وعده‌ای در چرخه تورم!

طی دو‌دهه اخیر، فشارهای ناشی از تحریم‌ها، چالش‌های جنگ و سوءمدیریت‌های اقتصادی، کشور را با تورم‌های افسارگسیخته مواجه کرده است. نرخ تورم در دوره‌هایی به ارقام سه‌رقمی نزدیک شد و سفره‌ خانوارها را روزبه‌روز کوچک‌تر کرد. دراین‌میان، قشر حقوق‌بگیر، به‌ویژه بازنشستگان، بیش از هر گروه دیگری زیر بار این فشار اقتصادی کمر خم کرده‌اند. در تمام این ۲۰‌سال، «متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان» پای ثابت تیترهای اول مطبوعات و رسانه‌ها بوده است؛ اما متأسفانه در این سال‌ها، «دو‌صد گفته چون نیم‌کردار» تجلی یافته است. باوجود تلاش‌های دولتمردان و مسئولان در ادوار مختلف برای رسیدگی به معیشت این قشر، نرخ تورم همواره از نرخ افزایش حقوق پیشی گرفته و تغییرات اعمال‌شده، عملاً بی‌اثر بوده است. درواقع، تورم مانند مانعی بزرگ، متناسب‌سازی را بی‌معنا کرده است؛ به‌طوری‌که یک فرایند اداریِ یک‌ساله برای افزایش مبلغ «A» به حقوق بازنشستگان طی می‌شود، درحالی‌که در همین بازه زمانی، تورم قدرت خرید را به‌میزان «2A» کاهش داده است. نتیجه آنکه، افزایش‌های مقطعی حقوق، هرگز رنگ‌وبوی متناسب‌سازی واقعی را به‌خود ندیده است. اگر این چرخه تورم مهار نشود، هرگونه طرح متناسب‌سازی در آینده نیز عقیم خواهد ماند. طبقه حقوق‌بگیر که در گذشته جزو قشر متوسط جامعه محسوب می‌شدند، اکنون در حال سقوط به زیرخط فقر هستند. نکته تأمل‌برانگیز اینجاست که این فشارِ تورمی، به‌طور نامتوازنی بر دوش ضعیف‌ترین اقشار (شاغلان و بازنشستگان) سنگینی می‌کند؛ حال‌آنکه فعالان اقتصادی، تولیدکنندگان و حتی کسبه خرد، به‌دلیل ماهیت حرفه خود، آسیب کمتری می‌بینند. برای مثال، فروشنده‌ای که کالا را گران‌تر می‌خرد، آن‌را با سود بیشتر و پوشش هزینه‌ها می‌فروشد؛ زنجیره‌ای که در بخش خدمات نیز به‌وضوح جاری است. اینک، باوجود پیش‌بینی‌های قانون برنامه هفتم توسعه مبنی‌بر کاهش شکاف دریافتی بازنشستگان با شاغلان، جبران تورم و تقویت قدرت خرید، همچنان شاهد شکاف عمیق طبقاتی هستیم. تجربیات پیشین در اجرای ناقصِ همسان‌سازی به‌دلیل فقدان منابع پایدار، نشان داده که قانون‌گذاریِ صرف بدون پشتوانه اجرایی راه به جایی نمی‌برد. فشار ناشی از انباشتِ تورم، روزگار را بر بازنشستگان تاریک کرده است؛ کسانی‌که در سنین کهن‌سالی، به‌عنوان بزرگ خانواده و تکیه‌گاه فرزندان، نوه‌ها و نتیجه‌ها، ناچارند برای حفظ کرامت و استقلال خود، با «سیلی صورتشان را سرخ نگه‌دارند». بازنشسته‌ای که می‌خواهد در مناسبت‌هایی همچون تولد یا موفقیت‌های تحصیلی نوه‌هایش، هدیه‌ای هرچند کوچک تهیه کند تا در برابر آنان سرشکسته نباشد، اکنون در منگنه گرانی و کاهش قدرت خرید، دردمندانه روزگار می‌گذراند.