خواب سنگین صنعت خودرو

صنعت خودروسازی ایران با بیش از شش دهه فعالیت و مونتاژ، مسیری طولانی را پیموده است؛ صنعتی که روزگاری نه‌چندان‌دور، نماد خروج ایران از اقتصاد کشاورزی و ورود به جرگه کشورهای صنعتی محسوب می‌شد. با گذشت دهه‌ها، این‌بخش اشتغال‌زا و پردرآمد، تجربه‌های متعددی را از سر گذرانده و در برخی حوزه‌ها به مرزهای خودکفایی نزدیک شده است؛ اما واقعیت این‌است‌که امروز، در میانه قرن بیست‌ویکم، این صنعت در یک ایستگاه متوقف مانده و از تحولات شگرف جهانی در حوزه حمل‌ونقل عقب افتاده است. نگاهی به نقشه راه خودروسازی جهان نشان می‌دهد که ما در یک شکاف عمیق تکنولوژیک گرفتار شده‌ایم. درحالی‌که غول‌های خودروسازی جهان، رقابت را به حوزه‌های هوش مصنوعی، خودروهای خودران (Autonomous)، موتورهای تمام‌برقی و پیشرانه‌های هیبریدیِ فوق‌کم‌مصرف کشانده‌اند، ما همچنان درگیر تکنولوژی‌های موتور احتراقی دهه‌های گذشته هستیم. این‌موضوع، نه‌تنها یک بحث فنی، بلکه یک پرسش بزرگ از جایگاه ملی ماست؛ چرا در حوزه‌هایی مانند فناوری‌های دفاعی و علوم نوین که دانش فنی بومی در آن‌ها حرف اول را می‌زند، توانسته‌ایم از ابرقدرت‌های جهانی پیشی بگیریم، اما در صنعت خودرو، مصرف‌کننده ایرانی هنوز باید با چالش دنده و کلاچ در ترافیک‌های سنگین کلان‌شهرها دست‌وپنجه نرم کند و بهای محصولی را بپردازد که با استانداردهای مدرن زیست‌محیطی فاصله بسیاری دارد؟ این تنها یک گلایه شخصی نیست؛ این فریادِ میلیون‌ها ایرانی است که حق دارند از دستاوردهای روز جهان بهره‌مند شوند. واقعیت این‌است‌که تولید خودروهای پرمصرف داخلی، به‌نوعی «خودتحریمی اقتصادی» تبدیل شده است. دولت‌ها سالانه مبالغ هنگفتی را به‌عنوان یارانه سوخت پرداخت می‌کنند تا چرخ‌دنده‌های خودروهایی بچرخد که مصرف سوختشان در هر صد کیلومتر، چندین برابر استانداردهای جهانی است. این هزینه‌های سنگینِ استخراج و پالایش نفت، درواقع هزینه‌ای است که از جیب تمام مردم ایران برای حفظ یک صنعت ناکارآمد پرداخت می‌شود. پیامد این عقب‌ماندگی، تنها به اقتصاد محدود نمی‌شود؛ سلامت عمومی جامعه، قربانی اصلی این وضعیت است. آلودگی هوای کلان‌شهرها، معضلی است که هرساله جان بیش از ۵۰ هزار نفر را در کشور می‌گیرد و خسارات سنگینِ بهداشتی و درمانی را به سیستم سلامت کشور تحمیل می‌کند. آیا تداوم تولید خودروهای پرمصرف با آلایندگی بالا، درحالی‌که تکنولوژی‌های هیبریدی و برقی در دسترس جهانی قرار دارند، با معیارهای مسئولیت اجتماعی همخوانی دارد؟ زمان آن فرارسیده است که خودروسازان داخلی از خواب غفلت بیدار شوند و نگاهی واقع‌بینانه به «آینده» داشته باشند. اگر امروز برای گذار از سیستم‌های سنتی به‌سمت فناوری‌های هیبریدی و برقی اقدام نکنیم، هزینه‌های این تأخیر در آینده‌ای نزدیک، چندین برابر خواهد بود. ما نیازمند یک «نهضت نوسازی» در صنعت خودرو هستیم؛ نهضتی که در آن، کیفیت، کاهش مصرف سوخت و حفظ محیط‌زیست، اولویت‌های اصلی تولید باشند. امیدواریم مدیران صنعت خودرو با درک حساسیت این برهه تاریخی، به‌جای پافشاری بر مدل‌های منسوخ، با شجاعت به‌سمت تحقیق و توسعه در خودروهای مدرن حرکت کنند. تحقق این مطالبه، نه‌تنها رضایت مصرف‌کننده ایرانی را به‌همراه خواهد داشت، بلکه مسیر را برای ورود به بازارهای جهانی و رقابت سالم هموار می‌کند. مردم ایران شایسته استفاده از تکنولوژی‌هایی هستند که هم‌تراز با شأن و منزلت امروز کشور باشد؛ بیایید این آرزوی به‌حق را به یک واقعیت ملموس تبدیل کنیم.