کد خبر:
407063
| تاریخ مخابره:
1405 دوشنبه 19 مرداد -
06:51
روایتی مرگبار از زندگی خبرنگاران در سال ۲۰۲۶
آخرین آمار سازمان گزارشگران بدون مرز نشان میدهد از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون ۲۲ خبرنگار در جهان درارتباطبا فعالیت حرفهای خود کشته شدهاند؛ در میان کشورهای حوزه آمریکا و اروپا، مکزیک با هفتمورد همچنان یکی از مرگبارترین نقاط جهان برای خبرنگاران محسوب میشود.
خبرنگاری در بسیاری از نقاط جهان همچنان حرفهای پرخطر است؛ اما شدت و شکل این خطر از منطقهای به منطقه دیگر تفاوت دارد. در برخی کشورها، خبرنگاران در میانه جنگ و حملات نظامی جان خود را از دست میدهند و در جاییدیگر، فعالیت حرفهای درزمینهٔ فساد، جرائم سازمانیافته، قاچاق و عملکرد نهادهای قدرت، خبرنگاران را به هدف گروههای مسلح تبدیل میکند. بهگزارش ایرنا؛ طبق آخرین دادههای زنده سازمان گزارشگران بدون مرز؛ از ابتدای سال میلادی جاری (از اواسط دیماه) تاکنون ۲۲ خبرنگار در جهان درارتباطبا فعالیت حرفهای خود کشته شدهاند. این سازمان تأکید میکند که تنها مواردی را در شمارش خود وارد میکند که ارتباط مرگ خبرنگار با فعالیت حرفهای او احراز شده باشد یا شواهد کافی برای قرارگرفتن پرونده دراینفهرست وجود داشته باشد. با محدودکردن بررسی به حوزه آمریکا و اروپا، تصویر متفاوتی نسبت به آمار جهانی بهدست میآید. در قاره آمریکا، مکزیک با هفتمورد ثبتشده در صدر قرار دارد و گواتمالا نیز یکمورد قتل خبرنگار را ثبت کرده است. درمقابل، صفحه اختصاصی گزارشگران بدون مرز برای آمریکا، کانادا و کشورهای اروپایی بررسیشده، در سالجاری موردی از کشتهشدن خبرنگار درارتباطبا فعالیت حرفهای ثبت نکرده است. بخش عمده موارد ثبتشده در حوزه آمریکا به مکزیک مربوط میشود؛ کشوری که تنها در سال ۲۰۲۶ شاهد دستکم هفت قتل خبرنگار بوده است. گزارشگران بدون مرز میگوید مکزیک همچنان یکی از خطرناکترین کشورهای جهان برای خبرنگاران است و بیش از ۱۵۰ خبرنگار از آغاز قرن 21 تاکنون دراینکشور بهقتل رسیدهاند. الگوی غالب در قتل خبرنگاران مکزیکی، تیراندازی و حملات مسلحانه است؛ خبرنگارانی که عمدتاً در رسانههای محلی فعالیت میکنند و درباره سیاست، امنیت، فساد، جرائم سازمانیافته و قاچاق گزارش میدهند. یکی از تازهترین موارد، قتل «فرانسیسکو آلخاندرو لیوا آگویلار» در ۲۲ ژوئیه (۳۱ تیر) در ایالت اوآخاکا بود. این خبرنگار ۶۰ساله پس از حدود سهدهه فعالیت حرفهای، در شهر سن پابلو اتلا هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. لیوا پیشازاین نیز بهدلیل دریافت تهدیدهای مرگ، شکایتی رسمی ثبت کرده بود. او روز پیش از قتل نیز مطلبی انتقادی درباره فرماندار اوآخاکا و اعضای دولت محلی منتشر کرده بود. «خوسوئه مارتینس کونترراس» نیز ۱۶ ژوئیه (۲۵ تیر) در ایالت پوئبلا هدف گلوله قرار گرفت. او مدیر یک رسانه محلی بود و درباره مسائل امنیتی، خدمات عمومی، عملکرد مقامهای محلی و منابع عمومی گزارش میداد. در موردی دیگر، «لوئیس آنخل لوپس والدس»، خبرنگار و مدیر یک رسانه دیجیتال محلی در ایالت وراکروز، هنگام رانندگی هدف یکگروه مسلح قرار گرفت و کشته شد. نکته قابلتوجه این پرونده آناستکه لوپس والدس پس از قتل همکارش در همان منطقه، تحت برنامه حفاظت از خبرنگاران قرار گرفته بود؛ بااینحال تدابیر حفاظتی نتوانست مانع کشتهشدن او شود. در میان پروندههای مکزیک، همه قتلها با تیراندازی مستقیم صورت نگرفتهاند. «روکسانا برنیسه گوسمان رامیرس»، مدیر یک رسانه محلی در ایالت وراکروز، دوم ژوئن (۱۲ خرداد) توسط افراد مسلح و نقابدار از خانهاش ربوده شد. نزدیک به یکماهبعد بقایای جسد او پیدا شد. براساس اعلام گزارشگران بدون مرز، هشتنفر درارتباطبا این پرونده بازداشت شدند که چهارنفر از آنها مأموران پلیس محلی بودند. گوسمان درباره مسائل محلی، خدمات عمومی، سیاست شهری و مسائل امنیتی فعالیت میکرد. این پرونده در کنار قتلهای متعدد در وراکروز نشان میدهد که خبرنگاران محلی در مناطقی که جرائم سازمانیافته و ساختارهای فاسد قدرت حضور دارند، با تهدیدی چندلایه مواجهاند؛ تهدیدی که از ارعاب و تهدید تلفنی تا ربودن و قتل را شامل میشود. گزارشگران بدون مرز همچنین هشدار داده است که همدستی احتمالی برخی مقامهای محلی با گروههای تبهکار و ضعف دستگاه قضایی، از عوامل اصلی تداوم خشونت علیه خبرنگاران در مکزیک است. خبرنگارانی که موضوعات حساس سیاسی یا جرائم سازمانیافته را پوشش میدهند، ابتدا تهدید و بعد در مواردی هدف حملات مرگبار قرار میگیرند. در گواتمالا نیز یک خبرنگار در 2026 کشته شده است. «کارلوس اومبرتو کال ایکال»، خبرنگار ۴۷ ساله، شامگاه ۲۶ آوریل (۶ اردیبهشت) هنگام بازگشت به خانه در شمال اینکشور هدف گلوله قرار گرفت و جان باخت. او با چند رسانه محلی همکاری داشت و اخبار منطقهای را در صفحهای با هزاران دنبالکننده در شبکههای اجتماعی منتشر میکرد. گزارشگران بدون مرز از دادستانی گواتمالا خواسته است ضمن شناسایی عاملان، مشخص کند آیا قتل او با فعالیت حرفهایاش ارتباط داشته است یا خیر. این پرونده ازآنجهت اهمیت دارد که گزارشگران بدون مرز هنوز ارتباط قطعی قتل با فعالیت حرفهای او را اعلام نکرده و خواستار بررسی همینموضوع شده است. بااینحال، پرونده در شمارش فعلی این سازمان قرار گرفته است. در اروپا، برخلاف برخی مناطق دیگر جهان، گزارشگران بدون مرز تاکنون موردی از کشتهشدن خبرنگار درارتباطبا فعالیت حرفهای او در سال ۲۰۲۶ ثبت نکرده است. براینمونه، صفحات اختصاصی فرانسه، آلمان، انگلیس، هلند، یونان، صربستان، رومانی، سوئد، لهستان، اسلواکی و دیگر کشورهای اروپایی بررسیشده، آمار قتل خبرنگاران در سالجاری را صفر نشان میدهند؛ اما صفربودن آمار قتل بهمعنای نبود خشونت علیه خبرنگاران نیست. گزارشگران بدون مرز از افزایش تهدید، حمله فیزیکی، آزار اینترنتی و فشار سیاسی علیه رسانهها در شماری از کشورهای اروپایی خبر داده است. در برخی کشورهای اروپایی، بهویژه در مناطقی که جرائم سازمانیافته فعالیت گستردهای دارند، خبرنگاران تحقیقی و خبرنگاران حوزه جنایی همچنان درمعرضتهدید قرار دارند. گزارشگران بدون مرز در سالهای گذشته قتلهایی مانند «دافنه کاروانا گالیزیا» در مالت، «یان کوچیاک» در اسلواکی و «یورگوس کارایواز» در یونان را از نمونههای برجسته خطرات ناشی از فعالیت حرفهای خبرنگاران در اروپا دانسته است؛ بنابراین، اگرچه در سال ۲۰۲۶ تاکنون مورد جدیدی از قتل خبرنگاران در اروپا در آمار گزارشگران بدون مرز ثبت نشده، تهدیدهای فیزیکی و سازمانیافته علیه خبرنگاران همچنان یکی از دغدغههای اصلی آزادی رسانه دراینقاره است. در قاره آمریکا نیز تفاوت قابلتوجهی میان کشورهای مختلف دیده میشود. در آمریکا، گزارشگران بدون مرز اعلام کرده است که از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون هیچ خبرنگاری درارتباطبا فعالیت حرفهای خود کشته نشده است. کانادا نیز در سالجاری موردی از قتل خبرنگار درارتباطبا فعالیت حرفهای ثبت نکرده است. گزارشگران بدون مرز شرایط امنیتی خبرنگاران دراینکشور را بهطورکلی مناسب ارزیابی میکند، هرچند تهدید، آزار و حمله به خبرنگاران، بهویژه هنگام پوشش اعتراضات، همچنان گزارش شده است. درمقابل، مکزیک فاصله بسیارزیادی با اینوضعیت دارد؛ کشوری که خبرنگاران محلی در آن با تهدید مستقیم گروههای تبهکار، فساد، قاچاق و خشونت مسلحانه مواجهاند. همین تفاوت باعث شده است که بخش قابلتوجهی از موارد قتل خبرنگاران در نیمه نخست ۲۰۲۶ در حوزه آمریکا به مکزیک مربوط باشد. آخرین آمار گزارشگران بدون مرز از کشتهشدن ۲۲ خبرنگار در سراسر جهان از ابتدای ۲۰۲۶ حکایت دارد؛ آماری که هرچند بخش قابلتوجهی از آن به مناطق خارج از حوزه آمریکا و اروپا مربوط است، بررسی کشورهای این دو حوزه نیز تصویر قابلتأملی ارائه میدهد. میان کشورهای آمریکایی، مکزیک با هفت خبرنگار کشتهشده، فاصله محسوسی با دیگر کشورهای اینحوزه دارد. درمقابل، آمریکا و کانادا و کشورهای اروپایی موردبررسی، از امسال تاکنون قتل خبرنگاری درارتباطبا فعالیت حرفهای او را ثبت نکردهاند. بااینحال، صفربودن آمار قتل در اروپا و آمریکایشمالی بهمعنای پایان تهدید علیه خبرنگاران نیست. حمله، تهدید، فشار سیاسی، آزار اینترنتی و تلاش برای محدودکردن دسترسی رسانهها به اطلاعات هنوز در هردوسوی اقیانوس اطلس وجود دارد.