تصور کن اگه حتی...

جشنواره «هنر برای صلح» قصد دارد تا اهدافی همچون شناسایی و گسترش پتانسیل‌های فرهنگی مدارا و صلح‌طلبی را دنبال و موانع و معضلات فرهنگی نهفته در درون افراد جامعه را که عملاً مانعِ دستیابی به صلح و همزیستی مسالمت‌آمیز در سطح جهان می‌شود را به‌مرور و با گذشت زمان از‌طریقِ تأثیرگذاری هنر برطرف کند. موضوع کلی جشنواره، صلح و به‌تصویرکشاندن آن است. این جشنواره هر‌سال هم‌زمان با روز جهانی صلح در رشته‌های نقاشی، عکاسی، مجسمه و چیدمان، ویدئو آرت، موسیقی و پرفورمنس با‌حضورِ هنرمندان، فرهیختگان، اهالی فرهنگ و حامیان صلح در ایران برگزار می‌شود و با اهدای نشان و تندیس صلح به فعالین عرصه هنر و صلح؛ از اقدامات آنها تشکر و آنان‌را به‌عنوانِ سفیران هنر برای صلح معرفی می‌کند.
با هدف گسترش فرهنگ صلح با استفاده از ابزار قدرتمند هنر؛ گروه هنر برای صلح متشکل از هنرمندان ایرانی و اهالی فرهنگ و فعالان صلح توسط فریدون فربود (طراح گرافیک و عکاس) در مردادماه 1392 راه‌اندازی شد. هنرمندان، هسته مرکزی آن‌را شکل داده‌اند و گروهی مستقل و مردم‌نهاد است. این گروه، جشنواره هنر برای صلح را با همکاری مراکزی همچون موزه هنرهای معاصر تهران، خانه هنرمندان ایران، بنیاد آفرینش‌های هنری نیاوران، گالری مژده، گالری ویستا، گالری شیرین ایجاد کرد و در‌طولِ چندسالِ‌گذشته توانسته بیش‌از 2000 هنرمند را با‌این‌جشنواره همراه سازد. جمع همراهان، علاقه‌مندان و یاران هنر برای صلح در فضای مجازی، از 5000‌نفر گذشته است. جشنواره «هنر برای صلح» در سال 1392 در «خانه هنرمندان»، گالری «محسن» و گالری «ویستا»، در سال 1393 در خانه هنرمندان، در سال 1394 در فرهنگسرای «نیاوران» و در سال 1395 در «خانه هنرمندان ایران» برگزار شده است. همچنین مراکزی همچون کمیسیون ملی یونسکو، گالری محسن، گالری آوا، گالری آتبین، مؤسسه محک، انجمن حمایت از حقوق کودکان نیز با‌این‌جشنواره همکاری داشته‌اند.
فریدون فربود؛ دبیر جشنواره «هنر برای صلح» در‌موردِ ارزیابی‌اش از‌این‌دوره گفت: «برای ارزیابی باید از دو منظر به‌این‌موضوع بپردازم؛ یکی آن‌بخش است که هنرمندها استقبال خیلی خوبی کردند و منظر دیگر این‌است‌که بعد‌از شش‌سال هنوز هیچ اسپانسری نداریم و این، دو بحث متفاوت است». وی افزود: «جلونیامدن حامیان خصوصی و دولتی، نکته عجیبی‌ست که بعد‌از شش‌سال، با پرونده‌ای کاملاً ‌مشخص در اسناد کاملاً‌ مشخص که در دبیرخانه جشنواره وجود دارد و اخبارش هم مشخص است، استقبال بی‌نظیری که هنرمندان از آن می‌کنند و حتی می‌توانم بگویم که خودمان هم انتظارش را نداشتیم؛ با موضوعی جهانی مثل بحران محیط زیست که یک بحران نه‌تنها ملی؛ بلکه جهانی هم هست و موضوعاتی که ما به‌عنوانِ‌ موضوعات اجتماعی هم روی آن پا‌فشاری می‌کنیم؛ کماکان گریبانگیر ماست». فربود در‌باره استقبال هنرمندان از‌این‌جشنواره تشریح کرد: «مثلاً در بخش سینمای جشنواره،  2600 اثر به‌دستِ ما رسید که از‌آن‌بین، 41 اثر انتخاب شد. در سایر بخش‌ها هم استقبال بسیار جالبِ‌توجه بوده و آثار بسیاری را داشتیم که به‌دلیلِ کیفیت یا عدمِ‌تطابق موضوع رد شدند. درنهایت، 250 اثر در بخش‌های جشنواره امسال حضور دارند که بیشترین آمار طی شش‌سالِ‌گذشته است و این، اتفاق خیلی مهمی‌ست». وی تأکید کرد: «در‌این‌میان، حضور بزرگانی مانند حسین محجوبی و درم‌بخش در‌این‌دوره و افجه‌ای و شیشه‌گران در دوره‌های قبل را داشتیم و این همراهی‌ها کماکان ادامه دارد؛ یعنی تعداد هنرمندان بزرگ کم که نشده هیچ؛ هرسال زیاد و زیادتر هم شده است. پس، از‌نظرِ استقبال در این شش‌دوره بسیار خوشحالم و مفتخر که جشنواره زودتر از آنکه فکرش را کنم، به‌صورتِ بین‌المللی شده است». فریدون فربود با ابراز رضایت از استقبال هنرمندان و اهالی فرهنگ و هنر، افزود: «از بیش‌از 30 کشور دنیا در‌این‌جشنواره کار داریم و اثر هنرمندان خارجی در همه بخش‌های هنرهای تجسمی؛ از‌جمله عکس، نقاشی، ویدیوآرت، گرافیک و... موجود است. حتی در بخش تئاتر، یک اثر افغانی داریم». دبیر جشنواره «هنر برای صلح» در‌ادامه اظهار کرد: «اما گله‌مندم از‌این‌همه سازمان و نهادی که ادعای حمایت از فرهنگ و هنر می‌کنند و مثلاً یکی بیلبورد می‌زند حامی فرهنگ و هنر، می‌رویم سراغش می‌گوید نه! دیگری بعد‌از دوماه‌و‌نیم جلسات طولانی که می‌گذاریم و صورتجلسات امضاءشده داریم؛ ناگهان غیب‌شان می‌زند، جواب‌مان را نمی‌دهند و برنامه‌های‌مان را به‌هم می‌ریزند که جشنواره را تحتِ‌الشعاع قرار دهند». فربود افزود: «اما من آن‌قدر دیوانه هستم که بر سر پیمانی که با هنرمندها بستم؛ بایستم و به‌عنوانِ اولین فرد و گروهی که توانستند در مقر سازمان ملل نمایشگاه برگزار کنند، برای این هدف تلاش کنم و این فرهنگ‌سازی را ادامه و دوباره همین کار را انجام دهم». وی با ابراز امیدواری از اینکه صاحبان سرمایه پا پیش بگذارند، گفت: «این اتفاق جهانی‌ست. ما می‌توانیم با‌این‌وسیله یک‌سری پیام‌ها را انتقال دهیم. این پروژه پتانسیل این‌را دارد که حتی در آن سرمایه‌گذاری انجام دهند و عواید فروش این آثار صرف فعالیت‌های خیرخواهانه و بشر‌دوستانه شود».

هنر ضدِ‌جنگ
از‌لحاظِ تاریخی؛ هنر تحتِ‌تأثیر حاکمان جامعه قرار داشت که حمایت آنها به خلق هنری تحسین‌کننده جنگ کمک می‌کرد. همه ما با صحنه‌های نبرد قهرمانانه با پادشاهان بر پشت اسب و تصاویر وطن‌پرستانه سربازان نجیب‌زاده آشنا هستیم. ژاک کالو؛ یکی‌از اولین هنرمندانی بود که از‌این‌سنت عدول کرد؛ او دو مجموعه اچینگ با‌عنوانِ «مصیبت‌های جنگ» تولید کرد که وحشت جنگ 30ساله‌ای که در قرن 17 مرکز اروپا را ویران کرد؛ نشان می‌داد. حدوداً 200سال‌بعد، فرانسیسکو گویا با مجموعه‌ای از اچینگ‌های خود، به جنگ‌های ناپلئونی در اسپانیا (1808-1814) واکنش نشان داد؛ «بلايای جنگ» که مصدوم‌کردن و کشتن دهقانان اسپانیایی که در برابر ارتش اشغالگر فرانسه برخاسته بودند را نشان می‌دهد. او در کار خود تحتِ‌تأثیر کالو بود. درواقع، بسیاری از هنرمندان؛ ازجمله پیکاسو نیز بعدها تحتِ‌تأثیر آثار گویا قرار گرفتند. آثار چاپی ضدِجنگ گویا تا 30‌سال پس‌از مرگ وی ممنوع بودند. برای حدود 100سالِ‌دیگر، تا زمان جنگ جهانی اول، هنر ضدِ‌جنگ محدود بود یا اصلاً وجود نداشت. جنگ جهانی اول، واکنش‌های ضدِ‌جنگ کثیری را در هنرهای تجسمی و همچنین در سایر هنرها مانند ادبیات و شعر به‌وجود آورد. هنرمندان، نویسندگان و شعرای احضار‌شده به جنگ؛ با قدرت و با جزئیات، کشتار غیرمنطقی که جان میلیون‌ها‌نفر را گرفت، ‌تصویر کشیدند.

اولین اثر «کبوتر صلح» پیکاسو که به‌عنوانِ نشان اولین کنفرانس صلح بین‌المللی در پاریس در سال 1949 انتخاب شد؛ تصویری سنتی و واقعی از کبوتری بود که توسط دوست و رقیب بزرگ هنری وی، ماتیس (هنرمند فرانسوی) به او داده بود. پیکاسو بعداً این تصویر را به یک طراحی خطی گرافیکی تبدیل کرد که یکی‌از نمادهای شناخته‌شده در جهان صلح است. او همچنین فرزند چهارم خود را «پالوما» (به‌زبانِ فرانسه یعنی کبوتر) نامید.