تغییر موازنه صنعتی در جهان

داده‌های اخیر فدراسیون بین‌المللی رباتیک (IFR) نشان می‌دهد: چین با تصاحب بیش از ۵۰‌درصد از حجم نصب ربات‌های صنعتی جهان، از مرحله نوآوری نرم‌افزاری عبور کرده و ‌سمت رهبری در «مقیاس صنعتی» حرکت می‌کند؛ که می‌تواند توازن قدرت در تولید پیشرفته را از غرب به شرق منتقل کند. به‌گزارش قبس زعفرانی (فارس)؛ چین در سال‌های اخیر به بزرگ‌ترین بازار و سریع‌ترین توسعه‌دهنده ربات‌های صنعتی جهان تبدیل شده. این تحول صرفاً یک پیشرفت فناورانه نیست؛ بلکه بیانگر جابجایی راهبردی در قدرت صنعتی و زنجیره‌های تأمین جهانی است. درمقابل، ایالات‌متحده اگرچه در نوآوری نرم‌افزاری و هوش مصنوعی پیشتاز است، اما در «مقیاس استقرار صنعتی» از چین عقب افتاده. طبق گزارش‌های سالانه «گزارش جهانی رباتیک»؛ چین در سال‌های اخیر سالانه حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰‌هزار ربات صنعتی جدید نصب کرده. این‌رقم بیش از ۵۰درصد کل نصب سالانه جهان را شامل می‌شود. آمریکا درهمین‌بازه حدود ۴۰ تا ۵۰‌هزارواحد در سال نصب کرده است. ازنظر «چگالی ربات» (تعداد ربات به‌ازای هر ۱۰‌هزار کارگر صنعتی) چین رشد سریع‌تری نسبت به آمریکا داشته‌اند. درنتیجه شکاف میان چین و آمریکا در «مقیاس صنعتی» چندبرابر شده است. برنامه‌هایی مانند طرح «ساخت چین ۲۰۲۵» و سرمایه‌گذاری‌های گسترده در تولید پیشرفته، نشان می‌دهد که پکن، رباتیک را نه صرفاً یک فناوری؛ بلکه ابزار ژئواقتصادی می‌داند. اهداف کلیدی چین در آن، کاهش وابستگی به نیروی کار ارزان، افزایش بهره‌وری در صنایع صادرات‌محور، بومی‌سازی زنجیره تأمین تجهیزات پیشرفته و کاهش وابستگی به فناوری غرب است. تحلیل‌های منتشره در رسانه‌هایی مانند رویترز و بلومبرگ نشان می‌دهد که چین علاوه‌بر مونتاژ، به‌دنبال توسعه برندهای داخلی ربات صنعتی نیز هست. ایالات‌متحده اگرچه همچنان در حوزه‌های هوش مصنوعی و نرم‌افزارهای پیشرفته، نیمه‌هادی‌ها و فناوری‌های پایه قدرتمند نشان می‌دهد؛ اما با چالش‌های بزرگی؛ ازجمله تمرکز بر خدمات و اقتصاد دیجیتال، انتقال بخشی از تولید صنعتی به خارج‌ازکشور و رشد کندتر در استقرار ربات در صنایع سنتی است؛ بنابراین، شاید آمریکا بتواند ادعا کند در «کیفیت فناوری» جلوست، اما درعمل و در حوزه «حجم صنعتی‌سازی» عقب‌تر از چین قرار دارد. پیامدهای ژئواقتصادی آن عبارت‌اند از: 1. رقابت در بهره‌وری صنعتی: چین با اتوماسیون گسترده می‌تواند هزینه تولید را حتی با افزایش دستمزدها پایین نگه دارد. 2. امنیت زنجیره تأمین: کشوری که بیشترین ظرفیت رباتیک را دارد، در بحران‌های جهانی انعطاف‌پذیرتر خواهد بود. 3. قدرت صادرات فناوری: اگر چین در تولید ربات بومی خودکفا شود، به صادرکننده بزرگ فناوری اتوماسیون تبدیل خواهد شد. 4. تشدید رقابت فناوری چین-آمریکا: رباتیک به یکی از محورهای رقابت راهبردی دو کشور تبدیل شده. چین اکنون بزرگ‌ترین بازار و سریع‌ترین رشد نصب ربات صنعتی جهان را دراختیار دارد. آمریکا همچنان در فناوری‌های پایه و نرم‌افزار مزیت دارد اما ازنظر حجم استقرار صنعتی عقب‌تر از چین است. این شکاف در بلندمدت به تغییر توازن قدرت صنعتی جهانی منجر خواهد شد. اگر روند فعلی ادامه یابد، چین نه‌تنها کارخانه جهان باقی می‌ماند؛ بلکه به رهبر اتوماسیون صنعتی جهان نیز تبدیل خواهد شد.