اینترنت ماهواره‌ای؛ موهبت دیجیتال یا دردسر امنیتی؟
تصور کنید در دل یک جزیره دورافتاده یا وسط اقیانوس یا هنگام عبور از یک منطقه کوهستانی جایی‌که هیچ آنتن موبایلی وجود ندارد، بخواهید با سرعت بالا ویدئوهای خود را تماشا کنید یا با خانه تماس تصویری بگیرید، طبعاً اتصال به اینترنت می‌تواند یک چالش بزرگ دراین‌موقعیت‌ها باشد ولی مشکل قابل‌حل است و اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند معجزه کند! به‌گزارش ایسنا؛ اینترنت ماهواره‌ای یکی از جذاب‌ترین فناوری‌های عصر جدید به‌شمار می‌رود. این فناوری ارتباط اینترنتی را ازطریق ماهواره‌هایی که در مدار زمین قرار دارند، به کاربران ارسال می‌کند و برخلاف اینترنت‌های زمینی مثل فیبرنوری، دکل‌های موبایل یا ADSL که نیاز به کابل‌کشی یا آنتن‌های زمینی در نزدیکی کاربر دارند، سیگنال‌ها را مستقیم بین دستگاه گیرنده کاربر و ماهواره‌های فضا ردوبدل می‌کند. در این فناوری تلاش این‌است‌که برای اتصال به اینترنت و دریافت و ارسال داده‌ها، فقط به فیبرهای نوری و دکل‌های مخابراتی وابسته نباشیم. ازآنجاکه این فناوری از ماهواره‌ها استفاده می‌کند می‌توان آنتن‌دهی در هرجایی را امکان‌پذیر کرد؛ علاوه‌بر اینترنت موبایل، در مکان‌هایی‌که امکان کابل‌کشی اینترنت کابلی در آنجا وجود نداشته باشد می‌توان از این فناوری استفاده کرد. در روزهای اخیر سید امین آقامیری - رئیس مرکز ملی فضای مجازی - در یک گفت‌وگوی تلویزیونی از راه‌اندازی اینترنت ماهواره‌ای بومی خبر داد و گفت که این‌پروژه شروع شده و متولیان مربوطه آن‌را اعلام خواهند کرد. البته این‌پروژه زمان می‌برد اما مسیری که درحال‌طی‌شدن است، مسیر خوبی است و به‌زودی اینترنت ماهواره‌ای بومی خودمان را خواهیم داشت. وی گریزی به ایده ایجاد این فناوری در کشور زد و گفت: سال ۱۴۰۰ به‌محض‌اینکه این فناوری راه‌اندازی شد، شورای‌عالی فضای مجازی آن‌را در دستورکار قرار داد و براساس‌آن مقرر شد بخشی از کشور یا به‌صورت مستقل یا در قالب همکاری با یک سری کشورهای دیگر که روی اینترنت ماهواره‌ای کار می‌کنند، برنامه مشترکی دراین‌خصوص تعریف کنند و سرمایه‌گذاری مشترکی داشته باشند. ایده راه‌اندازی اینترنت ماهواره‌ای بوی درصورتی‌که عملیاتی شود می‌تواند بستر اینترنت پرسرعت را برای کاربران فراهم کند و ضمن جلوگیری از ورود قاچاق و استفاده غیرمجاز از آن در کشور، دسترسی مناطق روستایی و دورافتاده به اینترنت که در آن‌ها امکان نصب کابل‌های فیبرنوری وجود ندارد را به‌وجود آورد. امروز با پیشرفت تکنولوژی، اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند اینترنت پرسرعتی برابر سرعت اینترنت زمینی ارائه کند و کاربران در مناطق دورافتاده نیز از تجربه اینترنت مشابه در شهرها لذت ببرند. از نگاه کارشناسان، اینترنت ماهواره‌ای یکی از جدیدترین انواع سرویس‌های اینترنتی است که در آن از گستردگی فضا برای پرکردن شکاف در اتصال اینترنتی در محیط‌هایی با آنتن‌دهی سخت استفاده می‌شود. طی سال‌های اخیر با ظهور شرکت‌هایی مثل اسپیس‌ایکس بازار اینترنت ماهواره‌ای تحول بزرگی را تجربه کرده و استارلینک به‌سرعت گسترش یافته است. در آمریکا و کانادا این خدمات بیشتر برای مناطق روستایی، دورافتاده، جنگلی یا کوهستانی که دسترسی به فیبرنوری یا کابلی ندارند، بیشتر کاربرد داشته و در مواقع بحران مثل زلزله، قطع برق و شبکه یا طوفان دولت‌ها و ارتش‌ها از آن استفاده می‌کنند. در آلمان و فرانسه اینترنت ماهواره‌ای به‌عنوان مکمل شبکه فیبرنوری استفاده می‌شود. اتحادیه اروپا هم درحال‌توسعه پروژه ماهواره‌ای مستقل خود تا وابستگی به شرکت‌های خارجی را کاهش دهد. درحال‌حاضر در بسیاری از کشورهای آفریقایی که زیرساخت کابلی ضعیفی دارند اینترنت ماهواره‌ای یک جهش بزرگ در اتصال مراکز آموزشی، بیمارستان‌ها و مناطق محروم به شبکه جهانی ایجاد کرده و هند و چین نیز درحال‌توسعه و ساخت فلکه‌های ماهواره‌ای اختصاصی خود هستند تا ضمن خودکفایی بازار این فناوری را دراختیار بگیرند. در کشور ما به‌دلیل ملاحظات امنیتی، نظارت بر ترافیک داده و امنیت سایبری، کنترل بر درگاه‌های ورود و خروج اینترنت صورت می‌گیرد، ازآنجاکه دیش‌های استارلینک به‌طور مستقیم به ماهواره‌ها در فضا متصل می‌شوند، ترافیک اینترنت دور از درگاه‌های زمینی و سیستم‌های نظارتی داخلی جابه‌جا می‌شود ازاین‌رو، این‌مسئله یک چالش جدی امنیتی برای کشور به‌شمار می‌رود و ایران آن‌را راهی برای دورزدن کامل قوانین حاکم بر فضای مجازی کشور می‌داند، به‌همین‌دلیل فعالیت بدون مجوز آن‌را غیرقانونی اعلام کرده است. شرکت اسپیس‌ایکس و دولت ایالات‌متحده آمریکا در مقطعی تصمیم گرفتند بدون‌توجه به مخالفت‌های دولت ایران و به‌بهانه حمایت از دسترسی آزاد به اطلاعات، کیت‌های استارلینک را به‌صورت قاچاقی و غیررسمی وارد ایران کنند. این‌اقدام خارج از چارچوب دیپلماتیک و بدون هماهنگی با دولت ایران انجام گرفت و عملاً امکان دریافت مجوز قانونی را به صفر رساند، زیرا از مسیر همکاری دوجانبه خارج و به ابزاری سیاسی تبدیل شد. براساس قوانین جمهوری اسلامی ایران و قوانین بین‌المللی ارتباطات (اتحادیه بین‌المللی مخابرات؛ ITU)، هرگونه ارائه خدمات مخابراتی و اینترنتی در داخل خاک یک کشور باید با مجوز رسمی دولت آن‌کشور و از مبادی قانونی داخلی انجام شود اما شرکت اسپیس‌ایکس (مالک استارلینک) هیچ‌وقت درخواست رسمی و هم‌سویی با قوانین رگلاتوری ایران و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ثبت نکرد تا فرایند دریافت مجوز طی شود. این درحالی است که کشورها طبق قوانین جهانی روی فضای فرکانسی حریم هوایی خود تسلط دارند و استفاده از تجهیزات فرستنده و گیرنده ماهواره‌ای که بدون هماهنگی با سازمان‌های ملی رگلاتوری فعال شوند، مداخلات فرکانسی ایجاد کرده و ازنظر حقوقی بین‌المللی نیز تخلف محسوب می‌شوند. ایران بارها در مجامع بین‌المللی و به‌ویژه اتحادیه بین‌المللی مخابرات نسبت به فعالیت بدون مجوز استارلینک در قلمرو سرزمینی خود اعتراض کرده است.