بازار جهانی نفت در تقاطع ریسک ژئوپلیتیک و مازاد عرضه

بازار جهانی نفت تحت‌تأثیر تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در غرب آسیا باز روندی صعودی به‌خود گرفت؛ بااین‌حال، تحلیل‌ها نشان می‌دهد افزایش قیمت نتیجه بازگشت «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیکی» است. به‌گزارش طیبه بیات (مهر)؛ طبق گزارش هفتگی اداره‌کل امور اوپک، مجامع و سازمان‌های بین‌المللی وزارت نفت، بازار نفت تحت‌تأثیر دو نیروی متضاد قرار داشت؛ ازسویی تشدید تنش‌های نظامی میان آمریکا و ایران، لغو معافیت‌های فروش نفت ایران و اختلال در تردد نفت‌کش‌ها از تنگه هرمز ریسک ژئوپلیتیک را افزایش داد و عوامل بنیادی بازار ازجمله کاهش پیش‌بینی رشد اقتصاد جهانی، افت تقاضای پالایشگاهی چین و افزایش سهمیه تولید برخی اعضای اوپک‌پلاس، مانع از شکل‌گیری روند صعودی پایدار در قیمت‌ها شد. کاهش خرید پالایشگاه‌های چینی، تمایل مصرف‌کنندگان آسیایی به استفاده از ذخایر نفتی، افزایش سهم نفت‌های ارزان‌تر غیراوپکی و آغاز فصل تعمیرات پالایشگاه‌ها در اروپا و آسیا سبب شده ساختار بازار از وضعیت «بک‌واردیشن» به «کنتانگو» تغییر کند؛ که نشانه مازاد عرضه در کوتاه‌مدت و افزایش انگیزه برای ذخیره‌سازی نفت است. ازمنظر ژئوپلیتیک نیز لغو مجوزهای صادرات نفت ایران ازسوی وزارت خزانه‌داری آمریکا، تبادل حملات میان ایران و آمریکا و هم‌زمان ادامه تلاش‌ دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش درگیری‌ها، مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر رفتار بازار شمرده شده‌اند. حملات اوکراین به زیرساخت‌های انرژی روسیه نیز بر نگرانی‌های عرضه افزوده. در بخش تحولات اقتصادی صندوق بین‌المللی پول رشد اقتصاد جهانی در ۲۰۲۶ را ۳ درصد برآورد کرده و جنگ در غرب آسیا را یکی از عوامل کاهش رشد اقتصادی دانسته. همچنین، ضعف اقتصاد چین، تداوم بحران بخش مسکن، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و افزایش احتمال تداوم سیاست‌های انقباضی فدرال‌رزرو از دیگر عواملی است که بر چشم‌انداز تقاضای جهانی نفت فشار وارد می‌کند. در حوزه عرضه، هفت عضو اوپک‌پلاس تصمیم گرفتند تولید نفت خود را در اوت ۲۰۲۶ روزانه ۱۸۸ هزاربشکه افزایش دهند؛ اقدامی که مجموع افزایش سهمیه تولید این‌کشورها از آغاز جنگ را به ۹۴۰ هزاربشکه در روز رسانده. درمقابل، آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده تشدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا می‌تواند تعادل بازار را برهم‌بزند و بر روند عرضه‌وتقاضا اثر منفی بگذارد. صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج‌فارس پس از کاهش تنش‌ها احیا شده، اما کاهش تعداد نفت‌کش‌های عبوری از تنگه هرمز و افزایش قابل‌توجه هزینه‌های بیمه کشتی‌ها همچنان از تداوم ریسک‌های منطقه‌ای حکایت دارد. هم‌زمان، ممنوعیت صادرات دیزل روسیه و کاهش صادرات نفت عربستان به چین نیز بازار فرآورده‌های نفتی را تحت‌تأثیر قرار داده. این گزارش همچنین نشان می‌دهد ذخایر راهبردی آمریکا به پایین‌ترین حد خود از سال ۱۹۸۳ رسیده. درمقابل، برخی کشورها ازجمله هند برنامه‌هایی برای توسعه ذخایر راهبردی نفت خود در داخل و خارج‌ازکشور در دستورکار قرار داده‌اند. در بخش چشم‌انداز بازار پیش‌بینی می‌شود نگرانی بازار از «کمبود عرضه» به «مازاد عرضه» تغییر یابد. باوجوداین، انتظار می‌رود کاهش قیمت نفت و پایان تعمیرات پالایشگاهی، واردات نفت چین را در ماه ژوئیه افزایش دهد و بخشی از مازاد عرضه را جذب کند.