رکورد تاریخی نصب ربات‌ها در کارخانه
طبق داده‌های جدید فدراسیون بین‌المللی رباتیک (IRF) برای نخستین‌بار بیش از ۶۰۰هزار ربات جدید دریک‌سال در کارخانه‌های اقصی‌نقاط جهان نصب شده است. رقم دقیق نصب سالانه ۶۰۳هزاردستگاه است که نسبت به پارسال ۱۱ درصد افزایش نشان می‌دهد. اهمیت این‌ارقام زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم تعداد ربات‌های فعال در کارخانه‌های جهان طی هفت‌سال بیش از دوبرابر شده است.
اتوماسیون صنعتی از مرحله بهبود بهره‌وری بنگاه‌ها عبور کرده و به یکی از مؤلفه‌های ظرفیت صنعتی کشورها تبدیل شده است. مسیر یک‌دهه‌گذشته بیانگر تغییر مقیاس بازار رباتیک صنعتی است. درهمین‌راستا، نصب سالانه ربات صنعتی از ۲۵۴هزاردستگاه در سال ۲۰۱۵ به ۴۰۰هزاردستگاه در ۲۰۱۷ رسید و پس از افت سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰، در ۲۰۲۱ از مرز نیم‌میلیون دستگاه عبور کرد. بازار طی سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ در محدوده ۵۴۰ تا ۵۵۰هزاردستگاه باقی ماند، اما جهش ۲۰۲۵ رکورد تازه ۶۰۳هزاردستگاه را رقم زد. این تحول هم‌زمان با افزایش ۱۰درصدی نصب در صنایع الکترونیک و خودروسازی و رشد ۲۲درصدی در صنایع فلزی و ماشین‌آلات رخ داده. به‌گزارش مهر؛ پشت این موج مجموعه‌ای از محرک‌های ساختاری قرار دارد. بازآرایی زنجیره‌های تأمین، سیاست‌های صنعتی برای بازگرداندن یا نزدیک‌سازی تولید، کمبود نیروی کار در برخی اقتصادهای صنعتی و تحولات جمعیتی، توجیه اقتصادی اتوماسیون را تقویت کرده‌اند. پیشرفت هوش مصنوعی، بینایی ماشین و فناوری حسگرها نیز دامنه وظایفی را که می‌توان به ربات سپرد گسترش داده. ساده‌ترشدن برنامه‌نویسی و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها نیز هزینه ورود بنگاه‌های جدید به اتوماسیون را کاهش می‌دهد. مهم‌ترین یافته گزارش اخیر فدراسیون بین‌المللی رباتیک در چین دیده می‌شود. این‌کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۵۴ هزار ربات صنعتی نصب کرده که رقمی معادل ۵۹درصد کل نصب‌های جهان محسوب می‌شود. برای درک مقیاس این برتری کافی است چین را با چهار بازار بعدی مقایسه کنیم. دراین‌فهرست، ایالات‌متحده ۳۸.۴هزار، ژاپن ۳۶.۲هزار، کره‌جنوبی حدود ۳۰.۲هزار و آلمان ۲۴.۸هزاردستگاه نصب کرده‌اند. مجموع این چهار کشور حدود ۱۳۰هزاردستگاه است. چین به‌تنهایی نزدیک به ۲.۷برابر مجموع چهار بازار بزرگ بعدی ربات صنعتی نصب کرده است. روند تاریخی نیز برتری چین در حوزه را مذکور را تأیید می‌کند. نصب سالانه چین از ۶۹ هزاردستگاه در ۲۰۱۵ به ۱۷۶ هزاردستگاه در ۲۰۲۰ و ۲۹۵هزاردستگاه در ۲۰۲۴ رسید و در سال ۲۰۲۵ با رشد ۲۰درصدی به حدود ۳۵۴هزاردستگاه جهش کرد. درنتیجه، حدود ۵۹درصد افزایش خالص نصب جهانی درخلال سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ را می‌توان به افزایش نصب در چین نسبت داد. به‌باور کارشناسان؛ لایه مهم‌تر این تحول در سمت عرضه قرار دارد. تولیدکنندگان چینی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹۵هزار ربات را در بازار داخلی خود نصب کرده‌اند و ۵۵درصد بازار چین را دراختیار داشته‌اند؛ بنابراین چین هم‌زمان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده جهان و برخوردار از یک صنعت داخلی بزرگ تأمین ربات است. چنین ترکیبی ظرفیت اتوماسیون را به سیاست صنعتی، زنجیره تأمین تجهیزات تولید و توان رقابت کارخانه‌ای پیوند می‌دهد. در رتبه‌های بعدی پس از چین، ایالات‌متحده با رشد ۱۲درصدی و نصب نزدیک به ۳۸هزار و ۵۰۰دستگاه از ژاپن عبور کرده و به دومین بازار بزرگ جهان تبدیل شده است. هند نیز با رشد ۱۵درصدی و نصب حدود ۱۰هزار و ۵۰۰دستگاه به جایگاه ششم رسیده است. آهنگ حرکت هند ازمنظر بلندمدت قابل‌توجه‌تر است؛ زیرا نصب سالانه ربات دراین‌کشور بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ به‌طورمتوسط سالانه ۲۷درصد رشد کرده. ازسوی‌دیگر، تصویر اروپا تاحدزیادی از سایر بازیگران بزرگ این‌عرصه متفاوت است. آلمان همچنان بزرگ‌ترین بازار اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و ۴۱درصد نصب‌های این اتحادیه را دراختیار دارد، اما نصب سالانه ربات صنعتی آن در سال ۲۰۲۵ هشت‌درصد کاهش یافته و به کمتر از ۲۵ هزاردستگاه رسیده است. ایتالیا با حدود ۷۸۰۰دستگاه کاهش ۱۱درصدی، فرانسه با نزدیک ۴۵۰۰دستگاه کاهش ۸درصدی و اسپانیا با ۴۳۰۰دستگاه کاهش ۱۵درصدی را ثبت کرده‌اند. داده‌ها درنتیجه از واگرایی آهنگ سرمایه‌گذاری در اتوماسیون صنعتی میان قطب‌های اصلی اقتصاد جهان حکایت دارند. موج کنونی رباتیک با تحول فناورانه ربات‌ها هم‌زمان شده است. فدراسیون بین‌المللی رباتیک در گزارش مستقلی درباره هوش مصنوعی و رباتیک تأکید کرده که ادغام هوش مصنوعی ظرفیت سازگاری، کارایی و استقلال عملکردی ربات‌ها را افزایش می‌دهد. هوش مصنوعی تحلیلی امکان تشخیص الگو، پیش‌بینی خرابی و بهینه‌سازی مسیر و منابع را فراهم می‌کند و هوش مصنوعی مولد حرکت از اتوماسیون مبتنی‌بر قواعد ثابت به سامانه‌هایی را تسریع می‌کند که آموزش و سازگاری آن‌ها با وظایف جدید آسان‌تر است. برآورد فدراسیون بین‌المللی رباتیک ادامه همین مسیر را نشان می‌دهد. نصب جهانی ربات‌های صنعتی در سال ۲۰۲۶ با رشد ۹درصدی به حدود ۶۵۵هزاردستگاه خواهد رسید و تا ۲۰۲۹ می‌تواند به ۸۰۶هزاردستگاه در سال برسد. معنای راهبردی این‌ارقام فراتر از بزرگ‌شدن بازار رباتیک است. ترکیب رباتیک، هوش مصنوعی، بینایی ماشین و حسگرهای پیشرفته درحال‌تغییر واحد سنجش قدرت صنعتی است. درچنین‌محیطی، ظرفیت تولید را باید در کنار تعداد کارخانه‌ها و نیروی کار، با میزان توانایی یک اقتصاد در تجهیز خطوط تولید به سامانه‌های هوشمند، تأمین داخلی تجهیزات اتوماسیون و انتشار این فناوری در سراسر بخش صنعت سنجید.