«فرسودگی بیمارستانی» نیازمند تدبیر است

در سال‌های اخیر، موضوع فرسودگی زیرساخت‌های درمان و بیمارستان‌های کشور همواره یکی از دغدغه‌های جدی نظام سلامت بوده است. بااین‌حال، نگاهی به گستره مراکز درمانی کشور نشان می‌دهد که بحران فرسودگی تنها با واژه‌ «ساخت بیمارستان جدید» حل‌شدنی نیست. دراین‌میان، اظهارات اخیر معاون درمان وزارت بهداشت دریچه‌ای تازه به‌سوی مدیریتی واقع‌بینانه‌تر دراین‌حوزه گشوده است؛ رویکردی که به‌جای پاک کردن صورت‌مسئله، بر تفکیک میان «نیاز به تخریب» و «امکان مقاوم‌سازی و بازسازی» تأکید دارد. دکتر سید سجاد رضوی بااشاره‌به محدودیت منابع مالی برای جایگزینی و بازسازی بیمارستان‌های فرسوده کشور، نکته کلیدی را مطرح ‌کرده است: «همه بیمارستان‌های قدیمی نیازمند تخریب و جایگزینی نیستند و براساس ارزیابی‌های فنی دفتر مهندسی وزارت بهداشت، برخی مراکز به مقاوم‌سازی و برخی دیگر به بازسازی و اورهال نیاز دارند.» این تفکیک تخصصی، ازآن‌جهت اهمیت دارد که در دهه‌های گذشته گاه منابع محدود کشور صرف پروژه‌های سنگین، زمان‌بر و پرهزینه جایگزینی شده است؛ درحالی‌که بسیاری از بناهای درمانی با هزینه‌کردی بهینه‌تر ازطریق «اورهال» یا «مقاوم‌سازی» می‌توانستند سال‌ها به چرخه خدمت‌رسانی بازگردند. هرچند به‌گفته معاون درمان، تصمیم‌گیری دراین‌خصوص کاملاً برعهده «دفتر فنی وزارت بهداشت» و متکی بر نظرات مهندسان و مشاوران خبره است و معاونت درمان به دلایل تخصصی و مهندسی، دخالتی در این ارزیابی‌ها ندارد. باوجوداین ارزیابی‌های دقیق، مانع اصلی در مسیر نوسازی و ایمن‌سازی مراکز درمانی، سایه سنگین «محدودیت‌های بودجه‌ای» است. وزارت بهداشت با انبوهی از بیمارستان‌های فرسوده در سراسر کشور مواجه است که قدمت آن‌ها از یک‌سو و موقعیت جغرافیایی‌شان ازسوی‌دیگر، ریسک بهره‌برداری را بالا برده است. یک بیمارستان با قدمت صدسال در کشور داریم که خدمات ارائه می‌دهد، درحالی‌که یک بیمارستان ۳۰‌ساله با مشکلات متعددی مواجه است؛ چراکه ممکن است در مکان نامناسبی مانند مسیر سیلاب یا روی گسل زلزله قرار گرفته باشد.» این یعنی فرسودگی، ترکیبی از «قدمت سازه»، «استانداردهای مهندسی» و «موقعیت استراتژیک» است. مدیریت چنین وضعیتی نیازمند تزریق اعتبار مستمر و هماهنگی تنگاتنگ با سازمان برنامه‌وبودجه است. در شرایط کنونی که منابع مالی با مضیقه روبه‌روست، اولویت‌بندی براساس گزارش‌های دفتر فنی، منطقی‌ترین راهکار به‌شمار می‌رود. وزارت بهداشت داده‌ها و چالش‌های تمامی بیمارستان‌های کشور را جمع‌آوری کرده و نقشه راه روشن است؛ اما گام نهایی، به اراده دولت و تأمین بودجه متناسب گره ‌خورده است. اگر به‌دنبال ارتقای ایمنی بیمارستان‌ها و صیانت از جان بیماران و کادر درمان هستیم، باید بپذیریم که نوسازی زیرساخت‌های سلامت، فراتر از کلنگ‌زنی‌های شتاب‌زده، نیازمند اعتبارات پایدار، نگاه مهندسی دقیق و پرهیز از هدررفت منابع محدود ملی‌ست.