«مراقب همراه»؛ همیار خانواده‌های دوقلو و چندقلو

خانواده‌های دارای دوقلو یا چندقلو با چالش‌ها و مسئولیت‌های ویژه روبرو هستند که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و حمایت‌های مختلف ازجمله حمایت‌های مراقبتی از فرزندان است. پیش‌ازاین و در سال‌های قبل هیچ دستگاهی طرح مشخصی برای دوقلوها و چندقلوها اجرا نکرده بود اما اکنون سازمان بهزیستی کشور با اجرای طرح «مراقب همراه» به ۴۱‌هزار و ۴۵۳ خانواده دارای فرزند دوقلو و تعداد سه‌هزار و ۱۹۱ خانواده دارای فرزند سه‌قلو و بیشتر، خدمات ارائه می‌دهد؛ خدماتی که انتظار می‌رود تأثیرات مثبتی بر روی خانواده داشته باشد. به‌گزارش سادات حسینی‌خواه (ایرنا)؛ طرح «مراقب همراه» با هدف حمایت از مادران و بهبود شرایط زندگی آن‌ها و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای مراقبت از کودکان طراحی شده است چراکه با آمدن دوقلو یا چندقلوها به خانواده، تغییراتی در برنامه روزمره خانواده ایجاد می‌شود. والدین که تا دیروز سرکار می‌رفتند حالا باید مدت‌زمان بیشتری را در خانه بمانند و این‌امر ممکن است به شغل آن‌ها آسیب بزند و حتی به بیکاری آن‌ها منجر شود که البته همیشه اولین ضربه به مادر وارد می‌شود. مدیریت زمان ازیک‌طرف و مشکلات نگهداری و مراقبت از نوزادان، فشار زیادی به والدین وارد می‌کند بطوریکه آن‌ها مجبورند از بسیاری از تفریحات و استراحت خود کم کنند و برای کودکان مایه بگذارند. والدین هنگامی‌که کودکی در راه دارند، همیشه خود را برای آمدن عضو جدید آماده می‌کنند اما تولد دوقلو و چندقلو می‌تواند برای آن‌ها چالش‌هایی ایجاد کند؛ حال باید دید که ورود مراقبان و پرستاران طرح «مراقب همراه» بهزیستی چطور می‌تواند بر خانواده تأثیر بگذارد. مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور درباره آثار گسترده اجرای این‌طرح بر خانواده به خبرنگار ایرنا گفت: هرچند مخاطب مستقیم این خدمت، مادران دارای فرزند چندقلو هستند اما درواقع همه اعضای خانواده از آثار مثبت اجرای آن بهره‌مند می‌شوند. کاهش فشار مراقبتی، ایجاد فرصت استراحت برای مادر، افزایش آرامش روانی خانواده و کاهش نگرانی‌های روزمره، موجب می‌شود پدران نیز با تمرکز و آرامش بیشتری به فعالیت‌های شغلی و نقش پدری خود بپردازند و روابط خانوادگی در فضایی آرام‌تر و باکیفیت‌تر شکل گیرد. مریم خاک‌رنگین افزود: اجرای این‌طرح علاوه‌بر ارتقای کیفیت زندگی خانواده‌های دارای فرزند چندقلو، زمینه رشد بهتر کودکان را نیز فراهم می‌کند؛ چراکه کودکان در محیطی آرام‌تر، ایمن‌تر و با مراقبت تخصصی‌تر پرورش می‌یابند و والدین نیز فرصت بیشتری برای ایفای نقش تربیتی و عاطفی خود خواهند داشت. وی تأکید کرد: طرح «مراقب همراه خانواده‌های دارای فرزند چندقلو» تنها یک خدمت مراقبتی نیست، بلکه الگویی نوین از حمایت اجتماعی مبتنی‌بر خانواده است که باتکیه‌بر خدمات تخصصی در منزل، به‌دنبال کاهش فشارهای ناشی از چندقلوزایی، ارتقای سلامت روان والدین، افزایش کیفیت مراقبت از کودکان و تقویت بنیان خانواده است. خاک رنگین یادآور شد: مدیریت هم‌زمان چند کودک خردسال در محیط بیرون به‌قدری سخت است که مادر ترجیح می‌دهد در خانه بماند؛ این یعنی کودکان حتی از لذت ساده‌ای مثل رفتن به پارک هم محروم می‌شوند؛ بنابراین اجرای طرح «مراقب همراه»، تلاشی است تا اجازه ندهیم کانون این خانواده‌ها زیر بار فشارهای مراقبتی فروبپاشد. مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور اظهار کرد: طرح مراقب همراه درعین‌حال یکی از اقدامات عملی سازمان بهزیستی کشور درراستای تحقق اهداف قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به‌شمار می‌رود؛ زیرا هراندازه خانواده‌ها احساس کنند در مسیر فرزندآوری و تربیت فرزندان از حمایت‌های مؤثر اجتماعی برخوردار هستند، با اطمینان و آرامش بیشتری این مسئولیت را می‌پذیرند. خاک رنگین خاطرنشان کرد: توسعه خدماتی از جنس «مراقب همراه» می‌تواند نقش مؤثری در ایجاد محیطی حمایتگر برای خانواده‌ها و تقویت سیاست‌های جمعیتی کشور ایفا کند. وی درباره مراقبان و پرستاران در طرح مراقب همراه نیز گفت: این مراقبان از بین زنان سرپرست خانوار واجدشرایط انتخاب می‌شوند، آن‌ها باید آزمون‌های نظری، عملی و کارورزی را باموفقیت طی کنند همچنین فعالیت آنان تنها پس از قبولی در آزمون، اخذ تأییدیه کمیته‌های تخصصی و امضای تعهدنامه‌های حرفه‌ای آغاز می‌شود و عملکرد آنان به‌صورت مستمر توسط مددکاران اجتماعی، مؤسسات مجری و کمیته‌های تخصصی سازمان بهزیستی مورد نظارت و ارزیابی قرار خواهد گرفت. مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور گفت: این مراقبان در ساعات توافق‌شده به منزل خانواده‌های دارای فرزندان دو یا چندقلو مراجعه و خدماتی ازجمله کمک در تغذیه و مراقبت از کودکان، رعایت اصول بهداشتی، ایجاد نظم در برنامه خواب، آموزش مهارت‌های مراقبتی، حمایت عاطفی از مادر، همراهی در مراجعات درمانی و انجام امور سبک مرتبط با نگهداری کودکان را ارائه می‌کنند. به‌گفته خاک رنگین، تعرفه خدمات برای خانواده‌های تحت‌پوشش برای دوقلوها ۲۰۰‌هزارتومان، سه‌قلوها ۲۵۰‌هزارتومان و چهارقلو و بیشتر ۵۰۰‌هزارتومان به‌ازای هرساعت است و برای خانواده‌های غیر تحت‌پوشش نیز تعرفه‌ها به‌ترتیب ۳۰۰، ۴۵۰ و ۷۰۰‌هزارتومان در هرساعت تعیین شده است. وی درباره خانواده‌های مشمول این‌طرح نیز گفت: در اولویت نخست، خانواده‌های دارای فرزند سه‌قلو و بیشتر تحت‌پوشش سازمان بهزیستی، سپس خانواده‌های دارای فرزند دوقلو با خانوار پنج‌نفره و بیشتر و سایر خانواده‌های دارای فرزند چندقلوی زیر ۶ سال مشمول دریافت خدمات خواهند بود همچنین درصورت وجود ظرفیت، خانواده‌های دارای فرزند چندقلوی غیر تحت‌پوشش نیز می‌توانند از خدمات این‌طرح بهره‌مند شوند. اکنون‌که طرح مراقب همراه به بیش از ۴۱ هزار خانواده دارای فرزند دوقلو و بیش از سه‌هزار خانواده دارای فرزند سه‌قلو و بیشتر، خدمات ارائه می‌دهد، خانواده‌های بیشتری حتی خانواده‌هایی که تحت‌پوشش خدمات بهزیستی نیستند، راغب می‌شوند که از این‌طرح استفاده کنند. حال این پرسش مطرح است درزمانی‌که بهزیستی باتوجه‌به اعتبارات محدود خود، خدمات‌دهی را اولویت‌بندی کرده است، آیا همگان می‌توانند از خدمات طرح مراقب همراه استفاده کنند؛ پرسشی که باتوجه‌به شرایط اقتصادی جامعه به‌نظر می‌رسد پاسخ آن منفی باشد. این درحالی است که نقش این‌طرح در آرامش خانواده و مدیریت زمان والدین غیرقابل‌انکار است. این‌طرح، ابتکاری مؤثر درراستای حمایت از مادران چندقلو است که می‌تواند تأثیرات مثبت قابل‌توجهی بر روی خانواده‌ها داشته باشد. انتظار می‌رود که این‌طرح به‌صورت گسترده‌تری در سراسر کشور اجرایی شود و نتایج آن به‌صورت مستمر موردارزیابی قرار گیرد تا بتوان بهترین شیوه‌های اجرایی را شناسایی کرد و بهبود بخشید؛ نیز همکاری بین سازمان‌های مختلف دولتی و غیردولتی می‌تواند در ارتقای کیفیت خدمات ارائه‌شده مؤثر باشد و زمینه‌ساز توسعه پایدار در حوزه حمایت از خانواده‌ها شود.