آیا «خاموشیها» سال آینده نیز تکرار میشود؟
پیشبینی پریدن کنتور برق در 98!
فقدان سرمایهگذاری در صنعت برق کشور، سبب شد تا قطعی برق در تابستان امسال گریبانگیر مشترکان کشور شود. این سهلانگاری مدیریتی از سال 88 با وجود درآمدهای هنگفت نفتی آغاز شد و درادامه در دولت یازدهم و دوازدهم بهدلیلِ کاهش قیمت نفت ادامه یافت. این کاهش سرمایهگذاری درحوزه صنعت برق، در تابستان سال 97 با خاموشیهای گسترده برق در سطح کشور بهاوجِ خود رسید؛ حال باتوجهبه رشد مصرف سالیانه برق و زمانبربودن ساخت نیروگاه، نگرانیهای فراوانی برای تأمین برق کشور وجود دارد. ازسویی، وزرات نیرو نیز قیمت پائین برق را علت کاهش سرمایهگذاری دراینحوزه میداند که بنابر آمارها؛ میزان برق اتلافشده در شبکه توزیع، معادل رشد مصرف کشور است.
محمودرضا حقیفام بااشارهبه شبکه توزیع برق در کشور اظهار کرد: «در جنوب کشور و مناطق مرطوب، میزان فرسودگی شبکه توزیع برق بیشتر است که این موضوع باعث افزایش تلفات برق میشود». سخنگوی صنعت برق بابیانِاینکه عمر شبکه توزیع برق در کشور بالاست، تصریح کرد: «بهدلیلِ عدم سرمایهگذاری طی سالهای گذشته، شبکه توزیع با انباشت فرسودگی مواجه است و ازسویی، رشد مصرف برق، میزان فشار بر شبکه توزیع را افزایش میدهد. در انتهای سال ۹۵، داراییهای صنعت برق ۶۰هزارمیلیاردتومان بود. با تغییر شرایط ارزی، این عدد به ۱۲۰هزارمیلیاردتومان ارتقاء یافت که پنجدرصد آن معادل پنجهزارمیلیاردتومان برای بازسازی شبکه در سال نیاز است». بهگفته وی؛ درصورتِ عدم سرمایهگذاری در شبکه توزیع برق، هرساله شاهد افزایش تلفات خواهیم بود و افزایش خاموشیها امری اجتنابناپذیر خواهد بود». حقیفام بااشارهبه قیمت برق تصریح کرد: «قیمت برق خانگی در کشور، یکبیستمِ سایر کشورهای دیگر است و ازسویِ نظام، پرداخت این مابهالتفاوت به وزرات نیرو با اختلال مواجه است که این موضوع میتواند افزایش ظرفیت تولید و کاهش تلفات شبکه توزیع را با کندی مواجه کند؛ درنتیجه، خاموشیهای برق افزایش یابد».
علیرضا کلاهی بااشارهبه محدودیتهای وزارت نیرو برای افزایش ظرفیت برق در کشور اظهار کرد: «وزارت نیرو بهدلیلِ کمبود منابع مالی برای ادامه پروژههای خود، با مشکلات متعددی مواجه است که علاوهبرآن؛ خشکسالی نیز مزیدبرعلت شده و بسیاری از پروژههای تبدیل نیروگاه ساده به سیکل ترکیبی برای افزایش بازدهی برق مانند نیروگاه مفتح همدان، بهکندی پیش میرود». رئیس هیئتِمدیره سندیکای صنعت برق ایران بااشارهبه ساختار قدیمی شبکه توزیع و فوق توزیع برق کشور اظهار کرد: «طی ۴۰سالِگذشته چگالی مصرف برق تهران از یکمگاوات بر مترمکعب به هشتمگاوات در مترمکعب رسیده که باتوجهبه شبکه فرسوده و قدیمی وسعه این شبکه و تغییر ولتاژ آن نیازمند سرمایهگذاری عظیمی دارد». وی بااشارهبه جانمایی ساخت نیروگاه برق در کشور تصریح کرد: «ساخت نیروگاههای سیکل ترکیبی نیاز به منابع آبی فراوان دارد باتوجهبه کمبود این منابع در کشور، باید نیروگاهای تولید برق را در عسلویه احداث کرد که ضمن دسترسی به گاز میتوان از منابع آبی نیز استفاده کرد و با استفاده از فناوری جریان مستقیم برق را به شبکه توزیع رساند». بهگفته وی؛ استفاده از فناوری انتقال جریان مستقیم برق در دورههای گذشته دردستِبررسی بود اما بهدلیلِ کمبود منابع مالی، توجهی به آن نشد». کلاهی بااشارهبه ساخت نیروگاههای پراکنده بیان کرد: «با توسعه فناوری، میزان بازدهی نیروگاههای پراکنده به ۴۹درصد رسیده که ۱۵درصد نسبت به نیروگاه حرارتی بازدهی بیشتری دارد و ازسویی، استفاده از انرژی تولیدشده این نیروگاه در همان محل، از اتلاف انرژی و افزایش فشار بر شبکه توزیع جلوگیری میکند». رئیس هیئتِمدیره سندیکای صنعت برق ایران بااشارهبه طرح تثبت قیمتها در مجلس تصریح کرد: «تثبت تعرفه برق در مجلس هفتم و فرصتسوزی و عدمِسرمایهگذاری در صنعت برق در زمان افزایش درآمدهای نفتی سال ۸۸، بزرگترین ضربه را به وزارت نیرو وارد کرد». وی افزود: «قیمت برق طی سالهای گذشته نسبت به سایر خدمات، افزایش چندانی نداشته و درحالِحاضر جزو ارزانترین انرژیها در جهان است». وی بااشارهبه افزایش نرخ ارز در کشور گفت: «افزایش قیمت ارز در کشور، باعث بالارفتن هزینه تولید و ازدستدادن توجیه اقتصادی برای اتمام پروژههای این صنعت است که درصورتِ عدمِتعدیل قراردادهای موجود، سال آینده با خاموشیهای بیشتری مواجه خواهیم شد».
علیرضا کفشکنان بااشارهبه قیمت انرژی در کشور اظهار کرد: «بهطورِکلی قیمت حامل انرژی در کشور نسبت به کشورهای همسایه، بسیار پائینتر است و این موضوع ایجاد فرهنگ استفاده صحیح از منابع را با مشکلات فراوانی مواجه کرده». کفشکنان بااشارهبه ماده ۱۲ رفع موانع تولید تصریح کرد: «قانون ماده ۱۲ رفع موانع تولید این اجازه را به سازمانها داده که با سرمایهگذاری درحوزه نوسازی و کاهش مصرف انرژی، معادل این کاهش تلفات، منابع را دریافت کند؛ اما با گذشت پنجسال از تصویب آن، استقبال چندانی از این قانون صورت نگرفته است». این کارشناس حوزه برق ادامه داد: «برای اجراییکردن این قانون، باید از ظرفیت بخش خصوصی استفاده کرد و با هدایت سرمایههای سرگردان، باعث رونق صنعت آب و برق کشور شد». وی بااشارهبه تلفات در شبکه توزیع برق، گفت: «تلفات شبکه توزیع برق در کشورهای پیشرفته مانند انگلستان پنجدرصد است اما میزان این تلفات در کشور ما حدود ۱۰.۶درصد است که رقمی قابلِتوجه بهشمار میآید». بهگفته وی؛ میزان تولید برق در تابستان گذشته حدود ۶۰هزارمگاوات بود که از محل تولید تازمانیکه برق به دست مشترکان برسد، حدود ۱۱درصد معادل ۶۵۰۰مگاوات آن تلف میشد که معادل رشد مصرف در سال جاریست. این کارشناس گفت: «برای کاهش یکدرصد از تلفات توزیع برق، نیاز به ۱۰هزارمیلیاردتومان سرمایهگذاری برای نوسازی شبکه توزیع است. ازسویی، برای تولید ۸۰۰مگاوات برق نیازمند ۸۰۰میلیوندلار هستیم؛ نتیجه اینکه سرمایهگذاری در بهسازی شبکه توزیع مقرونبهصرفهتر است». وی بااشارهبه ساخت نیروگاههای کوچک مقیاس، افزود: «باتوجهبه پیشرفت تکنولوژی ساخت نیروگاههای کوچک مقیاس و استفاده از برق تولیدشده در همان محل، ضمن کاهش فشار بر شبکه توزیع، از میزان تلفات نیز کاسته میشود». کفشکنان بابیانِاینکه افزایش قیمت تعرفه برق، تنها راه کنترل مدیریت مصرف نیست، اظهار کرد: «بهجایِ افزایش تعرفه برق میتوان با شناورکردن تعرفه برق، از تغییر نصب کنتور هوشمند و افزایش قیمت برق در زمان پیک مصرف نسبت به استفاده بهینه و کاهش بار شبکه اقدام کرد». وی بااشارهبه صادرات برق به کشورهای همسایه تصریح کرد: «حذف بخش خصوصی از صادرات برق، علاوهبر کاهش درآمد مالیاتی دولت؛ باعث عدمِرشد و شکوفایی دراینحوزه خواهیم بود». این کارشناس بااشارهبه پائینبودن بازدهی نیروگاه حرارتی بیان کرد: «علاوهبر تلفات شبکه توزیع برق؛ با پائینبودن نرخ بازدهی نیروگاههای حرارتی مواجه هستیم و باید که با تغییر وضعیت نیروگاههای ساده به سیکل ترکیبی و از مدار خارجکردن نیروگاههای فرسوده، میزان بازدهی انرژی را افزایش دهیم». وی افزود: «میزان بازدهی نیروگاههای تولید برق در کشور حدود ۳۸درصد است که میتوان آنرا با سرمایهگذاری تا ۴۸درصد افزایش داد». وی درپایان گفت: «بدهیهای وزرات نیرو به بخش خصوصی ۳۰هزارمیلیاردتومان اعلام شده و وزرات نیرو برای تهاتر، مشغول رأیزنی با بانک مرکزیست».
روحاله قیطاسی/ باشگاه خبرنگاران جوان