کد خبر:
407358
| تاریخ مخابره:
1405 سه‌شنبه 19 آبان -
06:49
ذره‌بین
رایزنی عالی تهران با دو شریک راهبردی
سفرهای مقامات شورای‌عالی امنیت ملی به روسیه و چین، تداوم راهبرد توازن‌بخش در سیاست خارجی ایران است، جایی‌که رایزنی‌های دوجانبه درباره موضوعات اقتصادی و امنیتی با هدف تعیین و تثبیت افق روابط راهبردی در دستورکار مقامات قرار دارد. به‌گزارش لیلا واحدی (ایرنا)؛ سفر «محسن رضایی» نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای‌عالی امنیت ملی، به روسیه و دیدار با «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهور این‌کشور، در کنار سفر «علی باقری» معاون دبیر شورای‌عالی امنیت ملی، به چین و رایزنی با مقام‌های ارشد پکن، بیانگر تداوم پیگیری روابط راهبردی جمهوری اسلامی ایران با دو قدرت مهم در سطوح عالی سیاسی و امنیتی است؛ روابطی که در کنار هماهنگی درباره مسائل منطقه‌ای، بر اجرای طرح‌های مشترک در حوزه انرژی، حمل‌ونقل و ترانزیت و تقویت همکاری دوجانبه نیز متمرکز است. سفر کوتاه دبیر شورای‌عالی امنیت ملی ایران به مسکو درحالی روز پنجشنبه ۱۴ آبان‌ماه، در صدر خبرها قرار گرفت که روابط راهبردی ایران و روسیه، متأثر از جنگ آغاز شده ازسوی آمریکا و رژیم اسرائیل، علیه ایران، با متغیرهای جدیدی روبرو شده است. تهران برای مسکو، گرچه در سال‌های اخیر همسایه‌ای استراتژیک بوده اما ایستادگی ایران در برابر جنگ تحمیل شده آمریکا، این روابط را وارد فاز جدیدی و بازتعریف چشم‌انداز آن کرده است؛ تجربه‌ای مشابه آنچه روابط ایران و چین درحال‌حاضر با آن روبروست. روابط دوجانبه روسیه و ایران به‌ویژه در حوزه ترانزیت و انرژی، مهم‌ترین دستورکار سفر دبیر شورای‌عالی امنیت ملی به روسیه کنار تحویل پیام رهبر انقلاب به رئیس‌جمهور روسیه بوده. میان تهران و مسکو این دو حوزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و رضایی پس از دیدار با پوتین اعلام کرد که شورای‌عالی امنیت ملی قرارداد اجرایی ساخت خط ریلی رشت-آستارا را با مشارکت طرف روسی تصویب کرده و قرار است وزیر راه‌وشهرسازی به‌زودی قرارداد را به‌نمایندگی‌از جمهوری اسلامی امضا کند. تکمیل این‌مسیر ریلی، حلقه مهمی در اتصال شبکه حمل‌ونقل ایران به کریدور بین‌المللی شمال-جنوب است؛ مسیری که می‌تواند ظرفیت ترانزیتی ایران را درارتباط‌با روسیه، قفقاز و بازارهای شمال اروپا افزایش دهد. موضوع دیگر مطرح‌شده دراین‌دیدار، احداث خط لوله انتقال گاز روسیه به ایران بود. رضایی بااشاره‌به این‌طرح گفت اجرای آن می‌تواند ضمن کمک به تأمین نیاز گازی ایران و جبران بخشی از کمبودهای کشور، امکان انتقال و فروش گاز روسیه به کشورهای همسایه را نیز فراهم کند. به‌این‌ترتیب، همکاری انرژی دو کشور صرفاً به تأمین نیاز داخلی محدود نمی‌شود و می‌تواند زمینه شکل‌گیری یک ظرفیت منطقه‌ای برای انتقال و تجارت گاز را ایجاد کند. در سفر باقری به چین هم روابط دوجانبه تهران و پکن و بررسی موانع گسترش آن در برهه‌ای که ایران در محاصره زیاده‌خواهی‌های آمریکا قرار دارد از دستورکارهای گفت‌وگوهای دو طرف بود. جنگ، امنیت، پساجنگ و ترتیبات امنیتی منطقه، کلیدواژه‌هایی است که پس از بحران تحمیل‌شده ازسوی «ترامپ» بر منطقه و جهان، در همه دیدارهای مقامات با یکدیگر تکرار شده و موردبحث قرار می‌گیرد و برمبنای اظهارات مقامات ایران، ایجاد ترتیبات امنیتی مشترک در غرب آسیا، محور مهم گفت‌وگوها، هم در روسیه و هم در چین بوده؛ رضایی در دیدار با پوتین بااشاره‌به نشست چهارجانبه جمهوری اسلامی ایران، پاکستان، عربستان و ترکیه در تهران گفت: گزارشی از این‌جلسه ارائه کردم و آقای پوتین ضمن استقبال از برگزاری این‌نشست، اعلام کرد که ما هم مانند دوستان چینی معتقد هستیم که بایستی ترتیبات منطقه‌ای وجود داشته باشد و کشورهای خارجی در امنیت منطقه دخالت نکنند. علی باقری بااشاره‌به ارائه ابتکار چهارماده‌ای ازسوی پکن برای امنیت‌سازی در منطقه توضیح داد: موضوعی که در ابتکار چینی‌ها مطرح است و ما هم روی آن تأکید کردیم موضوع درون‌زا بودن امنیت منطقه است یعنی اینکه کشورهای بیگانه نباید در سازوکارهای امنیتی منطقه دخالت یا نفوذ داشته باشند. بدیهی است چیزی‌که هم درطول سال‌های گذشته به‌ویژه دراین‌مقطع کنونی عامل بی‌ثباتی در منطقه شده دخالت رژیم آمریکا و سلطه‌طلبی رژیم صهیونیستی است. لذا به‌نظر ما این نگاه چینی‌ها برای ایجاد و ساخت یک ترتیباتی که بتونه امنیت پایدار را در منطقه ایجاد کند می‌تواند کمک‌کننده باشد. ایران در هفته‌ای که گذشت، دو سفر در دو سطح عالی‌رتبه به پایتخت دو شریک راهبردی در آسیا داشت، این سفرها و جایگاه مقام‌های شرکت‌کننده در آن‌ها، تأکیدی قابل‌تأمل بر اهمیت روابط با روسیه و چین در محاسبات سیاست خارجی جمهوری اسلامی است. سفر رضایی به مسکو در مقام نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای‌عالی امنیت ملی و سفر باقری به پکن در جایگاه معاون دبیر شورا، نشان می‌دهد مناسبات تهران با این دو کشور صرفاً در سطح تماس معمول دیپلماتیک و وزارتخانه‌ای دنبال نمی‌شود، بلکه در سطوح عالی سیاسی و امنیتی نیز مستمر موردپیگیری قرار دارد. گرچه این سفرها جهت شتاب‌بخشی به سرعت عملیاتی‌شدن پروژه‌های مشترک و مقابله با فرصت‌سوزی بوده اما این‌سطح رایزنی‌ها را می‌توان نشانه‌ای از اهمیت راهبردی روسیه و چین در سیاست خارجی ایران هم دانست. تهران درشرایطی‌که با تحولات پیچیده منطقه‌ای و بین‌المللی مواجه است، حفظ و توسعه روابط با این دو کشور را در دستورکار دارد. مسکو و پکن به‌سبب موقعیت ژئواستراتژیک، ظرفیت اقتصادی، جایگاه بین‌المللی و نقش‌آفرینی در معادلات منطقه‌ای و جهانی، دو پایتخت مهم در منظومه فکری سیاستمداران تهران است. رایزنی‌ها و همکاری با مسکو در حوزه انرژی، حمل‌ونقل و ترانزیت و مناسبات با پکن در چارچوب همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه، زمانی‌که مذاکرات پایان‌دادن به جنگ با آمریکا یکی از مهم‌ترین دستورکارهای ایران در مقطع کنونی است، حکایت از آن دارد که تهران در مسیر حراست از منافع خود مسیرهای متفاوت اما مکملی را باهم پیش می‌برد و حفظ توازن در مناسبات خارجی و گسترش همکاری با شرکای مهم بین‌المللی را در دستورکار دارد؛ راهبردی مبتنی‌بر استفاده حداکثری از ظرفیت‌های متنوع به‌منظور تأمین حداکثری منافع ملی و کاستن از فشارها و محدودیت‌های تحمیل‌شده است.