرف نیست. افزایش صادرات در شرایطی رخ داده که اقتصاد داخلی چین همچنان با ضعف تقاضا و مشکلات بخش مسکن روبه‌رو است. ازاین‌رو، صادرات نقش مهمی در حفظ فعالیت کارخانه‌ها و حمایت از رشد اقتصادی این‌کشور ایفا می‌کند. آسوشیتدپرس در گزارشی در ۱۴ اکتبر نوشت رشد صادرات چین به افزایش نگرانی شرکای تجاری این‌کشور درباره فشار کالاهای چینی بر صنایع داخلی آن‌ها منجر شده است. در همین گزارش، به رشد صادرات کالاهای فناوری‌محور و افزایش مازاد تجاری چین در کنار ضعف نسبی مصرف و سرمایه‌گذاری داخلی اشاره شده است. بااین‌حال، تداوم رشد صادرات به شرایط تقاضای جهانی، چرخه سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، قیمت محصولات فناوری و سیاست‌های تجاری کشورهای واردکننده وابسته است. تشدید تعرفه‌ها یا محدودیت‌های وارداتی می‌تواند درادامه بر جریان کالا و زنجیره‌های تأمین اثر بگذارد. درمجموع، آمار سپتامبر نشان می‌دهد چین همچنان از ظرفیت بالایی در تولید و صادرات برخوردار است اما افزایش مازاد تجاری این‌کشور می‌تواند اختلافات با شرکای اصلی را تشدید کند. مسئله اصلی برای اقتصاد چین در ماه‌های آینده، حفظ رشد صادرات کنار تقویت تقاضای داخلی و مدیریت تنش‌های تجاری خواهد بود. فایننشال‌تایمز نیز اخیراً گزارش داده است: خودروسازان اروپایی برای مقابله با رقابت فزاینده برندهای چینی، احیای مدل‌های قدیمی و عرضه نسخه‌های برقی ارزان‌تر را در دستور‌کار قرار داده‌اند؛ راهبردی که قرار است با‌تکیه‌بر سابقه برندها، طراحی آشنا و کاهش هزینه‌های تولید، مشتریان بیشتری را به خرید خودروهای برقی اروپایی ترغیب کند. شرکت استلانتیس قصد دارد مدل خاطره‌انگیز سیتروئن 2CV را در قالب خودرویی تمام‌برقی و با قیمت هدف حدود ۱۵‌هزار‌یورو تا ۲۰۲۸ روانه بازار کند. فولکس‌واگن نیز خودروی برقی ID.Polo را با قیمتی درحدود ۲۵‌هزار‌یورو معرفی کرده است؛ مدلی که از طراحی و هویت یکی از خودروهای قدیمی و پرفروش این شرکت الهام گرفته. بازگشت مدل‌های قدیمی در شرایطی دنبال می‌شود که خودروسازان اروپایی با فشار ناشی از ورود برندهای چینی، هزینه‌های بالای تولید و ضعف تقاضا در برخی بازارها مواجه‌اند. شرکت‌هایی مانند بی‌وای‌دی، چانگان و چری با عرضه خودروهای برقی رقابتی و توسعه شبکه فروش خود در اروپا، سهم بیشتری از بازار این منطقه را هدف گرفته‌اند.