اشرف، پل میان کودتاچیان و شاه

یکی از اشتباهاتی که دولت ملی در مصاف با کودتاچیان مرتکب شد، عدم کنترل اشرف پهلوی بود. اشرف شخصیت مهمی در عرصه‌ی سیاسی عصر پهلوی دوم بود که از برخی جهات نیروهای بیگانه بر روی او بیش از محمدرضاشاه حساب بازمی‌کردند. اینکه او توانست به شکلی غیرقانونی وارد کشور شود و پیام کودتاچیان را به دست محمدرضا برساند، بیانگر آن بود که مصدق و یارانش آن‌قدر هم که تصور می‌کردند بر اوضاع مسلط نبودند. امری که در نهایت نیز به ضرر دولت ملی و به سود کودتاچیان تمام شد: «در 25جولای، اشرف با پرواز تجاری و به عنوان یک مسافر وارد تهران شد. طبق پیش‌بینی‌ها، بازگشت غیرقانونی وی طوفانی واقعی به پا کرد. نه از خود شاه و نه از دولت مصدق درخواست نشده بودند. شاه از ملاقات وی امتناع کرد اما نامه‌ای او را با وساطت «سلیمان بهبودی» رئیس دربار شاه را به خوبی نشان داده بود، پذیرفت. نامه حاوی این خبر بود که ژنرال آمریکایی «هربرت نورمن» شوارتسکوف (پدر ژنرال اچ. نورمن شوارتسکوف در جنگ اول عراق)، با ماموریتی شبیه ماموریت اشرف به دیدار شاه می‌آید. شاه از این خبر استقبال کرد و بدین‌وسیله در عصر روز 29جولای خواهرش را به حضور پذیرفت. جلسه شروعی طوفانی داشت اما با یک یادداشت تفاهم به پایان رسید. روز بعد، اشرف با هواپیما به اروپا برگشت. این سفر طبق برنامه انجام شد، اما از نظر مطبوعات طرفدار مصدق، خبر خروج وی از کشور مایه‌ی آرامش بود.»