حضور ۲۸میلیون ایرانی در دهکهای پایین جامعه!
براساس آخرین واریز یارانه نقدی (اول مردادماه) ۷۳میلیون و ۴۳۷هزار و ۷۱۲نفر در قالب دهکهای اول تا نهم یارانه گرفتهاند که نشان میدهد: امسال جمعیت یارانهبگیران کاهش نیافته است؛ بااینحال در برخی ماهها تغییراتی در دهک برخی خانوارها رخ میدهد که علت آن بهروزرسانی اطلاعات درآمد، دارایی، تراکنشهای بانکی خانوارها و سایر شاخصهای مورداستفاده در «پایگاه رفاه ایرانیان» است. بهگزارش ایسنا؛ پسازآنکه دولت درراستای قانون بودجه ۱۴۰۴ مصوب مجلس ملزم به حذف یارانه دهکهای پردرآمد شد تا پایان سال قبل حدود ۹میلیوننفر از لیست یارانهبگیران سه دهک ۸ تا ۱۰ خارج شدند که جمعیت افراد مشمول یارانه تا اسفندماه پارسال به ۷۳.۴میلیوننفر رسید. اکنون نیز تقریباً همین تعداد افراد مشمول دریافت یارانه نقدی هستند.
از ابتدای سالجاری تاکنون جمعیت افراد مشمول یارانه در دهکهای اول تا سوم و همچنین چهارم تا نهم افزایش داشته است. آمارهای منتشرشده ازسوی سازمان هدفمندسازی یارانهها نشان میدهد در مردادماه ۱۴۰۵، تعداد افراد قرار گرفته در دهکهای اول تا سوم به ۲۸میلیون و ۲۱۳هزار و ۱۴۳نفر و جمعیت دهکهای چهارم تا نهم به ۴۵میلیون و ۲۲۴هزار و ۵۶۹نفر رسیده است؛ بهاینترتیب درمجموع حدود ۷۳میلیون و ۴۳۸هزارنفر در این دو گروه مشمول دریافت یارانه نقدی بودهاند. مقایسه اینارقام با ماههای قبل نشان میدهد جمعیت دهکهای پایین در مردادماه افزایش محسوسی داشته است؛ درحالیکه در دهکهای چهارم تا نهم نیز روند افزایشی ادامه یافته است. اکنون طبق اعلام مرکز آمار؛ رقم فعلی جمعیت کشور ۸۷میلیون و ۷۳هزار و ۵۵۴نفر برآورده شده که ۷۳میلیون ۴۳۷هزار و ۷۱۲نفر یارانه میگیرند و ۱۳میلیون و ۶۳۵هزار و ۸۴۲نفر از لیست یارانهبگیران حذف هستند. براساس آخرین آمار اعلامشده؛ در مردادماه امسال ۲۸میلیون و ۲۱۳هزار و ۱۴۳نفر در دهکهای اول تا سوم قرار داشتهاند. اینرقم در تیرماه ۲۸میلیون و ۱۶۵هزار و ۷۸۷نفر بود. بهاینترتیب، جمعیت سه دهک پایین درآمدی در فاصله تیر تا مرداد ۴۷هزار و ۳۵۶نفر افزایش یافته است. این درحالی است که در خردادماه، جمعیت دهکهای اول تا سوم ۲۸میلیون و ۱۶۸هزار و ۹۱۹نفر اعلام شده بود؛ پس تعداد افراد اینگروه در تیرماه حدود ۳۰۰۰نفر کاهش یافت، اما در مردادماه مجدداً روند افزایشی پیدا کرد. در اردیبهشت نیز ۲۷میلیون و ۹۱۷هزار و ۲۶۹نفر در سه دهک نخست قرار داشتند. درنتیجه، طی فاصله اردیبهشت تا مرداد، جمعیت این سه دهک حدود ۲۹۶هزارنفر افزایش داشته است. در کنار جمعیت دهکی، آمار پرداخت یارانه نیز قابلتوجه است. در مردادماه، یارانه نقدی مرحله ۱۸۶ برای ۱۰میلیون و ۳۸۶هزار و ۲۹۹ سرپرست خانوار در دهکهای اول تا سوم واریز شد. مقایسه اینرقم با تیرماه نشان میدهد تعداد سرپرستان خانواری که یارانه این سه دهک را دریافت کردهاند، از ۱۰ میلیون و ۳۶۷ هزار و ۸۹۸ نفر در تیرماه به ۱۰ میلیون و ۳۸۶ هزار و ۲۹۹ نفر در مردادماه رسیده است؛ یعنی ۱۸هزار و ۴۰۱ سرپرست خانوار بیشتر. یارانه هر فرد در این سه دهک همچنان ۴۰۰هزارتومان بوده و سازمان هدفمندسازی در مردادماه حدود ۱۱۲هزار و ۸۵۲میلیاردریال برای اینگروه پرداخت کرده است. در گروه دهکهای چهارم تا نهم نیز جمعیت مشمول یارانه در مردادماه افزایش یافته است. طبق آمار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی که در اطلاعیههای مرتبط با پرداخت یارانه منتشر شده، جمعیت اینگروه در مردادماه به ۴۵میلیون و ۲۲۴هزار و ۵۶۹نفر رسیده است. اینرقم در تیرماه ۴۵میلیون و ۱۷۵هزار و ۴۴۴نفر بود؛ بنابراین طی یکماه ۴۹هزار و ۱۲۵نفر به جمعیت اینگروه اضافه شده است. در خردادماه نیز جمعیت دهکهای چهارم تا نهم ۴۵میلیون و ۱۷۵هزار و ۶۱نفر اعلام شده بود؛ پس افزایش خرداد تا تیر بسیارمحدود و درحدود ۳۸۳نفر بوده، اما در فاصله تیر تا مرداد رشد بسیاربیشتری ثبت شده است. مقایسه با اردیبهشت نیز نشان میدهد جمعیت اینگروه از ۴۵میلیون و ۳۲هزار و ۶۸۲نفر در اردیبهشت به ۴۵میلیون و ۲۲۴هزار و ۵۶۹نفر در مرداد رسیده؛ یعنی طی سهماه حدود ۱۹۲هزارنفر به جمعیت دهکهای چهارم تا نهم اضافه شدهاند. در مردادماه، سازمان هدفمندسازی یارانهها اعلام کرد یارانه نقدی مرحله ۱۸۶ برای ۱۵میلیون و ۶۷۰هزار و ۹۹۸ سرپرست خانوار در دهکهای چهارم تا نهم واریز شده است. مبلغ این یارانه نیز برای هر فرد ۳۰۰هزارتومان بوده و مجموع اعتبار پرداختی به اینگروه حدود ۱۳۵هزار و ۱۰۳میلیاردریال اعلام شده است. اینرقم در تیرماه ۱۵میلیون و ۶۵۵هزار و ۸۵۹ سرپرست خانوار بود؛ بنابراین تعداد سرپرستان دریافتکننده یارانه دراینگروه در فاصله یکماه حدود ۱۵ هزارنفر افزایش داشته است. جمع دو گروه اصلی دریافتکننده یارانه در مردادماه نشان میدهد حدود ۷۳ میلیون و ۴۳۷ هزار و ۷۱۲ نفر در دهکهای اول تا نهم قرار داشتهاند. بهبیاندیگر، در مردادماه حدود ۲۸.۲میلیوننفر در سه دهک نخست و حدود ۴۵.۲میلیوننفر در دهکهای چهارم تا نهم قرار داشتهاند. اینارقام نشان میدهد اگرچه سیاست حذف یارانه دهکهای پردرآمد در سالهای قبل موجب خروج بخشی از جمعیت از فهرست دریافتکنندگان شده، در سالجاری حذف قابلتوجه صورت نگرفته و همچنان بخش بزرگی از جمعیت کشور در یکی از دو گروه مشمول یارانه نقدی قرار دارد. تغییر تعداد افراد قرارگرفته در دهکها لزوماً بهمعنای تولد یا خروج واقعی افراد از جمعیت کشور نیست. دهکبندی براساس دادههای اقتصادی خانوارها انجام میشود و با بهروزرسانی اطلاعات درآمد، دارایی، تراکنشهای بانکی و سایر شاخصهای مورداستفاده در پایگاه رفاه ایرانیان، جایگاه برخی خانوارها میتواند تغییر کند. افزایش ۲۵۱هزار و ۶۵۰نفری جمعیت دهکهای اول تا سوم در خردادماه نمونهای از این جابهجایی است. درمقابل، در تیرماه جمعیت این سه دهک اندکی کاهش یافت و در مردادماه مجدداً افزایش پیدا کرد؛ بنابراین، افزایش یا کاهش ماهانه اینارقام را نباید صرفاً به افزایش یا کاهش فقر تعبیر کرد؛ بخشی از تغییرات میتواند ناشی از بهروزرسانی پایگاه اطلاعاتی و جابهجایی خانوارها میان دهکهای درآمدی باشد. دولت چهاردهم از سال گذشته اجرای سیاست حذف یارانه خانوارهای پردرآمد را با تمرکز بر دهکهای بالای درآمدی آغاز کرد؛ سیاستی که در سهماه مرداد، شهریور و مهر ۱۴۰۴ به حذف حدود ۹میلیوننفر از فهرست دریافتکنندگان یارانه منجر شد. همزمان وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تأکید کرد که هدف دولت، اختصاص منابع حمایتی به خانوارهای نیازمند و جلوگیری از پرداخت یارانه به گروههای پردرآمد است. طبق قانون بودجه و سیاستهای دولت؛ حذف یارانه خانوارهای پردرآمد در ۱۴۰۴ با جدیت بیشتری دنبال شد. دراینچارچوب، دهکهای هشتم، نهم و دهم در کانون بررسی قرار گرفتند و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بااستفادهاز اطلاعات «پایگاه رفاه ایرانیان» اقدام به شناسایی خانوارهای برخوردار کرد. احمد میدری (وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی) بارها برایننکته تأکید کرده که منابع محدود دولت باید بهسمت خانوارهای نیازمند هدایت شود. میدری درتوضیح سیاست دولت گفته که قرار نیست یارانه بهشکل یکسان میان همه گروههای درآمدی توزیع شود و هدف، حمایت بیشتر از گروههای پایین درآمدی است. یکی از اصلاحاتی که درهمینراستا صورت گرفت پرداخت کالابرگ یکمیلیونتومانی غیرنقدی بهازای هرنفر به تمامی دهکهای درآمدی بااستفادهاز منابع انتقال ارز ترجیحی از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره است؛ سیاستی که از دیماه سال گذشته آغاز شد. برمبنای اینبرنامه قرار بود مبلغ کالابرگ براساس نرخ تورم افزایش یابد که هنوز اینمسئله محقق نشده اما علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد وعده داده که افزایش رقم کالابرگ در دولت دردستبررسی است. در ادامه مسیر، دولت بهسمت استفاده از شاخصهای دقیقتر درآمدی و دارایی حرکت کرده است. براساس آییننامه جدید، شاخصهایی مانند درآمد خانوار، ارزش املاک و خودروهای خانوار نیز در شناسایی افراد برخوردار موردتوجه قرار گرفتهاند. این تغییر میتواند بهمعنای فاصلهگرفتن تدریجی از «دهک» بهعنوان تنها معیار حذف یارانه باشد؛ زیرا ممکن است دو خانوار در یک دهک قرار داشته باشند اما ازنظر دارایی، درآمد و توان مالی تفاوت قابلتوجهی با یکدیگر داشته باشند.