ایستگاه تغذیه
قهوه؛ دوست یا دشمن عضلات؟
پژوهشگران با بررسی شواهد موجود درباره تأثیر قهوه و ترکیبات زیست‌فعال آن بر سلامت عضلات اسکلتی دریافتند برخی ترکیبات موجود در قهوه ممکن است با مسیرهای زیستی مرتبط با عملکرد و سوخت‌وساز عضلات ارتباط داشته باشند. به‌گزارش ایسنا؛ قهوه، این نوشیدنی پرمصرف به‌دلیل آثار محرک و فواید احتمالی بر سلامت بدن، موردتوجه قرار دارد. این نوشیدنی منبع مهمی از ترکیبات زیست‌فعال مانند کافئین، اسیدهای هیدروکسی‌سینامیک، تریگونلین و دی‌ترپن‌هاست که برخی خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی دارند.
مصرف منظم قهوه با کاهش خطر برخی سرطان‌ها، بیماری قلبی‌عروقی، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های عصبی‌تخریبی مانند آلزایمر و پارکینسون مرتبط شناخته شده است. بااین‌حال، ارتباط میان قهوه و ترکیبات زیست‌فعال آن با سلامت عضلات اسکلتی هنوز به‌خوبی شناخته نشده است. پژوهشگران دراین‌پژوهش شواهد مربوط به تأثیر قهوه و ترکیبات زیست‌فعال آن بر سلامت عضلات اسکلتی (SM) را بررسی کردند. ابتدا برای شناسایی مطالعات انسانی، حیوانی و آزمایشگاهی درباره تأثیر قهوه، عصاره قهوه یا ترکیبات زیست‌فعال اصلی آن، جست‌وجوی نظام‌مند در چندین پایگاه داده انجام شد و تحقیقات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵ دراین‌بررسی قرار گرفتند. مطالعات انسانی به جمعیت عمومی محدود شدند و پژوهش‌هایی که عمدتاً بر عملکرد ورزشی یا تأثیرات افزایش‌دهنده عملکرد تمرکز داشتند، کنار گذاشته شدند. مرورهای علمی، چکیده‌های کنفرانس‌ها، فراتحلیل‌ها، پروتکل‌ها، فصل‌های کتاب و نامه‌های ارسالی به سردبیران حذف شدند. پس از بررسی عنوان و چکیده مطالب به‌دست‌آمده، متن کامل مطالعات نیز ارزیابی شد. اطلاعات مرتبط، ازجمله ویژگی‌های مطالعات، نوع مواجهه، معیارهای اندازه‌گیری و یافته‌ها استخراج و درنهایت جمع‌بندی توصیفی انجام شد. از میان بیش از ۲۱هزار رکورد شناسایی‌شده درجست‌وجوی پایگاه‌های داده، ۵۴ تحقیق برای بررسی نهایی انتخاب شدند. این تحقیقات شامل ۲۱ تحقیق آزمایشگاهی، ۱۹ تحقیق حیوانی، ۱۳ تحقیق انسانی و یک تحقیق بااستفاده‌از هر سه مدل بودند. در تحقیقات آزمایشگاهی عمدتاً از رده‌های سلولی عضلات اسکلتی موش استفاده شده بود و تنها دو تحقیق روی سلول‌های عضلانی یا میوتیوب‌های انسانی انجام شده بود. اسید فرولیک نیز بیش از سایر ترکیبات فنولی در تحقیقات آزمایشگاهی بررسی شده بود. اسید فرولیک در میوتیوب‌های موش باعث افزایش تولید پروتئین‌های مرتبط با فیبرهای عضلانی نوع I و IIa و کاهش تولید پروتئین مرتبط با نوع IIb شد، یافته‌ای که نشان می‌دهد این ماده ممکن است برنامه رشد عضلات را به‌سمت نوعی از فیبرهای عضلانی با ویژگی اکسیداتیو بیشتر تغییر دهد. نتایج تحقیق دیگری نشان داد اسید فرولیک تکثیر و تمایز سلول‌های عضلانی نابالغ را متناسب با میزان و مدت مصرف افزایش می‌دهد تأثیری که احتمالاً ازطریق افزایش بیان ژن‌های مرتبط با تشکیل استخوان ایجاد می‌شود. نتایج چندین پژوهش آزمایشگاهی نشان دادند کافئین می‌تواند قطر میوتیوب‌ها و سنتز پروتئین را کاهش دهد و مرگ سلولی را افزایش دهد. بااین‌حال، در بسیاری از این تحقیقات از غلظت‌هایی استفاده شده بود که به‌مراتب بیشتر از میزان معمول کافئین موجود در بدن انسان پس از مصرف قهوه است. تنها تحقیق آزمایشگاهی درباره تریگونلین نشان داد که این ترکیب میزان نیکوتینامید آدنین دی‌نوکلئوتید را در میوتیوب‌های انسانی بالغ و میوتیوب‌های اولیه گرفته‌شده از موش‌های سالخورده افزایش می‌دهد. همچنین تنها تحقیق آزمایشگاهی درباره کافستول، یکی از دی‌ترپن‌ها، نشان داد این ماده جذب گلوکز تحریک‌شده توسط انسولین را در سلول‌های عضلانی اسکلتی انسانی افزایش می‌دهد، تأثیری که با داروی ضد دیابت روزیگلیتازون قابل‌مقایسه بود. تحقیقات حیوانی ازنظر مدت مواجهه، روش مصرف، مدل حیوانی و میزان مصرف تفاوت زیادی داشتند. در یکی از تحقیقات، مصرف مکمل قهوه وزن چندین عضله ازجمله عضله دوقلو، ماهیچه دراز بازکننده انگشتان پا، چهارسر ران و عضله درشت‌نی قدامی را در موش‌های نر افزایش داد. همچنین در عضله سه‌سر، میزان بیان پروتئین‌های فاکتور رشد تغییردهنده بتا و میوستاتین کاهش یافت، پروتئین‌هایی که رشد عضلات را محدود می‌کنند. نتایج پژوهش دیگری نشان داد مصرف قهوه در یک مدل موشی از فرایند پیری، وزن عضلات اسکلتی و قدرت‌گرفتن پنجه را افزایش می‌دهد. علاوه‌براین، مصرف قهوه میزان قندخون ناشتا را در موش‌های مبتلابه‌دیابت کاهش داد، اما درمقایسه‌با گروه کنترل باعث بهبود قطر عضلات یا وزن بدن نشد. در تحقیقی جداگانه نیز مصرف قهوه اکسیداسیون گلوکز را افزایش داد و به تجمع گلیکوژن در عضلات موش‌هایی که رژیم غذایی معمولی داشتند کمک کرد اما این آثار در موش‌هایی با رژیم غذایی پرچرب مشاهده نشد. پژوهش انسانی محدود و بیشتر از نوع مشاهده‌ای بودند و تنها دو کارآزمایی بالینی در میان آن‌ها وجود داشت. در یکی از این کارآزمایی‌ها، مصرف روزانه سه‌فنجان قهوه به‌مدت ۱۲هفته با کاهش چربی بدن و افزایش توده عضلانی اسکلتی برآورد شده با روش آنالیز امپدانس زیستی همراه بود. در کارآزمایی دیگر، مصرف مکمل عصاره استانداردشده دانه قهوه سبز بدون کافئین که سرشار از اسیدهای کلروژنیک بود، درمقایسه‌با دارونما تغییرات مطلوبی در ترکیب بدن ایجاد کرد. بااین‌حال، افزایش نسبت توده بدون چربی به توده چربی ظاهراً بیشتر ناشی از کاهش چربی و نه افزایش مشخص توده بدون چربی بود. نتایج پژوهش مشاهده‌ای نشان داد مصرف بیشتر قهوه، دریافت کلی کافئین یا مصرف قهوه کافئین‌دار به‌تنهایی، با توده عضلانی بیشتر در دست‌ها و پاها، پس از درنظرگرفتن شاخص توده بدنی، در افراد میان‌سال آمریکایی ارتباط دارد. یک تحلیل جداگانه نیز ارتباطی غیرخطی میان میزان دریافت کافئین و شاخص توده عضلانی اسکلتی پیدا کرد. مطالعات مشاهده‌ای دیگری که در جمعیت‌های آسیایی انجام شدند نیز نشان دادند مصرف قهوه با توده عضلانی بیشتر ارتباط دارد و با کاهش توده عضلانی یا پیامدهای مرتبط با تحلیل عضلات، رابطه معکوس دارد. همچنین در افراد مسن، ارتباط معکوسی میان مصرف قهوه و اختلال عملکرد یا ضعف جسمانی گزارش شده است. برای‌مثال، مصرف منظم قهوه درمقایسه‌با مصرف کم قهوه با کاهش خطر ضعف جسمانی در بزرگ‌سالان اروپایی بالای ۵۵سال همراه بود. در یک مطالعه آینده‌نگر روی افراد مسن ۶۰ساله و بالاتر نیز مصرف دست‌کم دوفنجان قهوه در روز با خطر کمتر اختلال حرکتی درمقایسه‌با افرادی‌که قهوه مصرف نمی‌کردند، همراه بود. مجموعاً قهوه و برخی از ترکیبات زیست‌فعال آن ممکن است بر مسیرهای زیستی مرتبط با سوخت‌وساز عضلات اسکلتی تأثیر بگذارند. بااین‌حال، شواهد موجود برای نتیجه‌گیری درباره رابطه علت‌ومعلولی کافی نیستند. بیشتر شواهد انسانی از مطالعات مشاهده‌ای به‌دست آمده و در بسیاری از مطالعات پیش‌بالینی نیز از ترکیبات جداشده، عصاره‌ها یا میزان مصرفی استفاده شده که ممکن است با مصرف معمول قهوه تفاوت داشته باشد. مدیکال نیوز گزارش کرد، همچنین برای مشخص‌شدن اینکه قهوه و ترکیبات زیست‌فعال آن آیا در انسان تأثیر بالینی معناداری بر سلامت عضلات اسکلتی دارند یا خیر، به مطالعات مداخله‌ای بلندمدت با میزان مصرف مشخص و روش‌های معتبر اندازه‌گیری سلامت عضلات نیاز است.