موفقیت منحصربه‌فرد شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب در دستیابی به دانش تولید کالا
سیدعلی موسوی‌نسب
شركت ملي مناطق نفت‌خيز جنوب به‌منظور دستيابي به تكنولوژي ساخت قطعات مصرفي خود و تأمين نيازهاي صنعت نفت از سال‌هاي اوليه پس‌از انقلاب اسلامي نسبت به تأسيس واحدي با نام خودكفایي اقدام کرد كه با گذشت زمان و رشد كمي و كيفي اين مجموعه و با ادغام آن در مديريت تداركات و امور كالا تحتِ‌عنوان مهندسي ساخت كالا تاكنون در‌زمينه ساخت قطعات به‌روش مهندسي معكوس و شناسایي سازندگان توانمند داخل كشور و معرفي آنها به واحدهاي خريد و بررسي كالا به موفقيت‌هاي چشمگيري نائل شده است.
جايگاه و نقش مديريت تداركات و امور كالا
مديريت تداركات و امور كالاي شركت ملي مناطق نفت‌خيز جنوب نقش تعيين‌كننده‌اي در تدارك و تأمين به‌موقع كالاي موردِ‌نياز عمليات توليد و بهره‌برداري از منابع عظيم نفت و گاز و اجراي طرح‌ها و پروژه‌هاي صنعت نفت در جنوب كشور دارد. اين مديريت به‌منظور تحقق اهداف برنامه‌ريزي‌شده مديريت توليد و عمليات شركت ملي مناطق نفت‌خيز جنوب، علي‌رغم وجود مشكلات و تنگناهاي اقتصادي و محدوديت‌هاي مالي دستاوردهاي قابلِ‌توجهي داشته است كه حاصل تلاش و كوشش بي‌وقفه كاركنان اين سازمان است. اين مديريت استراتژي خود را بر افزايش بازدهي و كارآيي و تمركز بر بهبود كيفيت خدمات و رضايتمندي مشتري و ارزش‌آفريني معطوف داشته است. مجموعه مديريت تداركات و امور كالا به‌مثابه قلب تپنده مناطق نفت‌خيز جنوب مأموريت تدارك و تأمين به‌موقع كالا و رساندن آن به واحدهاي عملياتي و پروژه‌ها را به‌عهده دارد. اداره بررسي منابع كالا جهت بهبود فرآيند تدارك و تأمين كالاي مناطق نفت‌خيز جنوب تلاش مي‌کند با هماهنگي سازمان‌هاي ذي‌صلاح در‌جهت تدوين و تعيين معيارهاي ارزيابي فني و مهندسي اقدام کرده و توان تجهيزاتي و سخت‌افزاري، دانش فني و نرم‌افزاري كليه منابع داخلي و خارجي را با كمك همان سازمان‌هاي ذي‌صلاح و با روش‌هاي علمي و تجربي به‌كار گيرد تا نهايتاً اطلاعات سازندگان و تأمين‌كنندگان شايسته را پس‌از نهايي شدن در بانك اطلاعات جامع و يكپارچه منابع ثبت و نگهداري کرده و اطلاعات اين بانك را به‌طور مداوم با بانك منابع كالا وزارت نفت تبادل کند. سياست اصلي حاكم بر شناسايي منابع، استفاده از سازندگان و توليد‌كنندگان داخلي و تقويت و حمايت از آنها در‌جهت كاهش وابستگي به كشورهاي خارجي‌ست. به‌همين‌منظور همواره درراستاي شناخت منابع فعال با‌حضور در نمايشگاه‌هاي داخلي و تبادل اطلاعات با سازندگان تلاش مي‌شود سازندگان توانمند شناسايي و با ايجاد رقابت مثبت بين آنها، كالاهاي با كيفيت بهتر و قيمت مناسب‌تر تهيه شود.
قطعات و تجهیزات ساخته‌شده توسط مهندسی ساخت تدارکات و امور کالای مناطق نفت‌خیز جنوب
الف) اقدامات گذشته، حال و برنامه‌های آینده:
الف- 1) گذشته:
الف-1-1) ساخت تجهيزات و قطعات یدکی انواع ماشین‌آلات فرآیندی نظیر: 1-توربین گازی مدل رستون TA1500, TA1750 2-توربین گازی مدل رولزرویس AVON 1533, 1534, 1535 3-توربین گازی مدل سولار سنتار و ساترن به‌طور كامل 4-توربین گازی مدل VERKSPOOR 5-توربين گازي سولزر 6-توربین نیروی کوپربسمر - G.E.C- کلارک 7-انواع کمپرسورهای گريز از مركز از قبيل ترموداين، دلاوال، ديماگ، سولار، اليوت، كوپربسمر، كلارك، بورسيك، كوبلكو، ويليام جيمز، اينگرسورلرند، اطلس كوپكو، سولزر، سانداين 8-انواع پمپ‌های بايرون جكسون، تزريق گلايكول، سانداين، گلدز، ناشنال، مادر اندپلت، ورتينگتون، يونايتد، يونيون، بينگهام، ديويد براون، زيگموند، هودسن، هاواردتايلور، فلوسرو، استورک، سولزر 9-طراحي و ساخت پمپ فرايندي BB3 10-ساخت قطعات اصلي توربواكسپندر كرايوستار 11-ساخت قطعات اصلي كمپرسورهاي رفت‌و‌برگشتي 12-ساخت قطعات اصلي كمپرسورهاي پيچشي.
الف-1-2) ساخت قطعات و تجهیزات حفاری شامل
اقلام درون چاهی: 1-ساخت رشته تکمیلی درون چاهی در کلاس‌های 5000PSI و 10000PSI در سایزهای 7-41/2›› و 9-5/8›› 2-ساخت CEMENT RETAINER در سایزهای 7››و 5›› 3-ساخت PULLING TOOLS و RUNNING TOOLS و SHIFTING TOOLS در سایزها و تایپ‌های مختلف 4-ساخت اقلام BLANKING PLUG در مدل‌های RZG –AFH 5-ساخت SET لاینرهنگر مکانیکی و هیدرولیکی در سایزهای 7›› 5›› 6-ساخت انواع نازل‌های جت انواع مته‌های حفاری 7-ساخت انواع STOP COLLAR و CENTRALIZER 8-قطعات مربوط به MEASURING DEVICE 9-قطعات مربوط به ROTATING BLOW OUT PREVENTER مورد استفاده در چاه‌های گازی 10-ساخت مته صخره‌ای در سایز2/1-17 توسط سیلندرسازی تهران و 2/1-18 توسط پژوهشکده تکنولوژی تولید مرکز جهاد دانشگاهی خوزستان 11-ساخت مجموعه ای ابزارهای حفاری از جمله انواعMILL - CASING RELEASING –CEMENT RETAINER و OVERSHOT
اقلام سر چاهی: 1-ساخت شیر ایمنی سطح الارضی S.S.V به همراه ACTUATOR مربوطه در کلاس کاری 5000PSI 2-ساخت CHECK VALVE سایز 7-1/16›› کلاس 5000PSI 3-ساختGATE VALVE سایز 7-1/16››و 2-1/16›› کلاس 5000PSI 4-ساختCOMPOSITE SINGLE VALVE سایز 7-1/16›› کلاس 5000PSI 5-ساخت SOLID BLOCK VALVE کلاس 5000PSI 6-ساخت POSITIVE BALL CHOCK VALVE 7-ساخت NEEDLE VALVE کلاس 10000PSI 8-ساخت فوارانگير درون چاهي مدل MSP و شيفر 9-ساخت تلمبه درون‌چاهی (SRP)
الف-1-3) ساخت قطعات عمومی، برق و ابزار دقیق
1-ساخت انواع فيلترهاي صنعتي مربوط به ماشين‌آلات شامل: دوراسل يك‌لبه و دولبه، كفي، جورابي و نخي، روغني، فيلتر هوا در اندازه‌هاي مختلف STRAINER، رول ماتيك 2-ساخت انواع فلو چارت‌ها: چارت‌هاي گرد، نواري، خطي، جذري و كتابي (فولد) 3-ساخت غلاف دوتيكه مربوط به خطوط لوله 4-ساخت انواع شيرآلات و قطعات يدكي مربوطه شامل: گيت ولوها، بال ولوها در اندازه و سايزهاي مختلف 5-ساخت تيوپ‌هاي مبدل‌هاي حرارتي 6-ساخت انواع گيج‌ها در فشارهاي كاري مختلف 7-ساخت رله‌ها، اوريفيس‌ها، شيرهاي برقي، كارت‌هاي الكترونيكي، سنسورهاي دما و قطعات كنترل ولوها
الف-2) حال- پروژه‌های در‌دستِ اجرا
1-ساخت بالغ‌بر 4200قلم قطعات یدکی مختلف (درحالِ ساخت) 2-ساخت کامل كليه قطعات يدكي توربین رولزرویس مدل 1535 (مطالعات فنی خاتمه یافته و در مرحله تصویب‌خواهی و اخذ مجوز عقد قرارداد) 3-ساخت کامل روتورهاي توربین رستون TB 4000 شامل PT,(AC,GG) (از هر کدام دودستگاه) و کلیه قسمت‌های ثابت و متحرک 4-ساخت کامل کلیه قطعات توربین نیرو G.E.C شامل روتور، SEGMENT، ژورنال و تِراست بيرينگ (درحالِ ساخت) 5-ساخت کامل قطعات ثابت و متحرك توربین رستون مدل TA 1750 6-ساخت دودستگاه توربين ارتقاء‌يافته سولار سنتار (با همکاری معاونت پژوهش و فناوری) 7-ساخت قطعات يدكي كمپرسورهاي نيومن ايسر، سولار، ديماگ دلاوال NGL 1200-1300 (درحالِ ساخت) 8-طراحي و ساخت پمپ فرايندي BB3 9- ساخت پمپ پِلَنجري (تزريق مواد شيميايي، MOS و MOT ) 10-ساخت پَكِر انبساطي قابل بازيافت
درون چاهي: ساخت پِلاگ انبساطي درون چاهي، دستگاه لوله مغزي سيار، لوله بدون درز شش‌اينچ با ضخامت‌هاي مختلف
الف- 3) آینده:
الف-3-1) برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت و میان‌مدت:
1-ساخت و تأمین تمامی‌کالاهای سفارشات ارجاع‌شده به واحد مهندسی ساخت 2-ساخت دودستگاه توربين ارتقاء‌يافته رولزرويس مدل 1535 3-ساخت انواع پمپ‌های فرآیندی انتقال نفت و گاز 4-ساخت تلمبه‌های الکتریکی (ESP) 5-ساخت لوله‌های مغزی و جداری در سایزهای مختلف (Casing & Tubing) 6-ساخت کامل Center Bearig توربین‌های رولزرویس 7-ساخت انواع مختلف مته‌های حفاری از جمله مته PDC
الف-3-2) اهداف بلندمدت:
1-شناسایی اقلام پرمصرف و حیاتی به‌منظور هدفمند‌سازی ساخت 2-ساخت تمامی ماشین‌آلات فرآیندی و مجموعه‌سازي 3-ارتقاء و بهينه‌سازي قطعات حساس ماشين‌آلات فرايندي 4-تدوین دانش فنی و ساخت اقلام مستمر و پرمصرف مکانیکی 5-تدوین دانش فنی و ساخت اقلام مستمر و پرمصرف حفاری 6-تدوین دانش فنی و ساخت اقلام مستمر و پرمصرف برق و ابزار دقیق 7-تدوین دانش فنی و ساخت اقلام مستمر و پرمصرف شیمیایی و پلیمری 8-شناسایی سازندگان توانمند داخلی و توسعه منابع ساخت برای تمامی کالاهای مصرفی صنعت نفت.