پرونده‌ای برای نمایش «عروس دریایی»
شما به روح اعتقاد داری؟!
مصطفی رفعت/
پدری به‌همراهِ دو دخترش در روستایى زندگى می‌کنند که با ورود یک خواستگار سمج، اتفاقات غیرمنتظره‌اى برای‌شان رقم می‌خورد و پرده از رازهایى برداشته مى‌شود. این نمایش کمدی به‌نویسندگی و کارگردانی محسن ستوده؛ تا 20 مردادماه 97 ساعت 19:15 (70دقیقه) در عمارت نوفل لو شاتو (سالن ۲) میزبان علاقه‌مندان است.
محسن ستوده درپاسخ‌به‌این‌سؤال‌که چطور شد نمایش «عروس دریایی» را دوباره به‌رویِ صحنه برده؟ گفت: «به‌علتِ استقبالی که از نمایش خواستگاری به‌سبکِ چخوف شد و تقاضای بسیاری از دوستان؛ درعینِ مشورت با همکاران، تصمیم به اجرای مجدد این نمایش کمدی گرفتم؛ البته با ثابت نگه‌داشتن شاکله اصلی داستان، شخصیت‌هایی به کار اضافه و محوریت خط داستانی را هم دچار چالش کردم تا گره‌ها و موانع بیشتری سر راه شخصیت‌های نمایش قرار گیرد». نویسنده، کارگردان و بازیگر این اثر نمایشی درباره تغییرات صورت‌گرفته در اجرای فعلی توضیح داد: «سه شخصیت به داستان اضافه شده؛ خواهری به‌نامِ ماهسو برای دختر تیمورخان یعنی ماه‌گل. همسری برای نوکر خانه به‌نامِ شبنم و شخصیت روحِ همسر تیمور که به‌صورتِ کاملاً واقعی و رئال در‌جریانِ نمایش حضور دارد و در امور پدر خانواده یعنی تیمورخان، دخل و تصرف میکند». این هنرمند جوان بااشاره‌به‌اینکه دانش‌آموخته مکتب حمید سمندریان است؛ درباره این موضوع که برای درآوردن فضای کمدی این اثر به‌شکلی‌که هجو و تبدیل به نمونه‌ای از تئاتر آزاد نشود، گفت: «به‌هرحال، مستفیض از علم و تجربه والای اساتید آکادمی استاد سمندریان بودم و راه‌رفتن بر لبه تیغ اجراهای کمدی و پرت‌نشدن به پرتگاه کمدی آزاد را آموخته‌ام. البته اذعان دارم عزیزانی نیز که در‌آن‌حیطه زحمت می‌کشند؛ چه برای خنداندن و شادکردن مردم عزیزمان و چه برای امرارِ‌معاش خود، کاری بس ارزشمند انجام می‌دهند ولی ازآنجاکه بین اساتید، کارگردانان و بازیگران تئاتر، این موضوع یک تابو یا به‌عبارتی خط قرمز است و برای بنده نیز؛ سعی کردم از هر حربه‌ای برای خنداندن تماشاچی استفاده نکنم و با علم به‌این‌موضوع و تجربیات اندک و مطالعاتی که درحدِ خودم دارم، کاملاً با‌حساسیت با‌این‌موضوع برخورد کردم و اجازه ندادم اجرای ما از یک کمدی فاخر، قدم پائین‌تر نهد و با استفاده از موقعیت‌های جذاب و کمدی در‌این‌‌نمایش توانستیم تماشاچیان را راضی نگه داریم و به مخاطب در‌طولِ‌اجرا اجازه نمی‌دهیم لحظه‌ای آرام بگیرد یا از ما قطع شود. دائم طنین صدای زیبا و شاد خنده تماشاچیان را به‌گوشِ‌جان می‌شنویم و این، راندمان بالای اجرای این کمدی را در اجرایی قدرتمند و فاخر برای خنداندن و ارتباط مستقیم تماشاچی می‌رساند». کارگردان نمایش «کله‌پوک‌ها» و «مضرات دخانیات» درزمینه انتخاب بازیگران این‌کار گفت: «انتخاب‌ها هم به‌صورتِ فراخوان و هم پیشنهاد مستقیم به بازیگرانی بود که از‌قبل می‌شناختم و با آنها کار کرده‌ام یا اینکه توسط همکاران معرفی شدند. در‌این‌بین، روژان آریا‌منش نیز که بازیگر کودک سریال دردسرهای والدین به‌کارگردانیِ مسعود نوابی و بازی مهران مدیری و فاطمه گودرزی بود، این افتخار را داد و پیشنهاد بازی در نقش پریوش که همان همسر تیمورخان است را پذیرفت. حالاهم وزنه وزینی در اجرای این نمایش است. سایر بازیگران نیز با تجربه‌هایی که در خوردن خاک صحنه‌های تئاتر داشته‌اند، به گروه پیوستند». این هنرمند درپاسخ‌به‌اینکه مخاطب تئاتر این‌‌روزها با متون ایرانی ارتباط بهتری برقرار میکند یا نمایشنامه‌های خارجی؛ گفت: «به‌نظرم متون ایرانی، برای تماشاچیان ملموس‌تر از متون خارجی‌ست؛ آن‌هم با فرهنگی که تماشاچی ایرانی با آن تقریباً بیگانه است یا به‌عبارتی، کمتر ارتباط برقرار میکند. به‌شخصه این احساس را دارم که چه پشتوانه‌ای غنی‌تر و قوی‌تر از فرهنگ والای ایران و ایرانی برای تکیه‌کردن جهت نگارش متن یا استفاده از متون سایر اساتید»؛ محسن ستوده دراین‌باره ادامه داد: «البته در سال‌های قبل به‌جرئت می‌توان گفت که بیشتر، از متون خارجی برای اجراها استفاده می‌شد ولی درحالِ‌حاضر می‌بینیم که موضوع برعکس شده و متن‌های خوبی از خودمان بر روی صحنه‌های تئاتر درحالِ اجرا و موردِ‌استقبال عموم است». کارگردان نمایش «عروس دریایی» درموردِ پروسه آماده‌سازی این نمایش، باتأکیدبراینکه قصد داشت تا این‌کار را با تغییراتی در متن، در سالنی با امکانات بهتر اجرا کند و این فرصت در سالن فعلی مهیا شده؛ افزود: «هرچند درموردِ برخی بازیگران واقعاً اذیت شدم. بعضی از بازیگرانی که وارد این عرصه می‌شوند، تعهد لازم و متأسفانه اخلاق حرفه‌ای را در‌این‌مقوله ندارند و صرفاً باعث ایجاد حاشیه و گرفتن تمرکز از گروه و به‌خصوص کارگردان می‌شوند. آنها متأسفانه ایجاد ذهنیتی خوب برای متولیان این‌کار؛ اعم از کارگردان یا تهیه‌کننده در ایجاد موقعیت برای کسانی‌که می‌خواهند وارد این عرصه شوند، نمی‌کنند. همین‌جا خواهش می‌کنم بازیگران، با احترام و تواضع بیشتری نسبت به مجریان طرح یک نمایش؛ اعم از گروه کارگردانی و عوامل، پا به‌این‌عرصه بگذارند که فقط در‌این‌صورت می‌توانند نردبان ترقی را طی کنند؛ و‌گرنه فعالیت‌شان هرچقدرهم به‌اصطلاح پرکار و پررزومه باشند، دست‌و‌پازدنی بیهوده بیش نیست». این نویسنده و کارگردان، درانتها افزود: «تشکر می‌کنم از عزیزانی که در به‌ثمر‌رسیدن این پروژه، یاری‌ام کردند؛ به‌خصوص مسئولین محترم و عوامل اجرایی عمارت نوفل لو شاتو. همچنین از بازیگران و عوامل گروه کارگردانی و عوامل فنی گروهم تشکر می‌کنم. از مردم عزیز نیز خواهش می‌کنم که تئاتر را حمایت کنند، نه فقط اجراهایی که در آنها صرفاً از چهره‌ها برای فروش و گیشه بهتر استفاده می‌شود؛ بلکه از گروه‌هایی که واقعاً مصمم و قدرتمند و با تجربه خود روی صحنه‌های اجرا هستند و نمایشی خوب که نه؛ عالی و دیدنی را روی صحنه اجرا می‌برند و تنها به‌جرمِ اینکه سلبریتی در فهرست بازیگران آنها دیده نمی‌شود، با صندلی‌های خالی تماشاگران در روزهای اجرا مواجه می‌شوند. درک این موضوع، بسیار‌تلخ است؛ هرچند باعث دلسردی این مستعدان خلاق و مصمم نمی‌شود».