کد خبر:
406999
| تاریخ مخابره:
1405 چهارشنبه 24 تير -
05:37
ذرهبین
معمای «پل هوایی» تهران-صنعا
ازسرگیری پروازهای تهران-صنعا پسازسالها توقف، واکنشهای متفاوتی را درپی داشته؛ از حمله عربستان سعودی به فرودگاه صنعا گرفته تا گزارشها و تحلیلهای رسانههای اسرائیلی که این رخداد را از زاویه متفاوت موردبررسی قرار دادهاند. بهگزارش قبس زعفرانی (فارس)؛ صبح ۱۲ تیرماه، یکفروند هواپیمای مسافربری ایرانی، با وجود تلاش جنگندههای سعودی برای جلوگیری از فرود، در فرودگاه صنعا به زمین نشست؛ رخدادی که جنبش انصارالله آنرا آغاز شکستن محاصره هوایی چندینساله یمن توصیف کرد. با تأیید مقامات صنعا و انصارالله مبنیبر تداوم پروازهای تهران-صنعا، این گزاره بیشازپیش تثبیت گردید. درهمینراستا، بهتازگی یکفروند هواپیمای شرکت ماهان در فرودگاه صنعا به زمین نشست. همزمان، وبگاه «فلایترادار» از حرکت یکفروند دیگر از هواپیماهای ماهان بهمقصد صنعا خبر داد؛ اما ساعاتیبعد، عربستان باند فرودگاه صنعا را هدف حمله قرار داد؛ حملهای که بهگفته صنعا با قصد جلوگیری از فرود هواپیمای بعدی انجام شد. وزارت خارجه دولت صنعا ایناقدام را پایان آتشبس و اعلام جنگ توصیف کرد. یحیی سریع (سخنگوی نیروهای مسلح یمن) نیز تأکید کرد این حمله به دوره کاهش تنش پایان داده و بیپاسخ نخواهد ماند. دولت سعودی و تشکیلات موسوم به «شورای ریاستی یمن» پیشتر مدعی شده بودند فرود هواپیماهای ایرانی در صنعا نقض حاکمیت یمن محسوب شده؛ اما یمنیها این پروازها را پایان محاصره هوایی ازسوی دولت سعودی میدانند. دراینمیان، آنچه بیشازهمه جلبتوجه میکند، واکنش رسانههای اسرائیلی است که این پروازها را صرفاً یک مسیر هوایی یا اقدامی بشردوستانه نمیدانند بلکه آنرا تحولی با پیامدهای راهبردی و ژئوپلیتیکی برای موازنه قدرت در منطقه ارزیابی میکنند. روزنامه یدیعوت آحرونوت این رخداد را صرفاً یک پرواز غیرنظامی توصیف نمیکند، بلکه آنرا نشانه پایان عملی سیاستی میداند که طی حدود یکدهه با هدف محدودکردن ارتباط مستقیم تهران و صنعا دنبال میشد. این روزنامه معتقد است از زمان توافق ایران و عربستان با میانجیگری چین در سال ۲۰۲۳، سیاست منطقهای ریاض تغییر کرده. بهنوشته یدیعوت، محمد بن سلمان برای موفقیت پروژه چشمانداز ۲۰۳۰ بیشازهرچیز به ثبات منطقه نیاز دارد و همینمسئله باعث شده عربستان بهجای ادامه تقابل مستقیم، مسیر کاهش تنش با تهران را درپیش بگیرد. بااینحال، تحلیلگران این روزنامه اعتقاد دارند نتیجه این تغییر، برخلاف انتظار ریاض، محدودشدن نفوذ ایران نبوده، بلکه فضایی ایجاد کرده که تهران بتواند جایگاه خود را در یمن تثبیت کند. یدیعوت هشدار میدهد بازگشایی مسیر هوایی تهران-صنعا بر امنیت اسرائیل، دریای سرخ، بابالمندب تأثیر میگذارد. روزنامه معاریو بااستنادبه گزارش رادیو ارتش اسرائیل مینویسد آنچه بیش از خود پرواز اهمیت دارد، احتمال تبدیل اینمسیر به یک «پل هوایی» دائمی بین تهران و صنعا است. بهنوشته معاریو، اگرچه انصارالله اعلام کرده هواپیما حامل مجروحان و بیماران یمنی بوده، اما برخی مقامهای وابسته به دولت مستعفی یمن مدعیاند که اینمسیر شاید در آینده برای انتقال تجهیزات، فناوریهای پیشرفته یا مستشاران نظامی استفاده شود. معاریو ایناقدام را بربادرفتن تلاش آمریکا و متحدانش برای کنترل مسیرهای دریایی توصیف میکند. پایگاه خبری واللا نگاه سیاسیتری بهاینموضوع دارد. این رسانه در گزارشی باعنوان «پارادوکس حوثیها و ائتلاف نانوشته میان اسرائیل و عربستان» مینویسد هرچند ریاض و تلآویو هیچ پیمان نظامی رسمی علیه یمن ندارند، اما هردو در یک نگرانی مشترک سهیم هستند؛ جلوگیری از افزایش قدرت صنعا. واللا اعتراف میکند که عربستان پسازسالها جنگ، بدون دستیابی به اهداف خود، ناچار شد راهبرد کاهش تنش را درپیش بگیرد؛ تغییری که نه از سر تغییر نگاه به یمن، بلکه بهدلیل ناکامی گزینه نظامی و هزینههای سنگین آن بود. این رسانه همچنین تأکید میکند که پس از عملیات «طوفان الاقصی»، نگاه اسرائیل به یمن تغییر کرده. بهنوشته واللا، تلآویو دیگر صنعا را صرفاً یک بازیگر داخلی یمن نمیداند، آنرا یکی از بازیگران مؤثر محور مقاومت میشناسد که توان اثرگذاری بر دریای سرخ، بابالمندب و امنیت کشتیرانی را بهدست آورده است. از نگاه این رسانه، هر عملیات موشکی یمن، هر تصمیم درباره کشتیرانی در دریای سرخ و حتی هر پرواز به فرودگاه صنعا، تنها یک اقدام نظامی یا لجستیکی نیست، بلکه حامل پیامی سیاسی درباره جایگاه جدید یمن در معادلات منطقه است. وجه مشترک گزارشهای یدیعوت آحرونوت، معاریو و واللا آناستکه همگی این رخداد را فراتر از یک پرواز عادی ارزیابی میکنند. در این تحلیلها، نگرانی اصلی نه صرفاً بازگشایی یک خط هوایی، بلکه شکستهشدن یکی از مهمترین ابزار فشار بر صنعا است؛ ابزاری که طی سالهای گذشته بخشی از راهبرد مهار یمن بهشمار میرفت. از نگاه این رسانهها، اگر پروازهای مستقیم میان تهران و صنعا به یک روند پایدار تبدیل شود، بخشی از معادلاتی که طی سالهای گذشته برپایه محاصره هوایی و دریایی شکل گرفته بود، نیازمند بازتعریف خواهد بود. بازتاب گسترده فرود هواپیماهای ایرانی در صنعا در رسانههای عبری نشان میدهد که تلآویو این تحول را صرفاً یک رخداد هوایی تلقی نمیکند. آنچه در گزارشهای یدیعوت آحرونوت، معاریو و واللا دیده میشود، تصویری از نگرانی نسبت به تغییر تدریجی موازنههای منطقهای است؛ تغییری که از نگاه این رسانهها، میتواند بر امنیت دریای سرخ، مسیرهای راهبردی کشتیرانی و نیز جایگاه بازیگران منطقهای اثر بگذارد. شاید بههمیندلیل است که پروازهای تهران-صنعا از نگاه مقامات صنعا نماد شکستن محاصره هوایی یمن بهشمار میرود اما در روایت رسانههای اسرائیلی، این پروازها صرفاً یک مسیر هوایی نیستند؛ بلکه نشانه آغاز مرحلهای تازه در معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه محسوب میشوند.