کد خبر:
407104
| تاریخ مخابره:
1405 سهشنبه 3 شهريور -
07:12
سرانجام مبهم «نئوم»؛ رؤیای نُهتریلیوندلاری ولیعهد سعودی
رسانه آمریکایی بااستنادبه تصاویر ماهوارهای، اسناد مالی داخلی و گفتوگو با کارکنان سابق پروژه «نئوم» گزارش داد: ساختوساز در تمام پروژههای اصلی این ابرشهر کشور عربستان متوقف شده یا روبهتوقف است؛ پروژهای که هزینه نهایی آن در برخی برآوردها به ۸.۸تریلیوندلار رسیده بود!
«والاستریت ژورنال» در یک گزارش درباره سرنوشت پروژه عظیم «نئوم» عربستان اعلام کرد طرحی که زمانی قرار بود بزرگترین شهر جهان ازنظر تولید ناخالص داخلی باشد و محور برنامه جاهطلبانه عربستان برای کاهش وابستگی به نفت محسوب میشد، اکنون از تمامی جهات با فروپاشی مواجه شده است. بهگزارش ایسنا؛ این روزنامه گفته برای بررسی سرنوشت نئوم با شمار زیادی از کارکنان سابق آن گفتوگو کرده، تصاویر ماهوارهای را موردبررسی قرار داده و به اسناد مالی داخلی دست یافته. طی حدود ۹ماهگذشته زمان «رویارویی با واقعیت» فرارسیده و ساختوساز تمام پروژههای اصلی نئوم متوقف شده یا در حال متوقفشدن است. کارکنان سابقی که با این رسانه صحبت کردهاند معتقدند هزینه ازسرگیری بخشهای اصلی پروژه ممکن است آنقدر زیاد باشد که عملاً امکان احیای آنها وجود نداشته باشد. نئوم بهدرخواست والاستریت ژورنال برای اظهارنظر درباره وضعیت کنونی توسعه پروژه پاسخ نداده. بااینحال «یاسر الرمیان» رئیس صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان که نئوم را کنترل میکند، گفته هیچیکاز پروژههای نئوم لغو نشده و آنچه درجریان است، تغییر اولویتها است. محور اصلی نئوم پروژه موسوم به «لاین» بود؛ شهری خطی متشکل از ۲ آسمانخراش موازی و پیوسته که ارتفاع آنها از ساختمان «امپایر استیت» بیشتر میشد و قرار بود حدود ۹میلیوننفر در آن زندگی کنند. مساحت زیربنای پیشبینیشده برای لاین بیش از ۷میلیارد فوتمربع بود؛ رقمی که بهگفته والاستریت ژورنال از مجموع مساحت تمام ساختمانهای شهر نیویورک بیشتر است. طبق این گزارش؛ محمد بن سلمان میخواست اینپروژه شبیه هیچچیز دیگری که جهان تاکنون دیده نباشد و بارها از کارکنان خود خواسته بود «معماری بدون جاذبه» طراحی کنند؛ معماریای که گویی متعلق به فضاست و طوری بهنظر میرسد که گویی قوانین جاذبه در آن اعمال نمیشود؛ اما بهنوشته والاستریت ژورنال، کارکنان نئوم از همان ابتدا درباره موانع بزرگ پروژه هشدار میدادند. سندی که این روزنامه به آن دست یافته، مجموعه گستردهای از نگرانیها درباره محیطزیست، قابلیت سکونت، معماری و امکان ساخت پروژه را فهرست کرده بود. والاستریت ژورنال به سندی بیش از ۲۰۰۰ صفحهای دست یافته که ایدههای اولیه مشاوران غربی برای نئوم را تشریح میکند. برخی از طرحها شامل ساخت «ماه مصنوعی»، ایجاد «پارک ژوراسیک» و حتی برنامههایی برای کنترل آبوهوا بود! در طرح ماه مصنوعی، از آن بهعنوان بزرگترین تأسیسات از نوع خود در جهان یاد شده و ناسا نیز بهعنوان یکی از شرکای احتمالی ذکر شده بود. این ایدهها درنهایت به چندین زیرپروژه بزرگ منجر شدند؛ «لاین»، پیست اسکی «تروجنا» در کوهستانی خشک و بیابانی، شهر بندری پیشرفته «اوکساگون» و جزیره تفریحی لوکس «سنداله» که برای صاحبان ابرقایقهای تفریحی طراحی شده بود. با وجود هشدارها، عملیات عمرانی عظیمی آغاز شد. تصاویر ماهوارهای نشان میدهند در مسیر لاین، بیش از ۱۱۰کیلومتر زمین حفاری شده بود تا مسیر قطار و زیرساختها ایجاد شود. در بخش دیگری موسوم به «مارینا»، حوضهای عظیم حفر شد که قرار بود محل ورود قایقهای تفریحی و ساخت نخستین بخشهای لاین باشد. حفاری تا حدود ۴۵متر پایینتر از سطح دریا ادامه یافت و سپس شمعهای بتنی عظیم حدود ۴۵متر دیگر در زمین فرو برده شدند؛ اما اواخر سال گذشته، کار متوقف شد. در تروجنا نیز تصاویر ماهوارهای محدوده عظیم دریاچه برنامهریزیشده و سازههایی را نشان میدهند که قرار بود بخشی از اینمجموعه باشند. والاستریت ژورنال همچنین به ویدیوهایی از کارگران تروجنا در آخرینروزهای فعالیت اینپروژه دست یافته است. تصاویر نشان میدهند حجم عظیمی فولاد برای ساخت دهکده اسکی و پیست آن مصرف شده بود؛ اما بهگفته این روزنامه، یکروز به کارگران گفته شد: «ساختوساز متوقف شده است. داریم میرویم». وضعیت مشابهی در سنداله مشاهده میشود. حجم زیادی از عملیات ساخت انجام شده اما سپس متوقف شده است. زمین گلفی که زمانی سبز بود، قهوهای شده و در بخشیدیگر از جزیره که قرار بود تاکنون یک هتل «فور سیزنز» ساخته شود، اساساً عملیات موردانتظار انجام نشده. والاستریت ژورنال میگوید دستیابی به تصویر دقیقی از وضعیت مالی داخلی نئوم دشوار است، زیرا صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان صورتهای مالی خود را منتشر میکند اما جزئیات مربوط به نئوم را جداگانه ارائه نمیدهد. بااینحال، صورتهای مالی این صندوق از کاهش ارزشهای سنگین در پروژههای سرمایهای حکایت دارد که نئوم بزرگترین آنهاست. طبق گزارش، در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۶.۸میلیاردریال سعودی و در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۴.۷میلیاردریال سعودی از ارزش اینپروژهها کاسته شده است. والاستریت ژورنال بهنقلاز چندین فرد مطلع گزارش داد عربستان تاکنون بیش از ۵۰میلیارددلار برای نئوم هزینه کرده و صرفاً برای کاهش فعالیتها و جمعکردن پروژه باید چندینمیلیارددلار دیگر هزینه کند. یکی از مهمترین یافتههای گزارش به افزایش شدید برآورد هزینهها مربوط است. نئوم درابتدا پروژهای ۵۰۰میلیارددلاری معرفی شده بود اما اسنادی درباره یکی از جلسات هیئتمدیره که والاستریت ژورنال بررسی کرده، نشان میدهد سرمایه موردنیاز برای رساندن نئوم به وضعیت نهایی تا ۲۰۸۰، معادل ۸.۸تریلیوندلار برآورد شده بود؛ رقمی بیش از ۲۵برابر بودجه سالانه کل عربستان درآنمقطع! سخنگوی نئوم پیشتر گفته بود والاستریت ژورنال اینارقام را بهاشتباه تفسیر و ارائه کرده است، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. اسناد مالی تروجنا نیز نشان میدهد هزینه این زیرپروژه تا سال ۲۰۲۳ به ۳۹میلیارددلار رسیده بود. والاستریت ژورنال میگوید پیشنویس یک حسابرسی داخلی را بررسی کرده که از «دستکاری آگاهانه» اطلاعات مالی نئوم توسط کارکنان حکایت داشته است؛ اقدامی که بهگفته کارکنان سابق طرف گفتوگو با این روزنامه، رایج بوده است. علت مسئله آنبودکه محمد بن سلمان میخواست تمام پروژهها سودآور باشند؛ بنابراین کارکنان هنگام ارائه طرحها باید نشان میدادند پروژه درنهایت هزینه خود را به دولت عربستان بازمیگرداند. براساس یکی از ارائههای داخلی، هنگامیکه هزینهها افزایش یافت، درآمدهای پیشبینیشده نیز بالا برده شدند. براینمونه، نرخ اقامت شبانه در یک مجموعه «گلمپینگ» ابتدا ۲۱۶دلار پیشبینی شده بود اما بعداً به ۷۰۴دلار در هر شب افزایش یافت؛ بدونآنکه شرایط واقعی پروژه طی اینمدت تغییری کرده باشد. والاستریت ژورنال ساختار مدیریتی نئوم را یکی از مشکلات اساسی پروژه میداند و تأکید میکند محمد بن سلمان همزمان در مرکز تصمیمگیری و تأمین مالی آن قرار داشته. این روزنامه وضعیت حاکم بر پروژه را «رقص توهم متقابل» توصیف کرد؛ شرایطی که در آن امکان بیان حقیقت وجود نداشت. بن سلمان تصورات خارقالعادهای درباره آنچه نئوم باید به آن تبدیل شود داشت اما اطرافیانش حاضر نبودند به او بگویند تحقق این تصورات ممکن نیست. والاستریت ژورنال درپایان سرگذشت نئوم را به داستان «ایکاروس» و «لباس جدید پادشاه» تشبیه کرده؛ روایتی که در آن، چشماندازهای خارقالعاده ولیعهد عربستان سرانجام با محدودیتهای واقعیت صحنه مواجه شده و متوقف شدند.