آنچه باید درباره طلا و خرید آن بدانیم
سرمایهگذاری زرین!
علاقه به طلا در هفتههای اخیر بهشدت افزایش یافته است؛ بهطوریکه قیمت هر اونس طلا در ۲۹ ژانویه به رکورد ۵۶۰۰ دلار صعود کرد و پس از یک اصلاح قیمت چشمگیر، جمعه دوباره از مرز ۵۰۰۰دلار گذشت. بهگزارش زهرا وثوقی (ایسنا)؛ با نوسان شرایط اقتصادی و افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، افراد بیشتری بهدنبال خرید طلا بهعنوان یک سرمایهگذاری امن هستند. براینمبنا؛ شبکه «الجزیره» در گزارشی کوتاه، نحوه تعیین ارزش طلا، قیمت سکههای طلا در بازارهای مختلف و کشورهایی که بیشترین ذخایر را دارند، بررسی کرده است.
ارزش طلا چگونه اندازهگیری میشود؟
درک ارزش یک کالای طلا، مستلزم دانستن وزن آن برحسب اونس تروی در کنار خلوص آن برحسب قیراط است. وزن (برحسب اونس تروی): وزن طلا و سایر فلزات گرانبها مانند نقره و پلاتین معمولاً برحسب «اونس تروی» (OZ T) اندازهگیری میشود. یک اونس تروی برابر با ۳۱.۱۰۳۵گرم است. با قیمت ۵۰۰۰دلار هر اونس تروی، یکگرم طلا حدود ۱۶۰دلار ارزش دارد و یک شمش طلای استاندارد ۴۰۰اونسی (۱۲.۴۴کیلوگرم)، دومیلیوندلار قیمت دارد. اونس تروی با اونس معمولی که ۲۸.۳۵گرم وزن دارد و برای اندازهگیری اقلام روزمره؛ ازجمله موادغذایی استفاده میشود، متفاوت است. خلوص (بهقیراط): قیراط یا عیار (بهاختصار K یا CT) خلوص یک کالای طلا را اندازهگیری میکند. طلای خالص ۲۴عیار است؛ درحالیکه عیارهای پایینتر مانند ۲۲، ۱۸ و ۹ نشان میدهند که طلا با فلزات ارزانتری مانند نقره، مس یا روی مخلوط شده است. برای تعیین خلوص طلا، جواهرسازان موظفاند عددی مانند K24 یا عددی مانند ۹۹۹ را روی کالا حک کنند که نشان میدهد: ۹۹.۹درصد خالص است. برای مثال: طلای ۱۸عیار معمولاً دارای نشان ۷۵۰ است که نشان میدهد ۷۵درصد خالص است. ۲۴عیار (خلوص ۹۹.۹درصد): رنگ نارنجی پررنگ، بسیار نرم، هرگز کدر نمیشود و بیشتر برای سکهها یا شمشهای سرمایهگذاری استفاده میشود/ ۲۲عیار (خلوص ۹۱.۶درصد): رنگ نارنجی پررنگ، دوام متوسط، مقاوم در برابر کدر شدن و بیشتر برای جواهرات لوکس استفاده میشود/ ۱۸عیار (خلوص ۷۵درصد): رنگ زرد گرم، دوام بالا، باگذشتزمان کمی کدر؛ و بیشتر در جواهرات ظریف استفاده میشود. ۹ عیار (خلوص ۳۷.۵درصد): رنگ زرد کمرنگ، بالاترین دوام را دارد، بهمرور کدر؛ و در جواهرات مقرونبهصرفه استفاده میشود. مقادیر عیار دیگر مانند ۱۴عیار (۵۸.۳درصد خلوص) و ۱۰عیار (۴۱.۷درصد خلوص) اغلب در بازارهای مختلف در سراسر جهان فروخته میشوند.
هزینه ساخت
وقتی جواهرات میخرید، قیمت معمولاً بهقیمت روز طلا، هزینه ساخت آن و هرگونه مالیات بستگی دارد. با دانستن وزن دقیق کالا بهگرم و خلوص طلا بهقیراط، میتوان هزینه ساخت را علاوهبرآن محاسبه کرد. خریداران معمولاً نمیتوانند بر سر قیمت لحظهای طلا مذاکره کنند؛ اما اغلب میتوانند بر سر هزینههای ساخت آن چانه بزنید.
قیمت نقدی و آتی طلا
قیمت طلا را میتوان بهاشکال مختلف اعلام کرد؛ زیرا این فلز گرانبها بهروشهای مختلفی معامله میشود. دو قیمت اصلی که سرمایهگذاران باید از آنها مطلع باشند، قیمتهای نقدی و قیمتهای آتی طلا هستند. «قیمت نقدی طلا»: قیمت فعلی بازار بهازای هر اونس برای طلای فیزیکی بهعنوان ماده اولیه است که گاهی اوقات طلای نقدی نامیده میشود. صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله در بورس (ETF) طلا که توسط داراییهای طلای فیزیکی پشتیبانی میشوند، عموماً قیمت نقدی طلا را دنبال میکنند. قیمت نقدی کمتر از رقمیست که برای خرید سکه، شمش یا جواهرات طلا پرداخت میشود؛ زیرا قیمت کل هزینه پالایش، بازاریابی، هزینه سربار فروشنده و سود را پوشش میدهد. «معاملات آتی طلا» قراردادهایی هستند که معامله طلا را با قیمت مشخص در تاریخ آینده الزامی میکنند. این قراردادها قابلمعامله در بورس بوده و نقدینگی بیشتری نسبت به طلای فیزیکی دارند. آنها در تاریخ انقضای قرارداد یا زودتر؛ چه ازنظر مالی و چه ازطریق تحویل، تسویه میشوند. تسویه نقدی شامل پرداخت سود یا زیان قرارداد بهصورت نقدیست. تحویل بهاینمعناستکه فروشنده طلای فیزیکی را با قیمت قرارداد برای خریدار ارسال میکند. قیمت معاملات آتی طلا بیش از ۶۵درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت که قویترین عملکرد سالانه این فلز گرانبها از سال ۱۹۷۹ بود.
افزایش چهاربرابری قیمت طی ۱۰سال
طلا هزارانسال است که ارزشگذاری شده و کاربردهای مختلفی؛ از ارز گرفته تا جواهرات را دارد. این فلز گرانبها بهطور گسترده بهعنوان یک دارایی امن؛ بهویژه در مواقع عدماطمینان اقتصادی یا نوسانات بازار، درنظر گرفته میشود. تا ۱۹۷۱، دلار آمریکا ازنظر فیزیکی با وزن خاصی از طلا تعریف میشد. تحت استاندارد کلاسیک طلا، تقریباً بهمدت یکقرن (از ۱۸۳۴ تا ۱۹۳۳) افراد میتوانستند به یک بانک مراجعه و ۲۰دلار را با یک اونس طلا مبادله کنند. در سال ۱۹۳۳، در بحبوحه رکود بزرگ آمریکا، قیمت برای تحریک اقتصاد به ۳۵دلار در هر اونس افزایش یافت. در ۱۹۷۱، در زمان ریاستجمهوری «ریچارد نیکسون» طلا از دلار جدا و قیمت آن توسط عوامل بازار تعیین شد. درطول ۱۰سالگذشته، قیمت طلا از ۱۲۵۰دلار در سال ۲۰۱۶، چهاربرابر شده و به حدود ۵۰۰۰دلار امروز رسیده است.
عوامل اثرگذار بر قیمت طلا
عرضهوتقاضا، قیمتهای نقدی و قیمتهای آتی طلا را تعیین میکنند. عواملی که بر عرضهوتقاضای طلا تأثیر میگذارند عبارتاند از «رویدادهای ژئوپلیتیکی»: طلا یک دارایی امن محسوب میشود؛ یعنی میتواند ارزش خود را حفظ کند (و گاه اوقات افزایش مییابد) وقتی سهام و سایر داراییها بیثبات یا درحالکاهش هستند. رویدادهای ژئوپلیتیکی، مانند درگیری نظامی و اختلافات تجاری، میتوانند باعث نوسانات قیمت سهام شوند و بهنوبهخود، تقاضای بیشتری برایش ایجاد کنند. «روند خرید بانکهای مرکزی»: بانکهای مرکزی برای محافظت برابر تورم و حمایت از ثبات اقتصادی، طلا را دراختیار دارند. برخلاف ارز سنتی، قیمت طلا به سیستم بانکی که در معرض دستکاری یا فروپاشی است، وابسته نیست. بانکهای مرکزی بر عرضه جهانی طلا تأثیر میگذارند؛ زیرا آنها مقادیر زیادی طلا خریدوفروش میکنند. «تورم»: بسیاری از سرمایهگذاران، طلا را یک پوشش مؤثر در برابر تورم میدانند؛ بنابراین، افزایش قیمتها میتواند تقاضای طلا را تحریک کرده و قیمت طلا را بالاتر ببرد. «نرخ بهره»: وقتی نرخ بهره افزایش مییابد، قیمت طلا میتواند کاهش یابد. وقتی نرخ بهره کاهش یابد، قیمت طلا میتواند افزایش یابد. اینامر تاحدودی بهایندلیل اتفاق میافتد که طلا سودی پرداخت نمیکند. داراییهای نقدی و با درآمد ثابت در محیطهای با نرخ بهره بالاتر ترجیح داده میشوند؛ زیرا میتوانند بازده بالاتری تولید کنند. «تولید معدن»: تولید معدنی بر عرضه جهانی طلا تأثیر میگذارد؛ درحالیکه هزینههای تولید بر قیمت طلا تأثیر میگذارند.
تعیین قیمت طلا در کشورهای مختلف
قیمت طلا در سطح جهانی طبق بازار لحظهای تعیین میشود؛ جاییکه یکاونس تروی در بورسهایی مانند لندن و نیویورک بهدلار آمریکا معامله میشود. قیمتهای محلی با تبدیل نرخ دلار به ارزهای داخلی متفاوت است و دلالان برای ضرب، توزیع و تقاضا، نرخ خاصی اضافه میکنند. مالیات و عوارض واردات نیز بر هزینه نهایی تأثیر میگذارند: هند سهدرصد مالیات بر کالا و خدمات اضافه میکند؛ اما بریتانیا و امارات متحده عربی هیچ مالیاتی بر سرمایهگذاریهای طلا اعمال نمیکنند. کشورهای مختلف سکهها و شمشهای طلای منحصربهفرد تولید میکنند که هریک ویژگیها و اهمیت فرهنگی خاص خود را دارند. نمونههای قابلتوجه شامل «عقاب طلایی» در آمریکا، «پاندای طلایی» در چین و «کروگراند» در آفریقایجنوبی است.
کشورهای با بیشترین ذخایر طلا
آمریکا با ۸۱۳۳تن که تقریباً برابر با مجموع سه کشور بعدیست، در صدر ذخایر طلای جهان قرار دارد. آلمان با ۳۳۵۰تن در جایگاه دوم و ایتالیا با ۲۴۵۱تن در جایگاه سوم قرار دارند. فرانسه (۲۴۳۷تن)، روسیه (۲۳۲۹.۶تن)، چین (۲۳۰۳.۵تن)، سوئیس (۱۰۳۹.۹تن)، هند (۸۸۰.۲تن)، ژاپن (۸۴۶تن) و هلند (۶۱۲.۵تن)، فهرست ۱۰ کشور برتر در میزان ذخایر طلا را تکمیل میکنند.