روستای ییلاقی هامانه یزد
روستایهامانه در مسیر راه اردکان – خرانق ۱۲ کیلومتر مانده به خرانق قرار دارد. کوه هامانه با ارتفای ۳۰۰۳ متر از سطح دریا سومین کوه بلند استان یزد میباشد. بعضی از مورخین معتقد هستند که قدمت روستای هامانه به قبل از اسلام برمیگردد که نمونهی آن در لغت نامه دهخدا به طور مفصل توضیح داده شده است. در کتاب تاریخ اردکان تالیف آقای علی سپهری اردکانی آمده که این منطقه تفرجگاه و بیشهگاهی بوده به نام «هامون» که بهرام گور برای شکار به این بیشه میآمده. در حال حاضر روستای هامانه که در اصطلاح محلی به آن «هومین» گفته میشود دارای بناهای تاریخی زیادی است. از جمله خانههای چهار صفه قدیمی معروف به خانههای «گبری»، مسجد و حسینیه روستا، برج روستا، کلات یا قلعه خانه (بنای سنگی بالای کوه)، آسیاب آبی و تنوره، آسیابهای دستی. بناهای سنگی و ساباطهای روستا، سد سنگی (بیش از ۲۰۰سال قدمت دارد و اولین سد در استان یزد به ثبت رسیده است) و مهمتر از همه مقبره سلطان پیرغیب با دو کاشی نبشته موجود که بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد که بر این مزار وقف شده است.