کد خبر:
407109
| تاریخ مخابره:
1405 چهارشنبه 4 شهريور -
07:21
رقابت طلا و ارز در بازار سرمایه
راهاندازی صندوقهای ارزی، احتمال جابهجایی بخشی از سرمایه صندوقهای طلا را مطرح کرده؛ اما تفاوت منابع ورودی و بازدهی، بازار این دو ابزار را جدا میکند. بهگزارش محمدحسین سیفاللهی مقدم (مهر)؛ صندوقهای طلا در سالهای اخیر به یکی از مهمترین مقاصد نقدینگی در بازار سرمایه تبدیل شدهاند؛ ابزاری که با سرمایه اندک، نقدشوندگی مناسب، حذف دغدغه نگهداری فیزیکی طلاونس اثرپذیری همزمان از نرخ ارز و قیمت جهانی اونس، توانسته جایگاه قابلتوجهی در سبد سرمایهگذاران یابد. حالا با طراحی صندوقهای سرمایهگذاری ارزی که ظاهراً قرار است در ماه جاری رونمایی شوند، این پرسش مطرح شده که آیا ابزار تازه میتواند رقیب مستقیم صندوقهای طلا باشد یا مسیر متفاوتی را دنبال میکند.
براساس چارچوب اعلامشده ازسوی نهادهای ناظر، صندوقهای درآمد ثابت ارزی با همکاری سازمان بورس و بانک مرکزی طراحی شدهاند و تعدادیازآنها موافقت اصولی گرفتهاند؛ بااینحال، موافقت اصولی بهمعنای آغاز قطعی پذیرهنویسی عمومی نیست و مسیر صدور مجوزهای تأسیس، فعالیت و پذیرش باید تکمیل شود؛ بنابراین صندوق ارزی فعلاً باید درآستانه ورود عملیاتی به بازار ارزیابی شود، نه در جایگاه یک ابزار جاافتاده و آزموده. تفاوت اصلی این صندوق با صندوق طلا در مبنای ورود و خروج منابع است. در ساختار فعلی، سرمایهگذار صندوق ارزی باید از ابتدا ارز دراختیار داشته باشد و همان ارز را برای دریافت واحدهای صندوق وارد کند. هنگام ابطال نیز اصل سرمایه و بازده، به همان ارز منتخب صندوق پرداخت میشود. این ویژگی، مرز روشنی میان دو ابزار میکشد: صندوق طلا بیشتر برای دارندگان ریال طراحی شده، اما صندوق ارزی در وهله نخست پاسخگوی دارندگان ارز است. پاسخ کوتاه این است: بخشی از منابع ممکن است جابهجا شود، اما خروج گسترده و فوری سرمایه از صندوقهای طلا بعید بهنظر میرسد. نخستاینکه سرمایهگذار برای ورود به صندوق ارزی باید ارز دراختیار داشته باشد و این یعنی اگر کسی بخواهد از صندوق طلا خارج شود، ابتدا باید واحدهای خود را بفروشد، ریال بگیرد و بعد آنرا به ارز تبدیل کند؛ فرایندی که هم هزینه مبادله دارد و هم ریسک زمانی. دوماینکه صندوقهای طلا عمدتاً در قالب صندوقهای قابلمعامله فعالیت میکنند و واحدهای آنها در ساعات بازار خریدوفروش میشود؛ اما صندوقهای ارزی فعلاً بهصورت صدور و ابطالی طراحی شدهاند و بازار ثانویه بورسی ندارند. همینموضوع باعث میشود سرعت معامله، شفافیت قیمت و امکان ورود و خروج لحظهای در صندوق طلا بیشتر باشد. برای سرمایهگذار خردی که به نقدشوندگی و تصمیمگیری سریع اهمیت میدهد، این تفاوت تعیینکننده است. سومین نکته به بلوغ بازار برمیگردد. صندوقهای طلا سابقه فعالیت طولانیتری دارند، حجم دارایی تحتمدیریت آنها بالاست و سازوکار بازارگردانیشان برای سرمایهگذاران شناختهشدهتر است. درمقابل، صندوق ارزی باید عملاً ثابت کند که میتواند هم نقدشوندگی مطلوب ایجاد کند و هم تعهد پرداخت ارز را بدون اصطکاک اجرایی انجام دهد. تازمانیکه سابقه عملکرد روشن و قابلارزیابی برای این صندوقها شکل نگیرد، طبیعی است که بخشی از سرمایهگذاران بااحتیاط به آن نزدیک شوند. بااینحال، صندوق ارزی میتواند بخشی از دارایی سرمایهگذاران محافظهکار را جذب کند؛ بهویژه کسانیکه ارز دراختیار دارند و نمیخواهند اسکناس را بدون بازده نگه دارند. اگر این صندوقها بخش اصلی منابع خود را در اوراق و داراییهای ارزی با درآمد ثابت سرمایهگذاری کنند، میتوانند بازدهی کمنوسانتر از طلا داشته باشند. طبق ضوابط اعلامشده، حداقل ۶۰درصد دارایی این صندوقها باید در اوراق و داراییهای ارزی قرار گیرد و بخشی از منابع نیز میتواند به سپرده و گواهی سپرده ارزی اختصاص یابد. جذابیت هرکدام به نوع دارایی اولیه و سطح ریسکپذیری سرمایهگذار بستگی دارد. صندوق طلا برای کسیکه ریال دارد و هدفش حفظ ارزش پول و بهرهگیری از رشد همزمان دلار و اونس جهانی است، همچنان ابزار شناختهشدهتر و در دسترستری بهشمار میرود. این صندوقها میتوانند در دورههایی که قیمت جهانی طلا و نرخ ارز همجهت رشد میکند، بازده بالایی بدهند؛ هرچند همین ویژگی باعث افزایش نوسان و ریسک هم میشود. درمقابل، صندوق ارزی برای دارنده دلار، یورو یا سایر ارزهای موردپذیرش صندوق جذابیت خاص خود را دارد. این سرمایهگذار بهجای نگهداری ارز در شکل فیزیکی، میتواند آنرا وارد نهاد مالی تحتنظارت کند و از بازده داراییهای ارزی بهره ببرد. ازاینزاویه، صندوق ارزی بیشتر مکمل صندوقهای طلاست تا جانشین کامل آنها؛ بازار هدفش نیز متفاوت است و بیشازهرچیز به صادرکنندگان، شرکتهای ارزآور و دارندگان ارز نزدیک میشود. علیرضا توکلیکاشی، تحلیلگر بازار سرمایه، در نقد طراحی فعلی صندوق ارزی میگوید اگر این ابزار قرار است فراگیر شود، باید ورود و خروج آن ریالی باشد، نه ارزی. او تأکید میکند که عموم مردم ریال دارند و اگر مجبور باشند ارز تحویل بدهند، دامنه سرمایهگذاران محدود میشود. بهگفته او، صندوق ارزی باید شفاف و قابلمعامله باشد تا قیمت آن در بازار کشف شود، نهاینکه در فضای بسته و غیرشفاف ارزی ارزشگذاری شود. این دیدگاه، یک اختلاف مهم را آشکار میکند: چارچوب رسمی فعلی صندوق ارزی برمبنای ورود و خروج ارزی بنا شده؛ اما نگاه برخی کارشناسان ایناستکه برای جذب سرمایهگذار عمومی، این ابزار باید سمت معاملات ریالی و شفافیت بیشتر حرکت کند. ازاینرو، هنوز نمیتوان از کوچ بزرگ سرمایه از صندوقهای طلا به صندوقهای ارزی سخن گفت. محتملتر آناستکه این دو ابزار درکنارهم رشد کنند. رویترز اخیراً گزارش داد: بهای جهانی طلا در معاملات نخستینروز هفته کاری با افزایش مواجه شد و به بالاترین سطح خود از ۱۵ می تاکنون (بیش از سهماهگذشته) رسید. هر اونس طلای نقدی با رشد ۰.۱۴درصدی و افزایش ۹دلاری به سطح ۴هزار و ۶۸۹دلار دست یافت. این روند صعودی پسازآن رخ میدهد که بهای این فلز گرانبها در هفته گذشته بیش از ۵درصد رشد را بهثبت رسانده بود. همچنین در معاملات آتی بازار آمریکا، هر اونس طلا با افزایش ۰.۴درصدی به ۴هزار و ۶۹۷دلار و ۷۰سنت رسید.بررسیها نشان میدهد عقبنشینی شاخص دلار آمریکا و نوسان آن در نزدیکی کفهای چندماهه، کاتالیزور اصلی جهش قیمت طلا بوده است؛ امریکه ناشی از وعده وزارت خزانهداری آمریکا مبنیبر بازخرید بیشتر اوراق قرضه بلندمدت ارزیابی میشود و خرید طلا را برای دارندگان سایر ارزها جذابتر کرده است. تیم واترر (تحلیلگر ارشد بازار در مؤسسه «کیسیام ترید») درباره چشمانداز بازار اظهار داشت: طلا هفته معاملاتی جدید را با شتابی صعودی آغاز کرده و باردیگر در فاز خرید پرقدرت قرار گرفته. این فلز گرانبها عمدتاً از ناحیه تضعیف ارزش دلار حمایت میشود و درعینحال سرمایهگذاران بهدقت درحالارزیابی ایننکته هستند که افزایش بازدهی اوراق قرضه چه پیامی پیرامون فشارهای زیرساختی اقتصاد و عدماطمینان نسبت به سیاستهای پولی همراه دارد. فعالان بازارهای جهانی اکنون توجه خود را به انتشار دادههای کلیدی شاخص قیمت مخارج مصرف شخصی (PCE) در ماه ژوئیه و سخنرانی کوین وارش (رئیس فدرالرزرو) در نشست سالانه جکسون هول معطوف کردهاند تا نشانههای شفافتری از مسیر آتی نرخ بهره ایالاتمتحده دریافت کنند.