چه‌زمانی نگران «مرگ سیاه» باشیم؟

مصطفوی پیرامون علائم و اشکال بالینی طاعون گفت: این بیماری به سه شکل بالینی «خیارکی»، «ریوی» و «سپتی‌سمیک» تظاهر پیدا می‌کند. نکته حائزاهمیت این‌است‌که اگر بیماری در مراحل اولیه و زمان مناسب تشخیص داده نشود و تحت‌درمان قرار نگیرد، می‌تواند کشنده باشد. به‌گزارش تسنیم؛ رئیس انستیتو پاستور ایران تصریح کرد: انسان میزبان اصلی بیماری نیست بلکه «میزبان اتفاقی» محسوب می‌شود. درصورتی‌که فرد توسط کک آلوده گزیده شود یا با حیوانات و دام‌های آلوده تماس محافظت‌نشده داشته باشد، درمعرض ابتلا قرار می‌گیرد. در طاعون ریوی، بیماری معمولاً از فردی به فرد دیگر ازطریق هوا و قطرات تنفسی عفونی منتقل می‌شود. وی با مقایسه شرایط فعلی با پاندمی‌های مرگبار تاریخی این بیماری گفت: خوشبختانه امروزه درمان‌های آنتی‌بیوتیکی مؤثری برای طاعون وجود دارد و امکان تشخیص بیماری وجود دارد و برخلاف گذشته که این بیماری پاندمی‌های سهمگینی با تلفات بالا رقم می‌زد، اکنون نگرانی از این بیماری کمتر است. بااین‌حال، همانند سایر عفونت‌های باکتریایی، نگرانی جدی جامعه پزشکی پدیدارشدن سویه‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک است که درصورت‌وقوع، خطر و تهدید این عامل بیماری‌زا را به‌شدت افزایش خواهد داد. این متخصص اپیدمیولوژی گفت: واکسیناسیون طاعون فقط برای افرادی توصیه می‌شود که درمعرض‌خطر بالای ابتلا به طاعون قرار دارند. افرادی‌که درمعرض آلودگی قرار بگیرند ممکن است با داروهای پیشگیرانه درمان شوند. درصورت ابتلا، درمان با آنتی‌بیوتیک و مراقبت حمایتی است. خطر مرگ درصورت عدم‌دریافت درمان حدود 70‌درصد است. رئیس انستیتو پاستور ایران درپاسخ‌به‌اینکه آیا طاعون بیماری مختص کشورهای محروم است یا خیر، گفت: در سراسر جهان، سالانه حدود 600‌مورد طاعون گزارش می‌شود و به‌هیچ‌وجه منحصر به مناطق فقیرنشین نیست؛ هرجا باکتری در حیات‌وحش در گردش باشد، خطر انتقال به انسان وجود دارد. درحال‌حاضر کشورهایی نظیر آمریکا و پرو در قاره آمریکا، و همچنین کنگو و ماداگاسکار در قاره آفریقا سالانه مواردی از ابتلای انسانی به طاعون را رسماً به سازمان بهداشت جهانی گزارش می‌کنند. رئیس انستیتو پاستور ایران درباره وضعیت این بیماری در کشور گفت: خوشبختانه با تغییر شیوه زندگی مردم، دسترسی مناسب به آنتی‌بیوتیک‌ها و فراهم‌بودن ظرفیت تشخیصی این بیماری در کشور، طاعون دیگر در ایران به‌عنوان یک تهدید بهداشتی جدی مطرح نیست. وی بااشاره‌به سابقه اقدامات تشخیصی و کنترلی در کشور افزود: انستیتو پاستور از سال 1325 مطالعات پایشی و ظرفیت تشخیصی این بیماری را در کشور راه‌اندازی کرده است. در پی ایجاد این ظرفیت، یک پایگاه تحقیقاتی در منطقه‌ای واقع در روستای اکنلو در شهرستان کبودرآهنگ همدان دایر شد که مرکز مطالعات میدانی انستیتو پاستور ایران برای بیماری طاعون در کشور محسوب می‌شود. مصطفوی درپایان خاطرنشان کرد: به محوریت این پایگاه و مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران، مطالعات پایشی متعددی انجام گرفته است که نتایج آن‌ها گویای این‌است‌که بیماری طاعون به‌شکلی بسیارمحدود، همچنان در حیات‌وحش و در میان جوندگان صحرایی مناطقی از شمال‌غربی کشور درحال‌گردش است. عضو هیئت‌علمی انستیتو پاستور ایران باتأکیدبر ضرورت استمرار پایش بیماری در کشور گفت: به‌دلیل وجود کانون‌های طبیعی بیماری در کشور، پایش مستمر بیماری، به‌ویژه در مخازن احتمالی حیوانی و ناقلین، زمینه یک نظام مراقبت پیشگیرانه در انسان را فراهم می‌کند. درعین‌حال، در مناطق پرخطر باید آموزش گروه‌های بهداشتی و درمانی درارتباط‌با علائم بیماری و راه‌های پیشگیری و درمان صورت پذیرد. وی بااشاره‌به ارتقای توانمندی‌های آزمایشگاهی در کشور گفت: در کنار مطالعات پایشی در حوزه حیات‌وحش، ظرفیت‌های تشخیصی بیماری نیز در کشور ارتقا پیدا کرده است؛ به‌طوری‌که از سال 1395 آزمایشگاه ملی مرجع تشخیص بیماری طاعون در انستیتو پاستور ایران فعالیت می‌کند. درحال‌حاضر این ظرفیت تشخیصی در مجموعه فعال است و به معاونت بهداشت وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم‌پزشکی سراسر کشور کمک می‌کنیم تا درصورت مشاهده موارد مشکوک، نمونه‌ها بررسی شده و نتایج در زمان مناسب اعلام شود. مصطفوی درپاسخ‌به پرسشی درباره وضعیت زیرساخت‌های آسیب‌دیده انستیتو پاستور ایران پس از جنگ رمضان گفت: باوجوداینکه متأسفانه درطول جنگ اخیر آسیب‌هایی وارد شد اما خوشبختانه توانسته‌ایم طی ماه‌های اخیر ظرفیت تشخیصی اغلب آزمایشگاه‌ها و به‌ویژه آزمایشگاه طاعون را به سطح قابل قبولی بازگردانیم. درحال‌حاضر آمادگی برای بررسی نمونه‌های مشکوک به طاعون در انستیتو پاستور ایران وجود دارد. وی درباره اخبار منتشرشده پیرامون طاعون در منطقه سیبری روسیه متعاقب آلودگی در آزمایشگاه خاطرنشان کرد: براساس گزارش‌هایی که تاکنون ازسوی روسیه منتشر شده، هیچ گزارش رسمی مبنی‌بر گزارش بیماری طاعون ناشی از این حادثه ثبت نشده؛ البته این‌موضوع همچنان نیازمند تأیید مراجع ذی‌صلاح بین‌المللی است؛ بااین‌حال براساس آخرین بیانیه سازمان بهداشت جهانی و شواهد موجود، سطح خطر پایین ارزیابی شده است. رئیس انستیتو پاستور ایران افزود: بااین‌وجود، مبادی ورودی کشور همواره و در شرایط کنونی با حساسیت و جدیت بیشتری توسط سیستم بهداشتی پایش و رصد می‌شوند. درصورتی‌که هرگونه مورد مشکوکی مشاهده شود، براساس چارچوب‌های تعریف‌شده نمونه‌ها برای بررسی به انستیتو پاستور ایران منتقل خواهد شد. مصطفوی درپایان تأکید کرد: با وجود تمام مشکلاتی که متأثر از شرایط جنگ با آن مواجه هستیم، تلاش می‌کنیم رسالت و مأموریت ملی و تاریخی خود را در حفاظت از امنیت سلامت مردم به‌بهترین‌شکل به‌انجام برسانیم و در شرایط فعلی نیز در کنار تیم سلامت، ظرفیت‌های رصد و تشخیص بیماری طاعون و سایر تهدیدات نوپدید را فعال نگاه خواهیم داشت.