خطـر ریزش حیــات

70درصد آب‌های موجود در زمین برای کشاورزی، 22درصد در حوزه‌ی صنعت و هشت‌درصد آن هم صرف استفاده‌ی عمومی می‌شود. اینها اطلاعات آماری‌ست که صندوق توسعه‌ی بین‌المللی کشاورزی موسوم به IFAD منتشر کرده و در ادامه آورده‌است که تا سال 2025 یعنی کمتر از یک‌دهه‌ی دیگر، 50‌درصد در کشورهای توسعه‌یافته و 18درصد در کشورهای در حال توسعه، رشد را در زمینه‌ی ازدیاد برداشت و مصرف آب در جهان شاهد خواهیم بود. خب وقتی بدانیم که تا آن‌زمان حدود 1800میلیون نفر از جمعیت زمین در مناطق خشک یا اقلیم‌های دچار تنش و بحران آبی زندگی خواهند کرد، عمق فاجعه‌ای به‌نام خطر حیات بشر آینده را بیشتر درک خواهیم کرد. البته عمق فاجعه وقتی‌ست که بدانیم و فراتر از آن بپذیریم که متاسفانه ایران هم یکی از همین محدوده‌های خطر است. این درحالی‌ست که دوسوم جمعیت جهان هم در سال مورد نظر در شرایط نزدیک به خشکسالی به زندگی ادامه خواهند داد. در مطلبی که کارشناسان شرکت تولیدکننده‌ی نوعی پروتئین گیاهی آمیخته با آب غنی‌شده موسوم به لنتین منتشر کرده هم می‌خوانیم: «جمعیت کره زمین با رقم باورنکردنی و هشداردهنده‌ی 80میلیون نفر در سال افزایش می‌یابد که نشان می‌دهد باید برای نسل‌های آتی هم چیزی از این طبیعتی که از نسل‌های گذشته به ما ارث رسیده را کنار بگذاریم. براساس گزارش سازمان ملل متحد، تا رسیدن به بهار سال 2025 جمعیت جهان فراتر از هشت‌میلیارد نفر خواهد بود که بزرگ‌ترین بحران برای آن نسل و آن زمان، تامین آب کافی برای مصارف حیاتی نوع بشر است». آن‌گونه که کارشناسان این مرکز تحقیقاتی عنوان کرده‌اند میزان مصرف آب در 50سال گذشته در جهان سه‌برابر شده‌است و تقاضا برای مصرف آب شیرین در هر سال به میزان 64میلیارد مترمکعب افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی خنده‌دار و البته بسیار ترسناک است که بدانیم برای تولید هر یک‌چهارم پاوند همبرگر به چیزی حدود 3.7لیتر آب نیاز است! یا طی پنج دقیقه استحمام با دوش باز، بین 37 تا 94 لیتر آب مصرف و درواقع هدر می‌شود. گرم‌شدن زمین در اثر تغییرات جوی، افزایش جمعیت، گسترش صنعت و فناوری و تامین نیازهایی چون غذا و پوشاک و سایر منابع وابسته به آب، مصرف این قطرات ارزشمند به‌قیمت حیات را بیش‌ازپیش افزایش داده‌است که حالا در سال 2016 میلادی از هرگونه بیماری، بلای طبیعی، جنگ و هر علت مرگ‌بار دیگری، خطرسازتر شده‌است. در سال‌های اخیر بشر به‌شکلی عجیب به قیام علیه طبیعت برخاسته که نتیجه‌ی این جدال ابلهانه نابودی خویشتن است و بخشی مهم از آن‌هم افزایش مصرف آب‌های بسته‌بندی‌ست که در کشور ما با عنوان آب‌معدنی شناخته می‌شود. ورلداطلس در گزارش خود در مارچ سال 2016 فهرستی از کشورهایی را منتشر کرد که بیشترین آمار مصرف آب‌های بسته‌بندی را به خود اختصاص داده‌اند. این درحالی‌ست که این افزایش مصرف، ضرری دوگانه را به‌دنبال دارد؛ اول، کاهش میزان آب شرب جهان و دوم، رهاکردن ماده‌ی مصنوعی پلاستیک به‌عنوان زباله‌ای دیرتجزیه‌پذیر و مانا در محیط زیست که هر دوی اینها آینده‌ی ما را با خطرهای جدی مواجه کرده‌است. در این گزارش، چین با مصرف سالانه‌ی 10.42میلیارد گالن آب یعنی نزدیک به 40میلیارد لیتر از این مایع حیات‌بخش سردمدار این فهرست تاسف‌بار است. چین به‌علت جمعیت بسیار زیادش بیشترین مصرف آب جهان را هم از این حیث دارد و در سایر زمینه‌های دیگر مختل‌کننده‌ی تعادل و امنیت مض همچون تغییرات ایجادشده در میزان آلایندگی‌ها نیز جزو اولین‌هاست. جالب آنکه در بسیاری کشورهای جهان مصرف آب‌های بسته‌بندی به‌ این علت شایع بالاتر رفته‌است که احساس و باور عمومی این است که این آب‌ها از آب‌های شرب شهری گزینه‌ی سلامت‌تری هستند؛ درحالی‌که برای مثال، در چین این موضوع صحت ندارد و طبق تحقیقات گسترده‌ی مرکز The National Food and Drug Administration چینی‌ها تنها به‌ همین علت واهی، بخشی عظیم از سرمایه‌ی زندگی جهانیان را به کام خود می‌فرستند. بعد از چین، نام کشورهای آمریکا، مکزیک، اندونزی، برزیل، تایلند، ایتالیا، آلمان، فرانسه و هند به چشم می‌خورد. در کشور ما هم در چندسال اخیر، تولید، عرضه و مصرف آب‌های بسته‌بندی رواج بسیاری پیداکرده‌است و به‌رغم آنکه بارها از سوی مراجع مختلف به بحران آبی کشور اشاره شده‌است؛ اما فرهنگ عمومی جایی برای توجه جدی به آن ندارد و به‌نظر امری شوخی می‌آید. البته واقع‌بینانه که نگاه کنیم به هر علتی ذخایر زیرزمینی ایران طی این سال‌ها مصرف شده و فکری هم برای بهبود این وضعیت بحران نمی‌شود. تبلیغات برای ترویج روحیه‌ی فرهنگ صحیح مصرف و حتی روش‌های تنبیهی مانند افزایش بهای آب هم نتیجه‌بخش نبوده‌اند و جامعه‌ی ایرانی هم در ضربه‌زدن به طبیعت با افزایش مصرف آب‌های بسته‌بندی با جامعه‌ی جهانی هم‌داستان شده‌است. اندرو فولت؛ تحلیلگر منابع و انرژی در سایت خبررسانی دیلی‌کالر در گزارشی در سال جاری به بحران جدی آب در ایران اشاره کرد و نوشت: «ماجرای تنش آبی در ایران به‌حدی جدی‌ست که بیش از 70‌میلیون نفر از جمعیت این کشور در آینده‌ای نه‌چندان‌دور در معرض کم‌آبی شدید قرار خواهند گرفت. این مسئله به‌مرور می‌تواند تبدیل به یک مشکل عمومی شود و باید راه‌هایی در زمینه‌ی برون‌رفت از این بحران قبل از تبدیل‌شدن به یک موضوع امنیت ملی پیدا کرد». جمعیت فعلی جهان چیزی حدود 54درصد آب‌های شیرین کره زمین را مصرف می‌کنند که رقم قابل توجهی‌ست. طبق آنچه کارشناسان سازمان ملل توصیه کرده‌اند میزان 20 تا 50 لیتر برای مصرف هر فرد در نیازمندی‌های روزمره مانند نوشیدن، آشپزی و نظافت کافی‌ست و متاسفانه در وضعیت فعلی یکی از هر شش نفر در جهان دسترسی به این میزان استاندارد آب توصیه‌شده را ندارد. درحالی‌که نیاز هر فرد برای نوشیدن چیزی بین دو تا چهار لیتر آب است، برای تولید غذای فرآوری‌شده‌ و کارخانه‌ای هر نفر در فرآیند و پروسه‌ی تولید چیزی بیش از 2000 لیتر آب مصرف می‌شود. در واقع سبک زندگی مدرن، آسیبی شدید را در لوای ایجاد امکانات رفاهی به بشر وارد کرده‌است که با روند درپیش‌گرفته‌شده جبران‌کردنی هم نیست. شاید بهتر باشد همین‌حالا فکری برای نجات قطره‌های حیات‌بخش‌مان کنیم تا فردا مرعوب و مغلوب اشتباهات امروزمان نشویم.