کد خبر:
407080
| تاریخ مخابره:
1405 يکشنبه 25 مرداد -
06:41
بهصدادرآمدن زنگ خطر النینو برای اقتصاد جهان
افزایش احتمال وقوع یک پدیده قدرتمند النینو، نگرانی شرکتهای بزرگ جهان درباره پیامد اقتصادی آنرا به بالاترین سطح چندسالگذشته رسانده؛ پدیدهای که میتواند با تشدید اختلال در کشاورزی، انرژی و زنجیرههای تأمین، اقتصاد جهانی را با شوکهای تازه روبهرو کند. بهگزارش ایرنا (از شبکه سیانبیسی)؛ بررسی پروندهها و گزارشهای درآمدی نشان داده خطر یک النینوی بسیارقدرتمند و چگونگی سازگاری با آن به دستورکار اصلی آنها بدل شده است.
دانشمندان هشدار دادهاند امکان وقوع یک النینوی بسیارقدرتمند بیشازپیش افزایش یافته و میتواند ویرانگرترین رویداد ازایندست از سال ۱۹۵۰ باشد. آنها همچنین اعلام کردهاند پیشبینی پیامدهای این پدیده آبوهوایی دشوار است، زیرا گرمایش جهانی ناشی از دخالت بشر اثرات آنرا افزایش میدهد. برای شرکتها، چالش اصلی پدیده النینو کاهش اثرات و دربرخیموارد بهرهمندی از تورمی است که میتواند ناشی از اختلال در کشت محصولات کشاورزی و تغییر تقاضای انرژی باشد. بررسی پروندهها و تماسهای تلفنی شرکتهای بزرگ نشان میدهد که ۴۷۸ شرکت از روز نخست ماه مه تا ۴ اوت (۱۱ اردیبهشت تا ۱۳ مرداد) به این پدیده آبوهوایی اشاره کردهاند که بالاترین میزان از سال ۲۰۱۹ است. طبق دادههای موجود، بیشترین نگرانی مربوط به شرکتهای فعال درزمینه موادغذایی، شیمیایی و بانکی است. رویداد النینو در نزدیک به ۹۰۰ سند از شرکتهای هندی که وابستگی بسیاری به بارشهای موسمی دارند، ذکر شده است که حدود ۱۰برابر بیشتر از شرکتهای مستقر در ایالاتمتحده و پسازآن شرکتهای مستقر در فیلیپین، مالزی و برزیل است. ولیسلاوا ایوانوا (استراتژیست ارشد جهانی) تشریح کرد: شرایط گرمتر، خشکتر و نامنظمتر با تغییرات اقلیم تشدید میشود، پس پیشبینیها از دیدگاه تجاری دشوارتر میشود. وی افزود: «ما شاهد تمرکز تعدادی بیشتر از مشتریان ازمنظر ریسک و آمادگی براینموضوع هستیم». پژوهش انجامگرفته توسط دانشگاه «دارتموث» از ۲۰۲۳ نشان میدهد النینوهای بزرگ پیشین بر رشد اقتصادی تأثیر گذاشته و ضررهای ناشی از رویدادهای ۱۹۸۲-۱۹۸۳ و ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۸ طی ۵سال پس از وقوع بهترتیب ۴.۱تریلیوندلار و ۵.۷تریلیوندلار بوده است. بهنوشته این شبکه خبری بخشهایی از هند در تاریخ ۱۰ اوت (۱۹ مرداد) ۸ تا ۹درجهسانتیگراد بالاتر از میانگین سالهای ۱۹۶۱ تا ۱۹۹۰ بودند و میانگین دمای آسیا ۳.۹درجه بالاتر بود. سیانبیسی خاطرنشان کرد: هرچند درعینحال برای برخی، النینوی درحالپیشروی به فرصت تبدیل شده است؛ بهگونهای در کلمبیا فروش و قیمت بالاتر برق درآمد سهماههدوم سال را دراینکشور آمریکایلاتین ۶۷ میلیوندلار افزایش داده است. سازمان جهانی هواشناسی (WMO) در جدیدترین گزارش خود که هشدار داده است که یک پدیده جدید النینو در حال شدتیافتن است و در ماههای آینده الگوهای آبوهوایی جهانی را تحتتأثیر قرار داده و شرایط جوی شدیدی در سراسر کره زمین راه میاندازد. آنتونیو گوترش (دبیرکل سازمان ملل متحد) نیز همزمان با تشدید پدیده «النینو» و بهدنبالآن موج گرما، سیل و خشکسالی در کل جهان، خواستار توقف پروژههای جدید سوختهای فسیلی شد. چندیپیش گاردین گزارش داد: طبق پیشبینیهای سازمان ملل، احتمالاً تا پایان سال آینده میلادی، نزدیک به ۵۰میلیوننفر دیگر بهدلیل سامانه جدید آبوهوایی النینو با گرسنگی حاد روبرو میشوند. این جمعیت اعلامی علاوهبر صدهامیلیوننفری است که اکنون بهدلیل خشکسالی متمادی در جوامع آفریقایی و فشار ناشی از جنگ علیه ایران با گرسنگی دستوپنجه نرم میکنند. برنامه جهانی غذای سازمان ملل (WFP) هشدار داد حتی اگر شدت اثر پدیده النینوی پیشبینیشده کمتر از تخمین مدلسازیهای کامپیوتری باشد، بسیاری از کشورها درآستانه قحطی قرار میگیرند و بیش از ۵۰میلیوننفر به ۲۲۵میلیونی که درحالحاضر در ۴۵ کشور با ناامنی غذایی روبرو هستند، اضافه میشود. مطابق تحلیلهای سازمان ملل، کشورهای آمریکای مرکزی و جنوبی، کارائیب و جنوب آفریقا احتمالاً بیشترین ضربه را از قحطی ناشی رویداد آبوهوایی النینو خواهند دید. ضمنآنکه کشورهای جنوب و جنوبشرقی آسیا احتمالاً بارندگی کمتر از نرمال را تجربه خواهند کرد که اینامر میتواند پیامدهای جدی برای کشاورزان اینمناطق درپی داشته باشد. پدیده النینو هرچندسالیکبار در اقیانوس آرام ایجاد میشود و تغییراتی در الگوهای بارندگی در جهان ایجاد میکند اما بهنظر میرسد سامانه جدید النینو قویترین در دستکم ۷۰سالگذشته باشد. ازهمینرو برخی کارشناسان آنرا «اَبَر النینو» نامگذاری کردهاند. بهگفته کارشناسان اثر و قدرت النینو بهشدت تحتتأثیر بحران آبوهوایی قرار دارد. کارشناسان اوایل سالجاری میلادی هشدار داده بودند که حاکمشدن این پدیده همراه با گرمایش زمین میتواند گرمترین سال را در ۲۰۲۶ و یا بهاحتمالزیاد در سال ۲۰۲۷ رقم بزند. گاردین خاطرنشان کرده است که درجریان النینو سال ۲۰۱۵-۲۰۱۶، نزدیک به ۶۰ تا ۱۰۰میلیوننفر از جمعیت کره زمین با ناامنی غذایی حاد روبرو شدند. روزنامه «یواساِی تودی» نوشت که پدیده «ابر النینو» میتواند اقتصاد را بهشدت تحتالشعاع قرار داده و هزینه تریلیوندلاری به جهان تحمیل کند. کارشناسان هواشناسی فدرال آمریکا الگوی النینو را رسماً اعلام کرده و نشانهها حاکیازآناستکه اینرویداد میتواند از قویترین و پرهزینهترین النینوهای تاریخ باشد. درواقع، النینو که به گرمشدن طبیعی آبهای اقیانوس آرام اشاره دارد، میتواند تأثیرات ویرانگری بر اقتصاد جهانی بگذارد؛ تأثیری که هزینه آن در سراسر جهان به هزاران تریلیوندلار میرسد و ظاهراً الگوی کنونی نیز احتمالاً از این قاعده مستثنا نخواهد بود. بهعنوان نمونه، پژوهشی در سال ۲۰۲۳ نشان داد که النینوی ۱۹۸۲-۱۹۸۳ به کاهش ۴.۱تریلیوندلاری درآمد جهانی منجر شد و النینوی ۱۹۹۷-۱۹۹۸ حدود ۵.۷تریلیوندلار به اقتصاد جهان خسارت وارد کرد. جاستین مَنکین، استاد جغرافیای دانشگاه «دارتموث» که درباره آثار اقتصادی النینو تحقیق میکند، نوشته است که «پیشبینیهای فعلی نشان میدهد که اینرویداد میتواند پرهزینهترین النینوی ثبتشده در تاریخ باشد». النینو بهطورمعمول رشد اقتصادی جهان را کُند کرده و خسارات چندتریلیوندلاری برجا میگذارد؛ عمده دلیل آن ایناستکه الگوهای آبوهوایی مخربی ایجاد میکند که بر کشاورزی، زیرساختها و زنجیرههای تأمین تأثیر میگذارند. کارشناسان براینباورند در سالهایی که النینو شکل میگیرد، تغییرات گسترده در الگوهای آبوهوایی و اقلیمی رخ میدهد که زنجیرهای از بلایای جهانی ازجمله سیلابهای ویرانگر، خشکسالیهای نابودکننده محصولات کشاورزی، کاهش شدید جمعیت آبزیان، افزایش بیماریهای گرمسیری در سراسر جهان را بههمراه دارد. سِلسته سائولو (دبیرکل سازمان هواشناسی جهانی) در بیانیهای اعلام کرد: النینو یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده الگوهای آبوهوایی و اقلیمی جهان است. اثرات آن بسیارفراتر از مبدأ آن در اقیانوس آرام گسترش مییابد و بر کشاورزی، تأمین انرژی، تجارت، منابع آبی، زنجیرههای تأمین و معیشت مردم در مناطق مختلف جهان تأثیر میگذارد. نکته حائزاهمیت ایناستکه این ضرروزیان تریلیوندلاری، عمدتاً از خسارات مستقیم بلایای طبیعی نشاءت نمیگیرد. بهگفته مِنکین؛ «النینو حتی پس از پایان رویداد نیز بهطورمداوم رشد اقتصادی را تضعیف میکند». مخاطراتی همچون خشکسالی، سیل، موجهای گرما و آتشسوزیهای جنگلی به ایجاد خسارتهای آنی منجر میشوند، اما هزینههای بلندمدت از آسیب وارده به شالودههای رشد اقتصادی ناشی میشود که از جمله آن میتوان گفت: خسارت به تولیدات کشاورزی که به فصلهای بعدی نیز سرایت میکند/ اختلال در نیروی کار/ وقفه در آموزش و رشد کودکان که سالهابعد در بازار کار نمایان میشود/ اختلال در بازار کالاهای اساسی و بخش حملونقل/ سرمایهگذاریهایی که بهدلیل شوک اقتصادی هرگز انجام نمیشوند. مِنکین به یواساِی تودی گفت: باتوجهبه مشاهدات میدانیم که النینوها میتوانند تریلیونها دلار خسارت و کاهش بهرهوری برای اقتصاد جهانی بههمراه داشته باشند. این هزینهها طی سالها انباشته میشوند و بیشترین آسیب را به کشورهایی وارد میکنند که آبوهوا و اقلیمشان بیشازهمه تحتالشعاع النینو قرار دارد. میدانیم که النینوی ۱۹۹۷-۱۹۹۸ تا سال ۲۰۰۳ بیش از هفتتریلیوندلار به اقتصاد جهانی خسارت وارد کرد. بهگفته وی، النینوی فعلی نیز احتمالاً تریلیونهادلار هزینه بر اقتصاد جهانی تحمیل خواهد کرد که بیش از ۱.۸تریلیوندلار آن تا ۲۰۳۲، تنها در آمریکا خواهد بود. بااینحال، ازآنجاکه هنوز شدت نهایی این النینو مشخص نیست، نمیتوان خسارت دقیق آنرا برآورد کرد. منکین درادامه توضیح داد: بهلحاظ ارزش دلاری مطلق، بله. پیشبینیهای فعلی حاکیازآناستکه اینرویداد میتواند پرهزینهترین النینوی ثبتشده باشد. طبق پیشبینیها، شدت النینو ممکن است به بیش از ۲درجهسانتیگراد افزایش دمای آبهای اقیانوس برسد که درصورت تحقق، یک رویداد بسیارقدرتمند محسوب میشود. وی اضافه کرد: «اقتصاد جهانی امروز بسیاربزرگتر از النینوی قبلی است و درنتیجه بخش گستردهتری درمعرضآسیب قرار دارد. النینوی ۱۹۹۷-۱۹۹۸ هزینهای بیشتر از رویداد ۱۹۸۲-۱۹۸۳ داشت. بااینحال، میزان واقعی خسارتها سالهابعد مشخص خواهد شد زیرا آثار اقتصادی آن بهمرورزمان انباشته میشوند». بهگفته کارشناسان؛ «النینو احتمالاً بر عملکرد محصولات کشاورزی در جنوبشرق آسیا و هند تأثیر منفی خواهد داشت، زیرا این پدیده بهطورمعمول با بارندگی کمتر از حد معمول دراینمناطق همراه است». همچنین، کشاورزان برنج در اندونزی تلاش میکنند که پیشازموعد معمول، کشت کنند تا از خشکسالی طولانیمدت احتمالی در امان بمانند. وزیر اقتصاد مالزی هشدار داده ممکن است میزان برداشت محصولات کشاورزی امسال بین ۸ تا ۱۰ درصد کاهش یابد. بهگفته ساسکیا فن خِنت (مدیر ارشد شرکت Blue Yonder؛ فعال در حوزه مدیریت زنجیره تأمین)؛ «یک ابر النینو، در کنار درگیریهای کنونی در خاورمیانه و کمبود کودهای شیمیایی ناشیازآن، میتواند اثر چندبرابری بر بازار گندم، برنج و ذرت داشته باشد. اینوضعیت میتواند به کمبود کوتاهمدت و افزایش قیمتها منجر شود و اثرات آن طولانیمدت باشد؛ اینمحصولات هم در خوراک دام و هم در صنایع غذایی فراوریشده مورداستفاده گسترده قرار میگیرند». فنخنت میگوید: درطول النینو، افزایش بارش در برخی مناطق میتواند به افزایش سیلاب منجر شود که متعاقباً حملونقل را کُند کرده و هزینههای جابهجایی کالا را بالا میبرد. در برخی مناطق خشکسالی تشدید شده و مسیرهای آبی محدود میشوند. بهعنوانمثال، حدفاصل سالها ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، النینو به کاهش سطح آب در کانال پاناما دامن زد و عبور کشتیها را محدود کرد. برخی مناطق کشاورزی ممکن است از النینو سود ببرند. بهگفته فنخنت، مناطقی مانند شرق برزیل، اروگوئه، ایتالیا، رومانی و نواحی دریای خزر ممکن است بهدلیل دمای بالاتر و بارندگی بیشتر، شاهد افزایش میزان برداشت محصولات کشاورزی باشند. در گذشته نیز، برداشت سویا در دورههای النینو معمولاً بهبود یافته است. کارشناسان میگویند که پیامدهای منفی النینو بهطور آنی بر قیمت موادغذایی آشکار نمیشود. بهطورمعمول چندماه طول میکشد تا اختلال در تولید محصولات کشاورزی به افزایش قیمت موادغذایی در خردهفروشیها سرایت کند. بااینحال، کمبود کودهای شیمیایی ممکن است افزایش هزینهها را زودتر نمایان کند. مجمع جهانی اقتصاد پیشبینی کرده آثار فعلی کمبود کودهای شیمیایی با تأخیری بین ۶ماه تا یکسال بر عرضه موادغذایی آشکار خواهد شد. گفتنیست: النینو یک الگوی طبیعی اقلیمی است که در آن آبهای بخش مرکزی و شرقی آرام حارهای، گرمتر از حد معمول میشوند. النینو و همتای آن یعنی «لانینا/ La Niña»، میتوانند بر طوفانها و الگوهای آبوهوایی در کل جهان؛ ازجمله فصل تندبادها، تأثیر بگذارند. طبق اعلام اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا، النینو بهطورمتوسط هر سه تا پنجسال یکبار با شدتهای متفاوت رخ میدهد. النینو در آمریکا بهطورمعمول به زمستانهای گرمتر و پربارانتر در سواحل غربی و فصل تندبادهای آرامتر در کرانه اقیانوس اطلس منجر میشود.