براساس تازه‌ترین داده‌های فائو، تداوم این عوامل می‌تواند فشار بیشتری بر بازارهای جهانی مواد غذایی وارد کند و به‌ویژه کشورهای وابسته به واردات غذا و انرژی را تحت‌تأثیر قرار دهد. به‌گزارش خبرگزاری بازار؛ شاخص قیمت مواد غذایی فائو که تغییرات ماهانه قیمت بین‌المللی سبدی از کالاهای غذایی مورد معامله در بازار جهانی را دنبال می‌کند، در سپتامبر به ۱۳۶ واحد رسید. این رقم نسبت به ماه اوت ۱.۵ درصد و درمقایسه‌با سپتامبر سال ۲۰۲۵، ۵.۸درصد افزایش نشان می‌دهد. فائو اعلام کرده است که بخش قابل‌توجهی از افزایش اخیر قیمت‌ها به محدودیت‌های حمل‌ونقل و اختلال در مسیرهای تجاری مربوط می‌شود. هم‌زمان، نگرانی درباره شرایط آب‌وهوایی در مناطق مهم تولید محصولات کشاورزی نیز بر چشم‌انداز عرضه برخی کالاها تأثیر گذاشته است. ماسیمو تورو، اقتصاددان ارشد فائو، بااشاره‌به افزایش دامنه‌دار قیمت کالاهای اساسی، اعلام کرد که اختلالات در تنگه هرمز و دریای سیاه، در کنار شوک‌های اقلیمی، بر انرژی، حمل‌ونقل و برخی کالاهای کلیدی غذایی فشار وارد کرده است. به‌گفته وی، درصورت تداوم این فشارها، آثار آن می‌تواند به‌تدریج به قیمت مواد غذایی برای مصرف‌کنندگان منتقل شود؛ به‌خصوص در کشورهایی که وابستگی بیشتری به واردات مواد غذایی و انرژی دارند.
غلات؛ مهم‌ترین عامل افزایش شاخص
یکی از مهم‌ترین تحولات ثبت‌شده در گزارش سپتامبر، افزایش قابل‌توجه شاخص قیمت غلات فائو است. این شاخص نسبت به ماه اوت ۵.۱درصد افزایش یافت و درمقایسه‌با سپتامبر سال گذشته، ۱۷.۲درصد بیشتر شد. قیمت جهانی گندم در سپتامبر ۶.۳درصد افزایش پیدا کرد. فائو دلیل این افزایش را عمدتاً محدودیت‌های لجستیکی در منطقه دریای سیاه و شرایط خشک آب‌وهوایی در بخش‌هایی از آمریکای شمالی پیش از آغاز فصل کاشت عنوان کرده است. محدودیت‌های حمل‌ونقل در یکی از مناطق مهم صادرات غلات جهان، دسترسی به بازار و چشم‌انداز عرضه را با ابهام بیشتری مواجه کرده است. قیمت جهانی ذرت نیز در این ماه ۵.۶درصد افزایش یافت. نگرانی درباره عملکرد محصول در ایالات‌متحده، کاهش دسترسی صادراتی برزیل و اختلال در تجارت دریای سیاه از عوامل اصلی این افزایش اعلام شده‌اند. علاوه‌بر‌این، ادامه ابهام درباره حمل‌ونقل از مسیر تنگه هرمز، از قیمت ذرت به‌عنوان یکی از مواد اولیه مورداستفاده در تولید سوخت‌های زیستی حمایت کرده است. شاخص قیمت برنج نیز در سپتامبر ۱.۴درصد افزایش یافت. فائو این افزایش را عمدتاً به رشد قیمت برنج ایندیکا، نگرانی‌های آب‌وهوایی و کاهش فصلی عرضه نسبت داده است.
افزایش قیمت روغن‌های گیاهی و شکر
شاخص قیمت روغن‌های گیاهی فائو نیز در سپتامبر با رشد ۰.۹درصدی نسبت به ماه قبل همراه شد. افزایش قیمت جهانی روغن پالم از مهم‌ترین عوامل این تغییر بود. تقاضای بالای وارداتی در بازار جهانی و نگرانی از آثار هوای خشک بر تولید در جنوب شرق آسیا، ازجمله عوامل مؤثر بر افزایش قیمت این گروه از کالاها عنوان شده است. در میان گروه‌های مختلف غذایی، شکر یکی از بیشترین افزایش‌ها را به‌ثبت رساند. شاخص قیمت شکر فائو در سپتامبر ۶.۱درصد نسبت به اوت افزایش یافت. این رشد در شرایطی رخ داده که چشم‌انداز عرضه جهانی شکر در فصل ۲۰۲۶/۲۷ با محدودیت بیشتری مواجه شده است. براساس گزارش فائو؛ کاهش پیش‌بینی تولید شکر در تایلند، نگرانی درباره وضعیت محصولات در هند به‌دلیل بارش کمتر از حد معمول و تقویت پدیده ال‌نینو، بارش‌های سنگین در منطقه مرکزی-جنوبی برزیل و کاهش سطح زیرکشت چغندرقند در اتحادیه اروپا از عوامل مؤثر بر افزایش قیمت شکر بوده‌اند. در مقابل، شاخص قیمت گوشت فائو در سپتامبر ۱.۱درصد کاهش یافت. کاهش قیمت گوشت خوک و طیور در شرایطی رخ داد که عرضه صادراتی این‌محصولات در سطح بالایی قرار داشت. در همین حال، قیمت صادراتی گوشت گاو برزیل به‌دلیل افزایش تقاضای وارداتی ایالات‌متحده افزایش یافت، درحالی‌که قیمت گوشت گوسفند تقریباً بدون تغییر باقی ماند. شاخص قیمت محصولات لبنی نیز در سپتامبر اندکی کاهش یافت و ۰.۱ درصد پایین‌تر از ماه قبل قرار گرفت. کاهش قیمت پنیر اندکی افزایش قیمت پودر شیر را جبران کرد و قیمت کره نیز تغییر قابل‌توجهی نداشت.
کاهش پیش‌بینی تولید جهانی غلات
هم‌زمان با انتشار شاخص قیمت مواد غذایی، فائو تازه‌ترین برآورد خود از وضعیت عرضه و تقاضای غلات جهان را نیز منتشر کرده است. براساس این برآورد، تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ به ۲.۹۷۹میلیارد‌تن خواهد رسید که نسبت به سال ۲۰۲۵، ۲.۱درصد کاهش دارد. با وجود این کاهش، تولید پیش‌بینی‌شده همچنان دومین میزان بالای ثبت‌شده در تاریخ خواهد بود و تنها پس از سطح تولید سال گذشته قرار می‌گیرد. در برآورد جدید فائو، پیش‌بینی تولید گندم با افزایش همراه شده و انتظار می‌رود تولید این‌محصول به ۸۱۳.۹میلیون‌تن برسد. بهبود شرایط آب‌وهوایی در استرالیا از عوامل اصلی این افزایش برآورد بوده است. در مقابل، پیش‌بینی تولید غلات دانه‌درشت به ۱.۶۱۲میلیارد‌تن کاهش یافته است. کاهش چشم‌انداز عملکرد محصولات در اتحادیه اروپا و ایالات‌متحده، در پی شرایط گرم و خشک، مهم‌ترین عامل این تعدیل نزولی اعلام شده است. تولید جهانی برنج نیز برای سال‌جاری ۵۵۲.۵میلیون‌تن برآورد شده است. کاهش چشم‌انداز تولید در هند، عمدتاً به‌دلیل توزیع نامناسب بارش‌های موسمی، افزایش پیش‌بینی تولید در ژاپن و نپال را خنثی کرده است.
تجارت جهانی غلات در مسیر کاهش
فائو همچنین پیش‌بینی خود از مصرف جهانی غلات در سال ۲۰۲۶/۲۷ را اندکی افزایش داده و آن‌را ۲.۹۶۶میلیارد‌تن برآورد کرده است. افزایش مصرف غلات دانه‌درشت در کنار کاهش مصرف گندم، از تغییرات اصلی این برآورد است، درحالی‌که پیش‌بینی مصرف برنج نسبت به ماه قبل تغییری نکرده است. ذخایر جهانی غلات درپایان فصل‌های ۲۰۲۷ نیز حدود ۹۵۰میلیون‌تن پیش‌بینی شده که نسبت به سطح آغاز فصل تغییری ندارد. افزایش ذخایر گندم و جو انتظار می‌رود کاهش ذخایر برنج و سورگوم را جبران کند. بااین‌حال، نسبت ذخایر جهانی غلات به مصرف درپایان فصل ۲۰۲۶/۲۷ به ۳۱.۷درصد می‌رسد که اندکی پایین‌تر از رقم ۳۲درصدی فصل قبل است. در بخش تجارت نیز فائو انتظار دارد تجارت جهانی غلات نسبت به رکورد ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵/۲۶ حدود ۳.۵درصد کاهش یابد و به ۵۰۵.۸میلیون‌تن برسد. صادرات گندم و ذرت بیش از پیش‌بینی‌های قبلی کاهش خواهد یافت که عمدتاً به محدودیت مسیرهای کشتیرانی در دریای سیاه و کمبود ظرفیت جایگزین حمل‌ونقل مربوط می‌شود. تجارت جهانی برنج نیز در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۲درصد کاهش خواهد داشت، هرچند فائو برای سال ۲۰۲۷ افزایش ۱.۷درصدی تجارت این‌محصول را پیش‌بینی کرده است.
ال‌نینو و افزایش ابهام در چشم‌انداز تولید
گزارش ماهانه سامانه اطلاعات بازار کشاورزی (AMIS) که زیر نظر فائو فعالیت می‌کند، نیز از افزایش نااطمینانی در بازارهای کشاورزی خبر داده است. براساس‌این‌گزارش، نرخ‌های بالاتر حمل‌ونقل، افزایش قیمت نهاده‌های کود و ادامه اختلالات لجستیکی از عوامل مؤثر بر شرایط کنونی بازار هستند. این گزارش همچنین به تقویت پدیده ال‌نینو و آثار احتمالی آن بر تولید محصولات کشاورزی، به‌ویژه برنج در جنوب و جنوب شرق آسیا، پرداخته است. براساس ارزیابی ارائه‌شده در گزارش، در سطح جهانی عملکرد برنج در سال‌هایی که ال‌نینو رخ می‌دهد، معمولاً ۱ تا ۱.۵درصد پایین‌تر از روند مورد انتظار قرار می‌گیرد. در مقابل، عملکرد گندم و ذرت درچنین‌شرایطی عموماً نزدیک به سطح روند معمول باقی می‌ماند و عملکرد سویا در بسیاری از موارد ۱.۵تا دودرصد بالاتر از روند مورد انتظار ثبت می‌شود. فائو تأکید کرده است که شدت ال‌نینو نیز در میزان اطمینان نسبت به نتایج تولید نقش دارد؛ به‌گونه‌ای که رویدادهای قوی‌تر معمولاً با نتایج عملکردی قابل پیش‌بینی‌تری همراه هستند، درحالی‌که رویدادهای ضعیف‌تر می‌توانند دامنه تغییرات بیشتری در عملکرد محصولات ایجاد کنند. مجموع این تحولات نشان می‌دهد که بازار جهانی مواد غذایی در سپتامبر ۲۰۲۶ هم‌زمان تحت‌تأثیر عوامل تجاری، لجستیکی و اقلیمی قرار داشته است. افزایش شاخص قیمت جهانی غذا در کنار کاهش پیش‌بینی تولید و تجارت غلات، در شرایطی رخ می‌دهد که وضعیت آب‌وهوایی و اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل همچنان از عوامل مهم اثرگذار بر چشم‌انداز عرضه و قیمت کالاهای کشاورزی در بازارهای جهانی محسوب می‌شوند.